Mercosur kan fritesexport klein zetje geven

Zuid-Amerika is naar schatting goed voor een jaarlijkse omzet van 900.000 ton frites en daarmee een belangrijke klant van Europa voor de export van aardappelproducten. In 2025 het totale exportvolume met 7% toe, ten opzichte van het jaar ervoor, en daar heeft Nederland flink van geprofiteerd. De vier Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay) namen gezamenlijk 43% meer frites af. België deed het behoorlijk minder. Het land exporteerde bijna een vijfde minder frites naar de vier bestemmingen.

Tarieven en heffingen
Op dit moment hebben exporteurs uit de EU met importheffingen van 12% tot 12,5% te maken in deze vier landen. Onder het Mercosur-verdrag wordt dit volgens de huidige plannen afgebouwd. Na uiterlijk tien jaar is het dan gehalveerd en na vijftien jaar bedraagt het tarief 0%. 

Het duurt dus heel wat jaar voor de fritessector er echt van kan profiteren. Waar het verdrag mogelijk eerder positief kan werken, is een open markt richting de twee continenten. Zuid-Amerika heeft een geschiedenis van antidumpingheffingen op Europese frites. Zo riep Colombia er een in het leven, die vervolgens door de WTO nietig werd verklaard. Ook Brazilië heeft nog tot het einde van dit jaar een antidumpingheffing lopen. Nederland wordt daar met 41,4% heffing het zwaarst door geraakt. Voor Duitsland is dat 37%, België 24,8% en Frankrijk 18%.

Vertraging
Deze heffingen zijn in 2017 ingesteld en in 2023 verlengd voor een periode van vier jaar. Het is de vraag of Brazilië opnieuw voor een verlenging gaat als het Mercosur-verdrag in werking treedt. Ook dat is nog niet zeker. Eind januari leek er na twee decennia eindelijk een definitief akkoord in de EU te zijn. Von der Leyen struikelde uiteindelijk over het Europees Hof. De hoge rechters moeten eerst hun mening geven over de deal. Dat proces kan wel een jaar of twee duren, zo wordt gedacht.

Ondertussen ontwikkelt de Zuid-Amerikaanse aardappelverwerking zich in een rap tempo. Lamb Weston opende in oktober 2025 een gloednieuwe fabriek in Mar de Plata in Buenos Aires. Concurrent McCain werkt hard aan een fabriek in Azará in Brazilië, die halverwege 2027 operationeel moet zijn. Simplot heeft al een fabriek in Mendoza in Argentinië, maar kondigde in december nog een uitbreiding van de productie aan. En het zijn niet alleen de buitenlandse grootmachten die hun peilen op deze landen hebben gericht. Nationale speler Bem Brasil, een van de grootste verwerkers in het land, heeft afgelopen jaar 10% meer verwerkt dan in 2024.

Met zijn 210 miljoen inwoners is Brazilië, hét fritesland van Zuid-Amerika. Ter vergelijking: in Argentinië wonen tussen de 46 en 47 miljoen mensen. In 2024 exporteerde Argentinië maar liefst 145.000 ton frites naar zijn buurland (en 40.000 ton naar Paraguay). Vanuit België kwam 96.000 ton en Nederland leverde 42.000 ton.

Groeiende sector
Zuid-Amerika was een decennia of meer geleden nog sterk afhankelijk van fritesimport uit met name Europa. Inmiddels is het continent in een toenemende mate zelfvoorzienend. Investeringen in nieuwe en bestaande productiefaciliteiten zorgen daarvoor. In 2023 bedroeg het totale aardappelareaal maar liefst 932.500 hectare, waarvan 17,39 miljoen ton werd geoogst. De exportpositie van de EU komt verder onder druk te staan. Daarbij zijn er meer kapers op de kust. Egypte is een redelijk grote speler en ook China heeft de weg naar het continent gevonden. Tot slot heeft ook de VS in 2025 voor het eerst weer enig volume geëxporteerd naar de vier Mercosur-landen.

Of landen als Argentinië en Brazilië op termijn ook zelf wereldwijd kunnen gaan exporteren, valt nog te bezien. Op het continent zelf is veel vraag en de concurrentie is groot. Wel kunnen vraagtekens worden gezet bij de positieve impact van Mercosur. De voordelen zijn relatief gering, zeker gezien het tijdsbestek. In die tijd is de markt zeer waarschijnlijk al sterk geëvolueerd.