Alle bedrijven binnen de Europese aardappelketen, van pootgoed tot verwerking, zitten momenteel in een achtbaan. Er is sprake van een reset binnen de sector. Onder andere op het vlak van afzet. Het is een van de veelbesproken onderwerpen tijdens het Europatat congres, dat begin juni in Brussel werd gehouden. Alle details leest u in dit artikel.
Op 3 en 4 juni kwamen de Europese aardappelbedrijven, lid van brancheorganisatie Europatat, bijeen in Brussel voor hun tweejaarlijks congres. De 74-jaar oude organisatie is naar eigen zeggen een van de oudste Europese belangenbehartigers binnen de sector, waarin 90 aardappelbedrijven hun krachten bundelen.
Peter Ton nieuwe voorzitter
Tijdens het congres werd Peter Ton, COO van HZPC, aangewezen als nieuwe voorzitter voor de periode 2026-2030. Ton was al actief binnen Europatat als vertegenwoordiger van de NAO. Ook nam hij deel aan de adviesorganisatie voor de afdeling pootgoed. Hij volgt de Duitser Tigran Richter op, die werkzaam is bij pootgoedveredelaar Norika en de afgelopen vier jaar als voorzitter actief was.
Tijdens het tweedaags congres werd onder andere gesproken over de strategie die in 2025 al is gelanceerd en tot en met 2028 loopt. Die omvat onderwerpen als handel, voedselveiligheid en zekerheid maar ook handelsvoorwaarden. Dit blijft onverminderd actueel.
Phytophthora, stolbur en ritnaalden zijn slechts enkele van de bedreigingen die Richter voor de sector ziet. Ziektes en plagen zijn steeds lastiger te bestrijden vanwege de strenge en complexe Europese wet- en regelgeving.
Ieder bedrijf geraakt
Daarnaast hebben de Europese aardappelbedrijven een nog veel grotere uitdaging. In het jaarverslag 2025-2026 haalt Richter de uitspraak van Weuthen-directeur Ferdi Buffen aan, die hij deed tijdens de afgelopen Kartoffeltag.
Buffen sprak van een noodzakelijke reset voor de sector. Hij voorspelde toen dat deze dip twee jaar kan duren. Dat deze reset zo'n grote impact zou hebben hadden weinig bedrijven volgens Richter zien aankomen. "De huidige onzekerheden zijn groot. Ze raken ieder aspect van onze bedrijfsvoering."
"De wereldwijde competitie neemt alleen maar toe", vervolgt hij. "Tegelijk zien we meer beschermende marktmaatregelen, geopolitieke spanning en een internationale crisis die het ondernemersklimaat en de marktvraag in onze sector nadelig beïnvloedt."
Europatat draagt volgens de oud-voorzitter zijn steentje bij door actief bij te dragen aan het zoeken van oplossingen en nieuwe afzetkansen te zoeken voor de gehele aardappelketen. Zo is dit jaar een zesjarig programma afgesloten met promotiecampagnes die de aardappelconsumptie in Europa moeten verhogen.
Europatat heeft een nieuwe werkgroep opgericht waarin de landelijke aardappelorganisaties zijn gebundeld. Het idee is dat met één stem wordt gesproken in Europa om uitdagingen het hoofd te bieden. Bijvoorbeeld rond gewasbescherming.
Internationale pootgoedhandel
Op het gebied van internationale handel heeft Europatat zich in Europa ingezet op verschillende vlakken afgelopen jaar. De leden zijn positief over de pootgoedexport naar Egypte, die zonder technische problemen is verlopen. Vooral de behoefte aan uitgangsmateriaal beïnvloedt de vraag.
Naar Turkije, een ander belangrijk pootgoedland, is dat anders. Handelshuizen ondervonden een zeer wisselend en inconsistent fytosanitair beleid, wat tot afkeuring van partijen heeft geleid. Ook de vraag naar pootgoed wisselt sterk. Sommige handelshuizen hebben meer geëxporteerd, terwijl andere spreken van 60% minder volume.
Sinds 1 januari 2021 is het niet langer mogelijk om pootaardappelen naar het Verenigd Koninkrijk te exporteren, als gevolg van brexit. Een officiële overeenkomst ontbreekt nog steeds.
Wel spreken de EU en het Verenigd Koninkrijk over een SPS-overeenkomst (Sanitary and Phytosanitary). Deze wordt nu halverwege 2027 verwacht en is onderdeel van een breder pakket aan afspraken tussen de EU en het VK. Voor de export van aardappelen is deze deal van groot belang.
3 miljoen ton overschot
Na een record in seizoen 2024-2025 voor de Europese aardappelexporteurs heeft het huidige seizoen zich heel anders ontwikkeld. Frankrijk, Duitsland en Polen behaalden vorig seizoen allemaal een record in de export van tafelaardappelen.
Nederland en Frankrijk zagen daarnaast een record aan pootgoedexport. De export van pootgoed buiten de EU groeide met 18%. In seizoen 2025-2026 is volgens Europatat 27,3 miljoen ton aardappelen geproduceerd in de EU-4. Dat is 3 miljoen ton meer dan de markt kan absorberen.
De export van Frankrijk lag tussen juli en december 2025 16,5% lager. In Duitsland is dat 12% en andere Europese landen, zoals België en Polen, exporteerden een kwart minder. De totale export van diepgevroren frites vanuit de EU-5 nam met 2% af. Opvallend genoeg gaat het uit van 10 tot 15% areaaldaling in de belangrijke Europese aardappelland, die vraag en aanbod mogelijk beter in balans brengen.