Naast een overproductie aan aardappelen zorgt een haperende afzet van frites voor een zeer slecht marktscenario. Met alle onrust en gestegen kosten in de wereld is het een dubbeltje op zijn kant voor de aardappelsector. We zetten in deze analyse acht cruciale feiten op een rij die de markt beïnvloeden. Lees snel verder.
1. De wereldafzet groeit, maar Europa profiteert niet mee
In 2025 is de afzet van diepgevroren frites voor de negentiende keer in twintig jaar toegenomen tot 4,81 miljoen ton. Het gaat om volume dat buiten de 'lokale markten' van exporteurs is afgezet. In het geval van de EU-4 en Polen dus om de niet-EU afzet. Van dit volume hebben deze landen gezamenlijk 54% in handen. In 2024 was dat 59% en in 2023 62%. Noord-Amerika weet zijn marktaandeel, ongeveer een vijfde van de totale wereldexport, stabiel te houden. De groei zit bij zes opkomende landen.
2. Verschillen tussen Europese landen
Onderling zijn duidelijk verschillen zichtbaar in de afzet van frites. In 2025 exporteerde België bijna 15% minder frites buiten de EU en Nederland 6% minder. Duitsland exporteerde 13% minder. Daar staat tegenover dat Polen 1,2% meer frites exporteerde en Frankrijk maar liefst 40%. Dat heeft alles te maken met de toegenomen verwerkingscapaciteit, groter aardappelvolume en meer product dat vanuit andere Europese landen wordt aan- en afgevoerd in Frankrijk.
3. De opkomst van China en India
In 2025 exporteerde China 378.000 ton frites buiten zijn lokale markten. Hoofdzakelijk in Zuidoost-Azië. Daarmee is het in korte tijd een van de grootste exporteurs geworden en zet het meer product af dan Canada op de wereldmarkt (228.000 ton in 2025). In 2025 groeide het exportvolume met 92%. India volgt met 258.500 ton en dat is een toename van 50%. Egypte zag zijn volume juist enkele procenten afnemen, maar doet nog altijd een respectabele 262.600 ton.
4. Afhankelijkheid van het Midden-Oosten
Gedurende het vierde kwartaal van 2025 importeerde landen in het Midden-Oosten 90.700 ton frites. Dat is een vijfde meer dan in 2024. Bijna de helft van dit volume kwam uit Europa. In heel 2025 importeerde de zeven belangrijkste landen in deze regio ruim 338.000 ton frites uit Europa, waarmee het Midden-Oosten bijna een kwart van de totale Europese afzet voor zijn rekening neemt. Sinds de start van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran is de export bijna stil komen te vallen. Hoe langer de oorlog aanhoudt, des te groter de impact op de fritesafzet.
5. Hogere transportkosten
De brandstof- en containerkosten stijgen in rap tempo. Eind maart lagen de kosten voor scheepsbrandstoffen 64% hoger dan eind februari, voor het uitbreken van de oorlog. De Drewry World Container Index stijgt al vier weken op rij. Vooral op de routes tussen Europa en China zijn de kosten fors gestegen, met 10%. De verwachting is dat deze stijgingen de komende weken aanhouden. De kosten voor het verzekeren van vracht zijn verdubbeld.
6. Transportroutes de bottleneck
Naast de gestegen transportkosten wordt opnieuw goed duidelijk hoe afhankelijk de wereldhandel is van drukbevaren routes als de Straat van Hormuz en het Suezkanaal. Door de toegenomen risico's hebben al dertien rederijen, waaronder 's werelds grootste reder MSC, besloten om deze waterwegen te mijden. Schepen moeten om Kaap de Goede Hoop varen, wat de transporttijd met gemiddeld tien dagen verlengd. Het Suezkanaal mag dan open zijn, door recente aanvallen van Houthi-rebellen vermijden steeds meer schepen het kanaal.
7. Afzet binnen EU groeit
In 2025 exporteerde de EU-4 + Polen 210.900 ton frites minder overzees dan in 2024. Dit vertaalt zich terug in 383.450 ton 'aardappelgrondstof' die de verwerkende industrie theoretisch minder nodig had. Daar staat tegenover dat de export naar andere EU-lidstaten afgelopen jaar met 5,4% is gegroeid tot ruim 3,4 miljoen ton. Een plus van 175.000 ton. Dit compenseert deels de daling buiten de EU. Het gemiddeld prijsniveau per ton is met 5% gedaald, maar blijft zeer hoog. Overzees is de verkoopprijs gemiddeld bijna 10% gedaald.
8. Overproductie fnuikend voor marktontwikkeling
Europese aardappelverwerkers hebben de laatste vijf jaren massaal hun productiecapaciteit verhoogd, met in het achterhoofd een jaarlijks toenemende fritesconsumptie. Nu Europa zijn marktaandeel langzaam ziet afbrokkelen is sprake van structurele overcapaciteit. Insiders noemen dat als gevolg daarvan productielijnen, of zelfs hele fabrieken, voor korte of lange tijd moeten sluiten. Een consumptieaardappelproductie van 27,5 miljoen ton in 2025 bleek te veel voor de fabrieken. Het is aan de sector om gezamenlijk een balans te vinden tussen productie en verwerking aan de ene en afzet aan de andere kant.
Conclusie: dubbeltje op zijn kant?
Met bovenstaande feiten in het achterhoofd kun je gerust stellen dat het een dubbeltje op zijn kant is. Iedere week dat de oorlog met Iran langer duurt, is ook slecht nieuws voor de fritesmarkt. Veel hangt af van de politiek en of de landen snel tot een beëindiging van de oorlog komen. Europa kan zich niet veroorloven om de Golfstaten als klant te verliezen. Daarnaast zijn er de alsmaar stijgende productie- en transportkosten.
Dat de EU-4 + Polen afstevenen op een daling van het areaal is duidelijk. Een significante reductie is in het belang van iedereen. De laatste keer dat het areaal afnam was in 2021 (-4,8%). In 2012 was sprake van een reductie van 8,7%. Dat het areaal meer dan 10% daalde, gebeurde voor het laatst in 1997 en 1998. Uiteindelijk heeft de hectareopbrengst het laatste woord. Met 42 ton per hectare was deze in 2025 bijzonder hoog. Komen we uit op een gemiddelde van op of onder de 40 ton, dan kan de balans volgend seizoen snel terugkeren in de markt.