Voor de jaarwisseling verzekerden vele akkerbouwers dat ze direct zouden tekenen voor het aardappelcontract. Dat ondanks een prijsdaling van zo'n 20% of €4 per 100 kilo. Nu de details van de contracten langzaam maar zeker naar buiten komen, begint er toch wat aarzeling te komen. Een enkeling roept ronduit buikpijn te krijgen van de nieuwe contractvoorstellen.
De POC heeft de aardappeltelers begin deze week nog maar eens op het hart gedrukt om niet klakkeloos de contractvoorstellen te tekenen. De verwerkende industrie streeft altijd naar een zo laag mogelijke prijs, want dit komt ten goede aan hun rendement, hamerde POC-voorzitter Jasper Roubos.
Zeker in situaties waarin het aanbod voldoende is en de prijzen onder druk staan, is het volgens hem van belang dat telers beseffen wat hun kostprijs is en tegen welke prijs ze aardappelen op contract willen verkopen. Roubos: "We hebben het niet over de vrije markt met dagprijzen, maar over bewuste keuzes om vroegtijdig afspraken te maken over een teelt die nog moet starten. Als je dan al genoegen neemt met een contractprijs die onder of net boven kostprijs ligt, ben je volgens mij niet goed bezig."
Kostprijscalculator
De POC heeft in samenwerking met accountantskantoren en adviseurs een kostprijscalculator ontwikkeld. En nu de contractprijzen naar buiten komen worden de aardappeltelers daar nog eens fijntjes op gewezen.
Het is de vraag in hoeverre telers daar op dit moment gevoelig voor zijn. Een deel van de telers heeft zich vast voorgenomen om eenzelfde areaal aardappelen te telen als vorig jaar. En zij proberen ook het contractareaal op peil te houden. Dit om zo veel mogelijk de kosten van de teelt te dekken, zodat ze minder risico lopen. Lagere prijzen zijn één kant van de contractteelt, maar aan de andere kant weet je ook waar je dan aan toe bent.
Ondanks of misschien wel dankzij dat laatste is er ook een groep telers waar een vermindering van de teelt steeds meer begint op te borrelen. Waarom zoveel geld uitgeven aan pacht, als je op je klompen kunt aanvoelen dat het areaal opnieuw te groot uitvalt. Natuurlijk kan er tijdens het seizoen nog van alles gebeuren, maar de vrees voor nog zo'n jaar is groot. En niet onterecht natuurlijk.
Krimp nodig van 15%
Om de aardappelmarkt weer gezond te krijgen is een krimp nodig van 15%, zo wordt al maanden geopperd. De kans dat zo'n vermindering wordt doorgevoerd is echter klein, dat weten de boeren ook wel. Vandaar dat een deel van de aardappeltelers voor de zekerheid voorzichtig aan de handrem trekt. Toch maar wat minder aardappelen zetten, om zodoende aan de uitgavenkant vast wat te besparen.
Het nieuws van de nieuwe contractvoorstellen sijpelt binnen. En de twijfelaars zien daarin een bevestiging van hun voornemen om minder aardappelen te telen. Minder geld en strengere voorwaarden versterken hun vertrouwen in het komende aardappeljaar in ieder geval niet.
Strengere normen voor de bakkleur en een verplichting om een vergelijkbaar ras te leveren bij tekortkoming. Contractvolumes die gebaseerd worden op basis van de loyaliteit van de teler naar de afnemer. En ook andere voorwaarden zijn aangescherpt zoals pootgoedaankopen, korting op transportafstand en groftebepalingen van de aardappelen.
Kortom de voorwaarden voor 2026 zijn scherper en uitvoeriger beschreven. Juridisch en operationeel zijn de regels strakker dan vorig jaar. Dat geldt bijvoorbeeld voor de verantwoordelijkheid in geval van schade, misoogst en teeltregistratie. Ook zijn er duidelijkere bepalingen omtrent datagebruik.