Marktpartijen hopen stilletjes dat de grote onzekerheid omtrent het verkrijgen van contracten het aardappelareaal extra laat krimpen. Een zetje in de goede richting kan de aardappelmarkt goed gebruiken, menen zij.
Niemand durft het in het openbaar te zeggen, maar 'off the record' laten ze weten dat de periode van contracteren nog wel even mag duren. Een periode van grote onzekerheid kan de nodige telers net doen besluiten om toch wat minder aardappelen te planten. En dat kan net voldoende zijn om de aardappelmarkt toch weer wat gezonder te krijgen.
De verlaging van de contractprijzen heeft slechts een beperkt effect op het areaal aardappelen in 2026. Veruit de meeste telers hebben dit al lang ingecalculeerd en een groot deel neemt dit voor lief en streeft naar eenzelfde teeltoppervlakte als afgelopen jaar. Alternatieven zijn er simpelweg niet.
Een deel van de telers heeft op grond van de huidige ontwikkelingen besloten om toch wat minder aardappelen in het bouwplan op te nemen. Zij huren wat minder grond en kiezen voor wat moeilijker bereikbare percelen toch voor een makkelijker gewas zoals graan.
En dan zijn er nog de twijfelaars. Zij proberen de contracten wel rond te krijgen, maar krijgen steeds nul op het rekest. Telkens horen zij dat er nog even gewacht moet worden. Tuurlijk de vertegenwoordiger doet zijn best, maar kan nog geen volledig akkoord geven. Dat geldt voor de inkopers van de fabrieken, maar zeker ook voor de vertegenwoordigers van de handel. Het betreft hier overigens niet alleen fritesaardappelen, ook de contracten voor vlokken en granulaat laten op zich wachten.
Wachten tot na de voorjaarsvakantie
De meeste handelaren moeten wachten tot na de voorjaarsvakantie voordat zij met het echte contractwerk kunnen beginnen. Sommige handelaren weten inmiddels dat zij ook het kind van de rekening zijn geworden dit jaar. Verwerkers doen omdat zij hun contractareaal willen beperken geen zaken meer met een aantal bedrijven. Het betreft meestal wat kleinere handelaren die met hun netwerk van telers wat verder van de fabriek zitten.
De handelaren die dit betreft, hebben eieren voor hun geld gekozen en zoeken inmiddels een uitweg voor hun bedrijf in bijvoorbeeld de export van aardappelen. Andere handelaren weten nog niet wat hen te doen staat. Zij wachten nog op groen licht van de verwerkers en kunnen daarna pas op pad. Dat sein komt pas na de voorjaarsvakantie; dus niet eerder dan begin maart.
In de tussentijd hopen marktpartijen dat een flinke groep telers alsnog besluit om toch wat minder risico te nemen door wat minder aardappelen te planten. Natuurlijk, weersomstandigheden kunnen nog altijd leiden tot een laat en tegenvallend oogstjaar, maar met de wetenschap van nu rekenen veel mensen vooralsnog op een beperkte teruggang in productie.
Vrees voor prijsdruk nieuwe oogst
De grote voorraden die nu nog in de opslag liggen zullen bij redelijk normale omstandigheden leiden tot prijsdruk bij de start van de nieuwe oogst. Dus hoopt de sector dat er wat meer hectares afvallen zodat de uitgangssituatie er iets beter op wordt. Elke hectare die nu afvalt, kom je later in het seizoen niet meer tegen.
Verwerkers en handelaren zeggen dat het areaal met zo'n 15% tot 20% moet krimpen om een gezondere uitgangspositie te creëren. Voor de vroege aardappelen moet de vermindering van de teelt nog groter zijn. Er worden daarbij percentages genoemd tot 40%. "Anders wordt 2026 ook niets", zegt een handelaar.