Aardappelverwerkers leggen dit jaar minder aardappelen vast per hectare. Het overschot wordt in veel gevallen vastgelegd als pool- of meeleveraardappelen. Dat betekent dat komend seizoen sprake zal zijn van een forse toename aan pool- en meeleveraardappelen.
Aardappelverwerkers contracteren per hectare 20, 25 of 30 ton aardappelen. Het moet wel heel erg tegenzitten als van deze percelen niet meer aardappelen worden geoogst. In het afgelopen jaar werd landelijk gemiddeld meer dan 50 ton consumptieaardappelen per hectare gerooid. Als dan 25 ton op contract vastligt, heb je even zo veel aardappelen in een pool zitten of vastliggen als meeleveraardappelen.
Sommige pools zijn direct verbonden aan een afnemer, andere pools weer niet. Als er een afnemer aan zit gekoppeld, weet je in ieder geval dat er voor gezorgd wordt dat de aardappelen een plek krijgen. Dus over afzet hoef je je dan geen zorgen te maken.
Gebrek aan referentie
Wat wel een probleem kan gaan vormen is de prijs die voor deze aardappelen zal worden betaald. Op dit moment is er geen actieve handel op de termijnmarkt, waardoor er geen referentie is om je alvast in te dekken tegen de risico's. Met gebrek aan handel op de termijnmarkt ontbreekt het in de fysieke markt aan een kompas.
In de afgelopen jaren contracteerden verwerkers zo'n 80% van de benodigde grondstof voor het verwerkingsseizoen. Hoewel per contract minder wordt vastgelegd, zijn er vooralsnog geen duidelijke aanwijzingen dat het aantal vastgelegde hectares fors gaat dalen.
Er zijn telers die om heel uiteenlopende redenen geen contract kunnen krijgen, of in ieder geval minder dan dat ze graag zouden willen. Maar een stevige trendbreuk in die zin dat verwerkers slechts 60% in plaats van 80% op contract vastleggen, dat lijkt er ook niet in te zitten. Qua tonnen per hectare gaan verwerkers wel terug, maar het is nog de vraag in hoeverre er minder hectares worden vastgelegd.
De verwerkers zullen er in ieder geval niet wakker van liggen als er wat minder voor een vaste prijs op contract is vastgelegd. Voor deze afnemers is het wel prettig dat er via pools en meeleveraardappelen wel voldoende grondstof aan hen is verbonden. En in de wetenschap dat je eigenlijk niet bang hoeft te zijn of er voldoende grondstof is, dan is het prettig om daarvoor later pas de prijs te bepalen.
Afrekenen op Belgapom
Er zijn meeleverkilo's die worden vastgelegd op basis van Belgapom. En dan te weten dat de noteringscommissie nu al alle moeite moet doen om redelijkerwijs elke week met een notering te komen. Dat is vragen om problemen als er nog meer aanbod zonder vaste prijs wordt vastgelegd. De vrije handel waarop de noteringen worden gebaseerd wordt zodoende nog dunner en als dat dan ook nog wegvalt dan valt elke bodem onder de aardappelmarkt weg. Want hoe moet je nu de waarde van een product vaststellen als er geen enkele referentie meer is?
Kortom de aardappelmarkt staat op voorhand een lastig jaar te wachten. De aardappelen moeten nog de grond in en het kan natuurlijk erg lang erg droog blijven of heel lang bijzonder nat, maar voor de markt is de huidige ontwikkeling geen gezonde uitgangssituatie. Toenemende druk vanuit aardappelpools en meeleveraardappelen zal de vrije handel verder in het nauw brengen. En die vrije markt heeft het al zo benauwd door de grote oogst van 2025 en de afwezigheid van fabrieken als gevolg van de afzetproblemen waar ze mee kampen.