Seizoen 2026/27 draait om het vinden van de balans tussen vraag en aanbod, meent aardappelverwerker Aviko. Om op kostprijs wederom concurrerend te worden is een behoorlijke prijscorrectie noodzakelijk. Daarbij bekijkt Aviko in samenspraak met de teler welke volumes vastgelegd kunnen worden. Daar staat tegenover dat er meerdere marktgerelateerde contractvormen en de poolcontracten zijn. Ook wordt pootgoed fors goedkoper.
De Europese aardappelsector is momenteel sterk in onbalans vanwege de fors gestegen totale productiekosten, in combinatie met een recordopbrengst van 30 miljoen ton aardappelen in Europa. Om de sector terug in evenwicht te krijgen zijn drastische stappen nodig, meent Aviko. "Willen we competitief blijven in de wereldwijde afzet van onze eindproducten, dan moeten de kosten overal naar beneden. Zeker ook bij de industrie zelf", zo benadrukt Aviko. Dit heeft onder andere gevolgen voor de vaste-prijscontracten die het bedrijf voor teeltseizoen 2026 aanbiedt.
Fontane en Innovator
Het aflandseizoen voor Fontane begint op €13,00 per 100 kilo, wat een verlaging van €4,50 ofwel 25% is. Op week 17 bedraagt de contractprijs €21,55 en in week 26 is dat €24,08. De absolute daling vergeleken met vorig seizoen is ruim €5 (19%). Voor Innovator betaalt Aviko over de gehele contractperiode €3 meer dan voor Fontane. Af land komt de prijs op €16,00 uit, tegenover €19,50 vorig jaar. In week 17 bedraagt de prijs €24,55 en in week 26 €27,08. De daling vergeleken met vorig jaar is bij dit ras zo'n €4, dat komt neer op 14%.
De genoemde prijzen zijn exclusief premies en toeslagen en exclusief btw. De bewaarvergoeding voor mechanische koeling blijft ongemoeid. Week 1 tot en met week 28 is voor Aviko een belangrijke periode, vanuit het kwaliteitsoogpunt. Telers met bewaring willen die ook benutten en daarin tracht het bedrijf hen met de prijsstelling tegemoet te komen. Naast Innovator zet het bedrijf verder in op de AAA-rassengroep, waar ook Agria en Lugano onder vallen. Dat laatste ras gebruikt Aviko als enige grote verwerker, waarvoor nauw met Agrico wordt samengewerkt. Lugano kan zich volgens de verwerker meten aan Innovator en is zeer geschikt voor lange frites, die het in het foodservice- en retailsegment nodig heeft. De teelt van Victoria wordt in 2026 afgebouwd en stopt in 2027.
Dalende pootgoedprijzen
De pootgoedprijzen dalen gemiddeld met €510 per hectare, wat neerkomt op €10 per ton. Dat moet de pijn van de lagere contractprijs iets verzachten. Wie gewend is om ATR-pootgoed te gebruiken kan dit blijven doen.
Nieuwe contractvorm
Aviko breidt in de contractvormen uit. Naast het fritesgarantiecontract (klikcontract) is er het poolparticipatiecontract als nieuwe optie voor telers. Deze contractvorm, waarvoor een aantal specifieke condities gelden, is vorig jaar al beperkt geïntroduceerd, maar wordt nu breder uitgerold. De aardappelen onder dit contract vallen niet binnen de pool, maar zijn wel gelieerd aan het poolresultaat en dus de vrije markt. Het verschil is dat deze afzetvorm wel een prijsbodem kent. Deze contractvorm wordt alleen voor de rassen Innovator, Lugano en Agria aangeboden. Naast de contracten kunnen telers deelnemen aan de aflandpool of pool met en zonder voorverkoop.
De aardappelverwerker is duidelijk van mening dat het aardappelareaal in Europa moet krimpen. Een generieke korting in tonnen per hectare voert Aviko niet door. Per teler houdt het bedrijf de afspraken tegen het licht. "We willen gaan voor de langetermijnrelatie met onze telers", zegt het daarover. Voor het afsluiten van een contract wordt gekeken naar voorgaande jaren, leverbetrouwbaarheid en loyaliteit, maar ook de kwaliteit en afstand tot de fabriek. Vooral het kwaliteitsaspect is belangrijk, omdat Aviko zich op de hoogwaardige aardappelproducten focust die het onder eigen label afzet.
Dubbele dynamiek
Aviko-directeur Dick Zelhorst spreekt van een dubbele dynamiek die momenteel de aardappelsector in zijn greep houdt. "Enerzijds is er het feit dat de afzet van frites overzees structureel terugloopt. Vooral vanwege concurrentie uit andere landen. Vijf jaar geleden hadden Europa en Noord-Amerika 80% van de fritesmarkt in handen. Vandaag is dat heel anders, met nieuwkomers als China, India en Egypte. Ook stagneert de groei van de consumptie. Er is nog wel groei, maar die is minder groot dan eerder gedacht." Anderzijds is er wat Zelhorst de 'oogstdynamiek' noemt. "2025 was een perfect storm. Gigantische areaaluitbreiding in Europa, gevolgd door prima opbrengsten, en dat vrijwel overal ter wereld."
Aviko heeft er vertrouwen in dat door kritisch naar de totale kostprijs van de keten te kijken – van teler tot klant – Europa weer competitief kan worden op de wereldmarkt. Daarbij blijft ook voor vrije aardappelen een markt bestaan. "Je kunt in Europa, waar de opbrengsten volatiel zijn, niet 100% van je behoefte contracteren. Er blijft dus altijd een dagmarkt, waar je aardappelen kunt ver- of aankopen. Daar moet de Aviko-pool zijn voordeel uit zien te halen, nu de termijnmarkt niet langer functioneert. Een goed alternatief in onze ogen is het poolparticipatiecontract."
Areaalafname
Aviko is ook in Frankrijk actief en hanteert in dat land dezelfde contractprijzen als in Nederland. Het bedrijf signaleert wel dat telers daar eerder geneigd zijn om te minderen. Zeker wanneer nog niet fors in de teelt is geïnvesteerd.
Ook de markt voor aardappelvlokken heeft met een malaise op de wereldmarkt te maken. Daar heeft Aviko via Rixona ook mee te maken, waar eveneens de contractprijzen dalen voor teeltjaar 2026.