Column Niels van der Boom

Doorbraak rijpadensysteem kent nog vele valkuilen

22 April 2014 - 1 reactie

Een lichte trekker, met de wielen op een spoorbreedte van 3,15 meter, rijdt door een perceel aardappelen. De chauffeur hoeft niet te sturen en de rooier staat ook op breed spoor, net als de naastrijdende trekker met kipper. Het ultieme toekomstbeeld voor de rijpadenteelt? Misschien, maar we praten hier over beelden van zestig jaar geleden.

Begin jaren zestig waren onderzoekers van proefboerderij De Oostwaardhoeve in Slootdorp er al over uit: gewassen telen op onbereden grond resulteert in veel teelttechnische voordelen. Daarom werd begin jaren zestig al flink geëxperimenteerd met deze techniek. ‘Bedden’ van 3 meter breedte, een automatisch stuursysteem en alle machines op breed spoor. Zelfs voor het ploegen en oogsten werd een methode uitgevonden om deze teelttechniek in stand te houden. Het project bracht echter nooit de verwachte doorbraak.

Zo’n tien jaar geleden werd het wiel opnieuw uitgevonden, maar de toepassing ervan blijkt beperkt. Alleen de biologische telers lijken de techniek omarmt te hebben, en zelfs daar valt het niet mee. Dankzij de komst van rtk-gps werd controlled traffic farming, zoals de techniek internationaal heet, lijkt de doorbraak voor de rijpaden echter dichtbij. Vooral de biologische akkerbouwers zien het nut van het systeem.

Naast de bekende voordelen zorgt de beddenteelt er namelijk ook voor dat de onkruiddruk lager ligt. In Nederland pionierde de biologische telers Van Beek en Korteweg uit Langeweg, Noord-Brabant, veel met de techniek. In het voorjaar lukte het ze alle werkzaamheden vanuit hetzelfde spoor uit te voeren. Bij de oogst loopt het echter nog steeds spaak. Kippers en oogstmachines rijden over heel het perceel. Dat blijft de grote bottleneck van dit idee.
-
Wereldwijd gezien is het vooral Australië die de kar trekt. CTF heeft namelijk nog een groot voordeel. Het zorgt ervoor dat de bodem minder snel uitdroogt. In ons land werkt het juist precies andersom. Omdat de natuurlijke bodemstructuur intact blijft kan het (overtollige) water juist sneller weglopen. Daar wordt de techniek vooral toegepast in combinatie met een minimale grondbewerking of directzaai.

Het grote voordeel daar is dat bijna altijd met graangewassen wordt gewerkt. Een maaidorser en overlaadwagen laten zich makkelijker aanpassen voor rijpaden dan een aardappelrooier en kipwagens. Wat dat betreft kunnen de Nederlandse agrarische ondernemers en mechanisatiebedrijven nog weleens een belangrijke rol gaan spelen, zoals we vaker hebben gedaan op het gebied van landbouwtechniek.

Ook de conventionele akkerbouwers lijken langzaamaan meer interesse voor de rijpadenteelt te krijgen. Hier wordt meer geëxperimenteerd met verschillende systemen, zo lijkt het. Een spoorbeedte van 1,50 meter, met 4,5 meter brede machines, wordt soms toegepast. Ook een afstand van 2.25m past goed in de teelt van aardappelen en uien. Met behulp van rupssystemen en gps is tegenwoordig meer haalbaar. Een zelfrijdende vierrijïge bunkerrooier zien we allemaal graag voor de capaciteit verschijnen. Om hem echter op een spoor van 3 meter te krijgen, is een klein technisch wonder nodig.

Ik ben van mening dat we daarom van de gebaande paden moeten afwijken en met een radicaal nieuw concept op de proppen moeten komen. Door bijvoorbeeld naar andere sectoren te kijken. Bijvoorbeeld een centrale oogstwagen, zoals bij de teelt van kool wordt toegepast. Een andere mogelijkheid is om naar de geschiedenisboeken te kijken. Zo heeft het twee fase rooisysteem wellicht weer de toekomst.

De rijpadenteelt is een prachtige methode om veel (bodem gebonden) problemen mee op te lossen. Onderzoek heeft uitgewezen dat slechts een meeropbrengst van 2 tot 3 procent nodig is om de techniek zichzelf terug te laten betalen. De overige voordelen tellen we dan niet eens mee.

Voor het zover is moet op technisch vlak nog echter een flinke slag worden gemaakt. Gelukkig realiseren steeds meer grote fabrikanten de groeiende markt voor CTF. Steeds vaker worden speciaal aangepaste trekkers en maaidorsers leverbaar. Voor ons land is dat niet direct relevant. De Multitooltrac, een échte Nederlandse ‘trekker’, is dat wel. Het project maakt gebruik van knappe koppen uit Nederland.

Als de werktuigendrager een succes wordt dan hebben we als landbouwsector in Nederland goud in handen. Naast een nuttige machine voor de rijpadenteelt tackelt hij namelijk ook een ander vraagstuk: de elektrische aandrijving. Voor we zover zijn moeten alleen nog enkele valkuilen worden overwonnen.

Niels van der Boom
Techredacteur bij Boerenbusiness.nl

boerenbusiness.nl

Niels van der Boom

Niels van der Boom is sinds augustus 2013 expert Akkerbouw & Techniek bij Boerenbusiness. Hij bericht vooral over de aardappel-, granen- en suikermarkt. Wekelijks presenteert hij de marktflits over de granenmarkt.
Reacties
1 reactie
Marius 6 Maart 2015
Dit is een reactie op dit artikel:
[url=http://www.boerenbusiness.nl/columnisten/column/10848907/Doorbraak-rijpadensysteem-kent-nog-vele-valkuilen]Doorbraak rijpadensysteem kent nog vele valkuilen[/url]
De oplossing voor rooien in rijpaden is toch niet zo moeilijk. In de jaren 70 had Cammaert (of Van de Vijver) al een 2 rijige rooier met een afvoer naar links en naar rechts, hiermee is de machine ook in balans en kun je de transporteur bijna onbeperkt langer maken. Opletten dat je een getrokken rooier neemt waar het wiel onder de rooier onbeperkt naar buiten geschoven kan worden en daarbij niet beperkt wordt door een framebalk of aandrijving (ze zijn er). Als je het perceel van links naar rechts rooit begin je met rij 3 en 4, dan op de terugweg 1 en 2 (lang de sloot 4 rijen verderop).

De naastrijdende trekker kan voorzien worden van een uitschuifbare band op het dak (oude boxenvuller) die de aardappelen ongeveer boven de voorwielen oppikt (de wielen van de rooier zitten altijd voor de transporteur). Tijdens het rooien kan de boxenvuller in hoogte versteld worden door de hefinrichting omhoog of omlaag te zetten en de band kan van voor tot achter uitgeschoven worden. Bij het kippen helemaal inschuiven.

Als je niet te zware kippers (8, 10 of 12 ton) op een zwaar H profiel zet met daaraan asstompen met 300x54 en de trekker op breed spoor rolt dat wel. Trekkers en kippers op breed spoor zijn er al wel.
Marius 6 Maart 2015
De oplossing voor rooien in rijpaden is toch niet zo moeilijk. In de jaren 70 had Cammaert (of Van de Vijver) al een 2 rijige rooier met een afvoer naar links en naar rechts, hiermee is de machine ook in balans en kun je de transporteur bijna onbeperkt langer maken. Opletten dat je een getrokken rooier neemt waar het wiel onder de rooier onbeperkt naar buiten geschoven kan worden en daarbij niet beperkt wordt door een framebalk of aandrijving (ze zijn er). Als je het perceel van links naar rechts rooit begin je met rij 3 en 4, dan op de terugweg 1 en 2 (lang de sloot 4 rijen verderop).

De naastrijdende trekker kan voorzien worden van een uitschuifbare band op het dak (oude boxenvuller) die de aardappelen ongeveer boven de voorwielen oppikt (de wielen van de rooier zitten altijd voor de transporteur). Tijdens het rooien kan de boxenvuller in hoogte versteld worden door de hefinrichting omhoog of omlaag te zetten en de band kan van voor tot achter uitgeschoven worden. Bij het kippen helemaal inschuiven.

Als je niet te zware kippers (8, 10 of 12 ton) op een zwaar H profiel zet met daaraan asstompen met 300x54 en de trekker op breed spoor rolt dat wel. Trekkers en kippers op breed spoor zijn er al wel.
U kunt niet meer reageren.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief