Terwijl Franse aardappeltelers midden in hun contractonderhandelingen en areaalplanning voor het komend seizoen zitten, hield producentenorganisatie UNPT zijn jaarcongres in Arras. Voorzitter Geoffroy d'Evry wond er geen doekjes om: 'Een contract waarbij maar 30 ton per hectare op een vaste prijs wordt vastgelegd is geen contract', zei hij. 'Wordt niet ingegrepen in het areaal, dan krijgen we dezelfde marktuitkomst dit jaar.'
Afgelopen jaar bereikte het areaal consumptieaardappelen een recordhoeveelheid van 196.000 hectare. Een stijging van 14% vergeleken met 2024 en een kwart meer dan het vijfjarig gemiddelde. 80% van dit areaal wordt in Noord-Frankrijk gehouden. In het hart van dit gebied organiseerde UNPT op 29 januari zijn jaarcongres in Arras, tijdens de Pom Pro-vakbeurs.
Gevaarlijke contracten
De contractvoorstellen die Franse telers voorgeschoteld krijgen zijn vergelijkbaar met die in Nederland en België. Op het congres werd duidelijk dat verwerkers aansturen op een areaaldaling van 10% tot 15%. De prijsdaling in veel contracten is vergelijkbaar. Daarbij kunnen aardappeltelers veelal minder tonnen op een vaste prijs vastleggen. Onacceptabel, zegt UNPT-voorzitter Geoffroy d'Evry. "Een contract van 30 ton per hectare is geen contract. Het is simpelweg een manier om een teler aan een afnemer te binden. Dit soort afspraken kunnen gevaarlijk zijn. Het voordeel in de voorstellen is te eenzijdig."
UNPT dreigt met maatregelen wanneer de afnemers zich niet coulanter op gaan stellen tegenover de telers. Om te beginnen door naar de vakbonden te stappen. Daarnaast ziet de organisatie mogelijkheden in het Europees beleid om meer producentenorganisaties op te richten voor frites-, chips-, vlokken- en zetmeelaardappelen. Binnen het nieuwe raamwerk mogen telers zich verenigen en prijsafspraken maken, om zich te beschermen tegen de macht van afnemers. In Nederland heeft de Producentenorganisatie Consumptieaardappelen (POC) eenzelfde doel, dat overigens deels is geïnspireerd door de Franse telersorganisatie Gappi. Het verschil is dat deze organisatie, met 850 leden, exclusief aan de drie fabrieken van McCain levert.
Areaalreductie
De UNPT is er duidelijk in dat een areaalreductie noodzakelijk is om de Franse markt terug in balans te brengen. Hoeveel het areaal gaat dalen, daar waagt de organisatie zich nog niet aan. Gesproken wordt over een reductie van 10% tot 15%. In dit laatste geval krimpt de teelt met 29.400 hectare, waarmee het totaal van 166.600 hectare nog altijd meer is dan in 2023 werd verbouwd en 5% meer dan het vijfjarig gemiddelde.
Gerekend met de gemiddelde vijfjarige hectareopbrengst van 40,84 ton per hectare komt de theoretische opbrengst daarmee op 6,8 miljoen ton. Fors minder dan de 8,5 miljoen ton die vorig jaar is gerooid en ook 200.000 ton minder dan het vijfjarig gemiddelde. Meer dan een miljoen ton consumptieaardappelen hangt naar schatting dit seizoen boven de Franse markt, waarvoor een plek moet worden gevonden.
De verwerkende industrie laat zien dat er totaal geen behoefte is aan extra aardappelen. In januari kochten bedrijven slechts 33 ton vrije aardappelen. Het totaal dit seizoen (sinds juli) staat op 7.000 ton. Daar staat tegenover dat reeds 284.000 ton is geïmporteerd in het huidig seizoen. De Franse aardappelverwerking daalde in januari 16% ten opzichte van vorig jaar.
Kritieke fase
"De Franse aardappelsector gaat momenteel door een kritieke fase", zegt d'Evry. "Het is niet voor het eerst dat er problemen zijn, maar het grote verschil is dat de risico's nu veel groter zijn. De kostprijs steeg tussen 2020 en 2025 met 45%. De markt moet daarom opnieuw georganiseerd worden." UNPT wil om te beginnen aan tafel met verwerkersorganisatie CNIPT, om samen tot oplossingen te komen.