Column Erik Arts Waarom niet verkopen op de termijnmarkt?

Zoals jullie wel weten, promoot ik al jaren de mogelijkheden van de termijnmarkt voor de afzet van consumptieaardappelen. In mijn nabije omgeving zie ik het gebruik van de termijnmarkt toenemen, maar het blijft beperkt tot een kleine groep.

Dit uit zich in relatief weinig actie op de termijnmarkt voor de oogst 2012. Voor april 2013 staan nu ongeveer 2.500 contracten open. Dit komt overeen met ruim 60.000 ton. Vreemd, want de gemiddelde prijs over de afgelopen maanden was bijna 15 cent per kg. Wel is in het voorjaar een veelvoud van dit aantal aan contracten met verwerkers getekend voor veel lagere prijs.

Ik vraag me steeds weer af, waarom je als teler met zo’n lage prijs op contractbasis genoegen neemt, terwijl de kans op een betere prijs voor het product op de termijnmarkt groter is. Levering op contract biedt zekerheid, maar tegen lage prijzen en vaak beneden de kostprijs. Op de termijnmarkt is vaak een prima prijs in de buurt of zelfs hoger dan de kostprijs te halen! En deze hoge prijzen zijn geen uitzondering.

De drie belangrijkste argumenten van telers om geen gebruik te maken van de termijnmarkt zijn: a. ik weet niet hoe de termijnmarkt werkt, b. ik denk dat er behoorlijke risico’s aan vast zitten en c. de prijs van de aardappelen wordt in de loop van het jaar toch wel goed.

Om met het laatste argument te beginnen: aardappeltelers zijn vaak optimistisch over een goede prijs. Dit optimisme leidt dan tot het wachten met handelen. Ook ik hoop op een goede prijs, maar enig realisme over de verwachtingen is op zijn plaats. Het is belangrijk te kijken naar de prijsbepalende factoren in de groeigebieden van de aardappelen.

Bij de berichten over het aardappelareaal zagen we bijvoorbeeld dat de termijnmarkt sneller reageert op de stemming in de markt en daardoor voor een hogere prijs zorgt. Dit jaar daalt het aardappelareaal in België en Frankrijk met circa 8 procent. Dat lijkt veel, maar als we dat terugrekenen naar het aardappelareaal in heel Europa levert dit een verkleining van maar 1 procent op! Hetzelfde geldt voor het latere poten bij onze zuiderburen. Ook dit heeft nauwelijks invloed op de uiteindelijke kg-opbrengst in Europa en dus (zeer waarschijnlijk) op de prijs van de aardappelen. Pas bij een grote calamiteit in Europa wordt de uiteindelijke prijs gunstig beïnvloed.

Volgens mij zijn de risico’s voor verhandeling op de termijnmarkt niet groter dan bij het telen van aardappelen. Door (de stemming op) de termijnmarkt te gebruiken, kan de gerealiseerde prijs hoger uitvallen. Je kunt de termijnmarkt gebruiken om je prijsrisico in de loop van het teelt- en/of bewaarseizoen af te dekken. Aardappeltelers die de termijnmarkt gebruiken in hun afzetstrategie, kunnen dit bevestigen.

Dan hebben we nog het argument van onbekendheid met de werking van de termijnmarkt. Veel is te leren, dus ook de werking van de termijnmarkt. Laat u informeren over de werking en start bescheiden. Optimisme over de ontwikkeling van de prijs is prima en plezierig. Maar wees wel realistisch. Vraag jezelf af of je tevreden kunt zijn met de geboden prijs, maak gebruik van de stemming op de termijnmarkt en realiseer een beter resultaat.

Succes met de aardappelafzet van oogst 2012.

Erik Arts
Bedrijfsadviseur bij Countus