Het aardappelareaal in Polen neemt dit jaar niet fors af. Dat is ook niet de ambitie van de sector zelf, die zelfvoorzienend willen zijn. In consumptieaardappelen, maar ook in pootgoed. Ondertussen is het nieuwe seizoen wisselend van start gegaan. Wat de actuele situatie van de Poolse aardappelsector is lees je in deze analyse.
Het totale aardappelareaal in Polen bedroeg afgelopen jaar 214.000 hectare (+9%), zo blijkt uit nieuwe cijfers van het nationale statistiekbureau Główny Urząd Statystyczny, (GUS). Bij een gemiddelde hectareopbrengst van 32,7 ton leverde dat een aardappelvolume van 7 miljoen ton (+18%) op. Dit is het grootste aardappelvolume sinds 2021, toen een soortgelijke oogst werd behaald.
Forse krimp
Daarmee wijken de Poolse cijfers af van die in de EU-4. Het areaal is weliswaar met 9% gegroeid vorig jaar, maar gemiddeld gezien is het nog altijd relatief klein. De Poolse aardappelteelt heeft een bijzondere ontwikkeling doorgemaakt. Tot in de jaren 90 teelde bijna ieder agrarisch bedrijf wel een hoekje aardappelen. Voor eigen consumptie, veevoer of de wodkaproductie. Dat leverde ruim 1,5 miljoen telers op en een areaal van 1,7 miljoen hectare. Zelfs toen het land in 2004 tot de EU toetrad bedroeg het areaal nog 800.000 hectare en 15 miljoen ton aardappelen. De hectareopbrengsten zijn sinds de jaren 90 gemiddeld verdubbeld. Voor fritesaardappelen ligt dat gemiddelde nog wel een stuk hoger.
De jarenlange krimp bereikte in 2023 een absoluut dieptepunt met 188.000 hectare en 5,5 miljoen ton aardappelen. Het land telde toen zo'n 220.000 aardappeltelers. Sinds die tijd is het areaal en oogstvolume weer wat opgekrabbeld. Het saldo van aardappelen kon beter concurreren met tarwe, maïs en koolzaad.
Niveau 2024
Het statistiekbureau GUS, en ook aardappelorganisatie SPZ, hebben nog geen areaalcijfers voor 2026 naar buiten gebracht. Wel zijn door de sector enkele schattingen uitgesproken. Daarbij wordt uitgegaan van zo'n 5% krimp, al zijn er ook uitschieters naar 10% of meer. Dat komt neer op een oppervlakte van 203.300 tot 192.600 hectare. Daarmee kan de totale teelt iets onder het niveau van 2024 uitkomen.
Uiteindelijk is het de opbrengst die bepaalt waar de oogst op uit gaat komen. Bij het vijfjarig gemiddelde van 30,6 ton per hectare praat je bij 5% over 5,89 tot 6,22 miljoen ton aardappelen. Ook daar zit je aan de onderkant op het niveau van 2024.
Krimp niet gewenst
Volgens SPZ is een verdere krimp van de sector niet gewenst. De aardappel is historisch gezien een belangrijk gewas voor de Poolse landbouw. Krimpt de teelt, dan gaat automatisch de deur open voor meer import. Ook in seizoen 2025/26 is dat zichtbaar, waarbij met name goedkope Duitse frites- en tafelaardappelen hun weg naar Polen hebben gevonden. De industrie (frites, chips en zetmeel) heeft jaarlijks behoefte aan 2,5 tot 3 miljoen ton aardappelen, zo schat SPZ in. De teelt van pootgoed nam afgelopen jaar eveneens flink toe. Een positief signaal, denkt SPZ, omdat de sector zo minder afhankelijk van import wordt. Dit seizoen heeft Nederland tot 1 mei 3.884 ton pootgoed naar Polen geëxporteerd, tegenover 9.577 ton vorig jaar. Een daling van bijna 60%.
Dit seizoen bedraagt de totale industriële verwerking 2,3 miljoen ton, becijfert SPZ. Met 990.000 ton is de zetmeelindustrie weer wat gegroeid, gevolgd door de fritesproductie met 578.000 ton. De chipsindustrie is goed voor 371.000 ton en gedroogde producten (granulaat) voor 129.000 ton. Tot slot komt de alcoholproductie op 55.000 ton en overige bestemmingen 18.000 ton.
Tafelaardappelen gevraagd
De markt voor tafelaardappelen startte afgelopen zomer op een laag niveau, maar wist tot begin dit jaar behoorlijk te verbeteren. Prijzen begonnen in de rooiperiode omgerekend op €12 per 100 kilo en lagen begin februari op €28 voor gesorteerd en opgezakt. De consumptie van tafelaardappelen krimpt nog jaar op jaar en bedraagt nu 60 kilo per persoon per jaar. Inclusief frites en andere aardappelsnacks is dat 85 kilo per persoon per jaar. Daarmee consumeren de Polen veel aardappelen en aardappelproducten.
Het groeiseizoen is dit voorjaar erg wisselend begonnen. Het was lang koud, waardoor iets later dan gebruiker is gepoot. Ondanks droogte heeft veel zon ervoor gezorgd dat de oogst van primeuraardappelen eind mei al snel op gang kwam. In de hoofdoogst worden relatief veel ziektes en gebreken gevonden, zoals rotte poters, problemen met coloradokever en phytophthora. Een topopbrengst zoals in 2025 zit daarmee niet in de verwachting.