Een vaste stemming onder telers, behoefte van verwerkers en tegenvallende opbrengsten weten de prijsvorming van de oude aardappelen danig te beïnvloeden. Prijsverhogingen blijven elkaar opvolgen. Hoeveel zit er nog in het vat en wat heeft dit voor effect op de nieuwe aardappelen? Je leest het in deze analyse.
Een schimmenspel, zo betitelt een insider de huidige aardappelmarkt. Duidelijk is dat een kleine groep vrije telers probeert om alles uit de huidige markt te halen, zo in de laatste weken van het seizoen. Geef ze eens ongelijk. Daarbij geldt soms: de wens is de vader van de gedachte. Biedingen van €20 of daarboven worden voor diverse rassen genoemd, al is het lastig verifieerbaar of hiervoor ook daadwerkelijk is ver- of gekocht. In veel gevallen treedt een handelsbedrijf als oliemannetje tussen teler en verwerker op, waarbij de verwerker niet verplicht is om deze transactie in te brengen. Het gaat dan immers om een handel-verwerker-transactie.
'Jumbojet op een postzegel'
Afgelopen week zette de markt een forse stap omhoog, die zowel koper als verkoper heeft verrast. Het hete en aanhoudend droge weer is daar de directe veroorzaker van. Een combinatie van fors minder areaal en tegenvallende opbrengsten bij de vroege aardappelen zorgt ervoor dat het voor verwerkers een hele puzzel is om de oude en nieuwe oogst goed op elkaar aan te sluiten. Op zich is dat niets nieuws, maar in een seizoen waarbij er al zeer veel aardappelen het voer in zijn gereden en de vergisting in zijn gegaan, wel even slikken. "Het is of je een jumbojet op een postzegel probeert te laten landen", zo omschrijft een insider het.
Telers merken dat het soms puzzelen is voor de afnemer. De ene dag laad je auto's met bestemming veevoer, om de andere dag voor de fabriek te laden. Er wordt geschoven met contractvolumes om goed uit te komen. Blijkt plots een tekort aan een bepaald ras of kwaliteit, dan is de prijs minder relevant. Wanneer er volledig wordt overgeschakeld op nieuwe aardappelen wisselt per fabriek. Het oude seizoen duurt maximaal tot en met week 34, waarna naar verwachting volledig op de nieuwe aardappelen kan worden gedraaid.
Lengte mist
Naast de kilo's is de lengte een punt van zorg bij de nieuwe oogst. Ondanks de droogte dit voorjaar is het knolaantal hoog tot zeer hoog. Dat gaat ten koste van de knollengte. In het QSR-segment is het juist lengte die fabrieken zoeken voor de Franse frietjes. Dit verklaart waarom voor bijvoorbeeld Markies (oude oogst) bedragen van €15 tot €20 per 100 kilo worden genoemd.
Of daarvoor ook aardappelen worden verkocht is de vraag, want transacties komen moeilijk boven water. Daar heeft ook PotatoNL mee te kampen. De fabrieken betalen voor de meeleverkilo's soms fors lagere prijzen, tot zelfs maar €8. Dat doet de markt geen eer aan. Afgelopen maandag ging PotatoNL al tot €15 bij de categorie 1. Prijzen tussen €10 en €15 of ietsje daarboven zijn bij de grote fabrieken eerder reëel. Je goed laten informeren en niet klakkeloos ja zeggen kan al snel (veel) geld opleveren.
Vaste tendens
De vaste tendens is bij de telers goed merkbaar. Er zijn, zeker afgelopen week, flink wat aardappelen aangekocht, maar er zijn ook telers bij die alles uit de markt willen halen. Het gaat vaak om kleine restvolumes. In het zuidwesten en Noord-Holland zitten nog de meeste vrije aardappelen, zo wordt geschat. Daar komen ook de meeste transacties en biedingen vandaan. Met name Belgische kopers zijn momenteel in Zeeland actief. Wie een netwerk en goede relaties heeft, doet daar nu zijn voordeel mee.
De markt voor Agria is ook dit seizoen een markt apart. Ook nu is dat zo. Insiders noemen bedragen tot €30, voor levering uit kisten met bestemming schillerij in België. Transacties tot €20 zijn bevestigd en tot voor kort de norm. Inmiddels beginnen kopers op de nieuwe oogst te azen. Zeker in het zuiden rijpen de gewassen hard af. Voor Agria, groen rooien wordt wat geïnformeerd, maar nog zonder concrete prijzen. Eind vorige week werden voor vroege en middenvroege rassen bedragen tussen €18 en €20 geboden. Telers gaan daar nu niet in mee.
Vraag uit Zwitserland
De Agriamarkt krijgt extra dynamiek door vraag uit Zwitserland. Ook daar houdt droogte huis op de velden en dat heeft effect op de opbrengsten. In juni tikte het kwik in Bazel al de 39 graden aan. Dat heeft de aardappelen en andere groentegewassen een fikse tik gegeven. De Zwitserse chipsproducent Zweifel moet dit jaar 10% van zijn aardappelvolume importeren om aan de vraag te voldoen, omdat er niet voldoende eigen oogst is, zo meldt de producent bij Zwitserse media.
Ondanks het koele weer deze week verhit de markt dus toch verder. Wie een blik werpt op de weerkaarten ziet dat begin augustus de zomerhitte zijn herintrede doet in Noordwest-Europa. Boerenbusiness-weerman Robert de Vries sluit een vierde (regionale) hittegolf niet uit de komende periode. Zowel het Europese (ECMWF) als Amerikaanse (GFS) model komen met temperaturen boven de 30 graden op de proppen. Zuid-Nederland, maar ook België, Frankrijk en Duitsland krijgen opnieuw met de hoogste temperaturen te maken.
Prijsniveau nieuwe oogst?
De situatie begint steeds meer de zomer (en markt) van 2018 te spiegelen. Voor de laatste oude aardappelen werd toen €14,50 betaald, waarna het nieuwe seizoen op €26 opende. Dat niveau zijn we dus al voorbij gestreefd. De ingrediënten voor opnieuw een bovengemiddeld prijsniveau (lees: boven contractprijs) is aanwezig. Ook het feit dat een verwerker zijn telers de kans geeft om voor prijzen van €21,55 (Fontane) tot €24,55 (Innovator) op april vast te leggen, laat zien dat geanticipeerd wordt op een structurele aardappelbehoefte komend seizoen.