Groen licht voor PotatoNext en Jansen-Dongen

PotatoNext maakte half juli haar voorlopige poolprijzen voor export- en tafelaardappelen voor oogstjaar 2025 bekend. Geen kostendekkende prijs, want ook de tafelmarkt had te maken met een negatief sentiment en overaanbod vorig jaar. PotatoNext kijkt vooruit en heeft ambities, met bovenaan de wensenlijst een nieuwe fabriek.

Welke resultaten hebben jullie gepresenteerd aan de telers?
"De financiële resultaten wisselen tussen €3.000 en €10.000 per hectare. Dat is sterk afhankelijk van de gerealiseerde opbrengst en kwaliteit, die soms tegenviel. Ook bij €10.000 heb je geen kostendekkende teelt. Tafelaardappelen telen is nu eenmaal serieus duurder dan fritesaardappelen. Bovendien heb je meer risico's, want de (schil)kwaliteit moet perfect zijn. Zeker bij vastkokende rassen zijn er geen alternatieve afzetmogelijkheden en in de exportmarkt is er voor duurzaamheidscertificaten geen plus. We hebben onze vaste afspraken met de retail (Albert Heijn red.) maar ook veel losse klanten en de export. De gerealiseerde prijzen zijn een mix van dat alles. Er is één pool met bewaaraardappelen. Voor de vroege aardappelen en zoete aardappelen zijn er aparte pools."

Hoe hebben telers op het resultaat gereageerd?
"Eerlijk gezegd zijn er weinig reacties op gekomen. Telers weten hoe de markt heeft bewogen en zijn realistisch. De poolprijs is voorlopig, gebaseerd op de resultaten tot begin juli. Toen moesten we nog twee maanden aardappelen verkopen, wat betekende dat we nog een deel vrij te verkopen hadden. Dit is van invloed op de definitieve prijs, die we later bekend maken en die niet veel afwijkt van de voorlopige prijs. We zijn inmiddels bijna volledig op de nieuwe oogst overgestapt."

Jullie hebben een cent van de aardappelprijs 'achtergehouden'. Wat is daar de reden voor?
"Ik zie dit niet als achterhouden. De BV moet ook winst maken. Het geld daarvoor komt uit de aardappelverkoop. Dat is bij andere coöperaties niet anders, alleen denk ik dat wij hier heel transparant over communiceren. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de financiële situatie binnen de coöperatie niet overhoudt, wat een erfenis van onze ontstaansgeschiedenis is, maar we kunnen ons goed redden. Het is zaak om de boel in balans te houden."

Vorig jaar deed de verplichte ledenfinanciëring stof opwaaien. Hoe is dat nu?
"De verplichte ledenfinanciëring gaf inderdaad reuring. We hebben er bewust voor gekozen om dit jaar geen verplichte ledenfinanciering uit te schrijven. De noodzaak voor een zo hoog mogelijke uitbetalingsprijs is bij de boeren groot. Achteraf was er begrip van veel telers voor de ledenfinanciëring. Een aantal zei zelfs: Waarom hebben jullie het niet herhaald?"

Begin dit jaar maakte jullie een mogelijke samenwerking met Jansen-Dongen bekend. Hoe staat het er nu voor?
"Komend seizoen wordt een deel van onze aardappelen in de fabriek van Jansen-Dongen gesorteerd en verpakt, dat eerder in Oud-Beijerland werd verwerkt. We hebben inmiddels groen licht van de ACM om gezamenlijk een bedrijf te vormen. Volgend jaar gaan we als één bedrijf opereren met een coöperatie en inpakbedrijf. Hoe dat exact vorm krijgt, wordt nu uitgewerkt. Ook hebben we plannen voor een nieuwe fabriek. We zijn nog niet aan het tekenen, zover is het nog niet. Als er ruimte in de afzet is, dan kan de coöperatie uitbreiden met nieuwe telers, maar dat doen we niet zomaar."

De aardappelprijzen zijn de laatste twee weken omhooggeschoten. Kan dit de poolprijs een oppepper geven?
"Voor de pool is die opleving te laat gekomen. Het is ons opnieuw gelukt om supermarkten jaarrond van Nederlands product te voorzien. Daar zijn we best trots op. Het is altijd een hele puzzel om goed uit te komen met de oude en nieuwe oogst, wat is gelukt. We gaan niet gokken met het geld van onze leden door aardappelen achter de hand te houden. Wel willen we de kwaliteit en sortering nog beter in beeld brengen."

Wat heeft het voor voordelen om vooraf de sortering te weten?
"Soms word je verrast dat een partij veel grover is dan gedacht, of juist niet. Je moet dan snel een andere bestemming zoeken. Door bij het inschuren al voor te sorteren, en deze apart op te slaan, kun je gerichter partijen afroepen en het aanbod afstemmen op de vraag. Daarmee worden we een echte tafelaardappelcoöperatie, waar ook het meeste rendement is te halen. In het buitenland wordt deze manier van werken veel meer toegepast. Met hulp van nieuwe techniek hopen we hier een flinke slag te slaan. De aangesloten telers hebben al fors geïnvesteerd en zien dit ook zitten als volgende stap."

Hoe schatten jullie het nieuwe seizoen in?
"We zijn dit jaar een kleine 10% in areaal gekrompen. Insteek is om alleen aardappelen te telen waar ook een koper voor is. Dat betekent keuzes maken. Groeit de markt, dan kunnen we ook meebewegen naar boven. Telers staan daar open voor. Gelukkig zien we de aardappelconsumptie stabiliseren. Gek genoeg zie je dat een goedkoop aardappeljaar de consumptie geen goed doet. Consumenten kopen in een jaar met overaanbod eerder minder dan meer aardappelen. Dat hoor je van alle afnemers. Dat we een ander seizoen krijgen, is wel duidelijk. Het is in heel Europa extreem droog. Het knolaantal is zeer hoog en daardoor de sortering fijn. Op de poolvergadering heb ik ook gezegd: Het dieptepunt hebben we gehad. Het kan alleen maar beter worden."