De aardappelmarkt kampt met ruim aanbod en afzetkanalen die onder druk staan. Alternatieve afzet loopt vol terwijl prijzen wegzakken. Lees meer over de afzet van vrije aardappelen.
Het is zoeken naar lichtpuntjes op de aardappelmarkt en die zijn toch nog wel te vinden. Voor een groot deel van de aardappelen zijn op voorhand afspraken gemaakt tussen telers en afnemers. Harde cijfers zijn lastig te vinden, maar er wordt wel gezegd dat voor 75% of 80% van de aardappelen op een of andere manier afspraken zijn gemaakt. Een belangrijk deel daarvan is op contract met een vaste prijs. Dat pakt vanuit de teler bezien heel goed uit dit seizoen. Gemiddeld iets meer dan €27 voor Fontane en €29 voor Innovator voor levering week 17 is redelijkerwijs een prijs waarmee je als boer uit de voeten kan. Kanttekening die we daarbij wel kunnen plaatsen is dat je dan wel de kwaliteit moet kunnen leveren. Hoge onderwatergewichten en droge omstandigheden tijdens het rooien maken dat nog geen vanzelfsprekendheid.
Voor de meeleverkilo's en de pools is het beeld een stuk minder rooskleurig. De noteringen in de EU-4 zijn amper boven de €4 geweest dit seizoen. Je hoeft er niet voor doorgeleerd te hebben om een grove schatting te kunnen maken wat de poolresultaten gaan worden. Daar worden de deelnemers al op voorbereid door sommige spelers. In het licht van de huidige markt zijn de pools die al vroeg ingezet hebben op alternatieve afzet (vlokken, voer, etc.) misschien nog wel het best af.
De alternatieve afzet gaat wel klem lopen. Aardappelvlokken zijn niet onbeperkt houdbaar en daar is de voorbije maanden al een voorraadje van gedraaid, zullen we maar zeggen. Officieel mag het eigenlijk niet, maar er zal ook nog wel een partijtje met een hoog onderwatergewicht in het zetmeel zijn verdwenen. Met het einde van de zetmeelcampagne in zicht raak je die mogelijkheid ook kwijt. Op wat er aan aardappelen voor voer weg kan, zit uiteindelijk ook een limiet. Niet voor niets dat PotatoNL maandag 23 maart min €2 tot min €1 noteerde voor voeraardappelen. De vergisting is een laatste optie, maar daar geven sommige insiders aan dat de afzet van digestaat knelt.
Weideseizoen komt eraan
Het aanbod van aardappelen lijkt ondertussen nog wat groter te worden. Deels komt er aanbod van pootgoed dat niet verkocht is. Tegelijkertijd zien consumptietelers met vrije aardappelen het ook niet echt meer zitten. Gassen en koelen is bepaald niet gratis en met een redelijk voorraad contractaardappelen die boven de markt hangt, is het niet gek dat de vrije telers er zo snel mogelijk vanaf willen.
Met een beetje geluk kan de vraag naar voeraardappelen over pakweg een maand toenemen. Het gras is lekker aan de groei en tegen die tijd zal de eerste snede ingekuild worden. Afgelopen herfst hebben we ook gezien dat er behoorlijke volumes bij de maïs en het herfstgras zijn ingekuild. Dat kan van de lente wellicht nog een keer.
Twee slechte jaren zijn zeldzaam
Voor het resterende deel van het seizoen voor de aardappeloogst 2025 zijn de vooruitzichten niet opbeurend. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de stemming op de iets langere termijn niet kan omslaan. In oogstjaar 2017 wilden de aardappelen ook goed groeien en was de markt belabberd met dito prijzen. 2018 was een zeer droog jaar en toen kwam de cash settlement niet onder de €25 gedurende het verkoopseizoen. Net als dat twee opeenvolgende seizoenen met hoge prijzen uitzonderlijk zijn, geldt dat ook voor twee seizoenen achter elkaar met extreem lage aardappelprijzen.
Het meest ongunstige scenario voor de komende oogst zou zijn dat de afzet van frites op de wereldmarkt blijft haperen, het areaal onvoldoende krimpt en dat je ook nog eens een groeiseizoen volgens het boekje krijgt met topopbrengsten. Gaat de afzet van frites wel lopen, poten telers minder hectares en blijven door bijvoorbeeld droogte de hectareopbrengsten achter, dan kan de wereld er heel anders uitzien.
De laatste kilo
Zo helemaal aan het begin van het seizoen een gooi doen naar wat we kunnen verwachten, is lastig. Met de ervaring van afgelopen oogst nog vers in het geheugen lijkt de groep telers die op de bonnefooi nog een hoekje extra vrije aardappelen gaat poten omdat er nog goedkoop wat pootgoed te krijgen is, niet groot. Sterker nog, telers zoeken juist extra zekerheid in vaste-prijsafspraken. Daar komen afnemers maar beperkt aan tegemoet.
Tegelijk zien we dat kunstmest en gasolie flink aan de prijs zijn. Letten op de kosten per hectare door bijvoorbeeld die laatste kilo kunstmest niet te strooien of zo lang mogelijk te wachten met beregenen, kan voor telers komend groeiseizoen weleens zwaarder wegen dan alles in het werk stellen om de laatste (en teelttechnisch duurste) kilo aardappelen uit het gewas te persen. Juist die laatste kilo's bepalen zowel in dure als goedkope aardappeljaren in belangrijke mate wat je als teler onderaan de streep overhoudt.