Droogte hakt in op Britse aardappelgewassen

Zelfs in Wales, waar het normaal gesproken toch regelmatig regent, is nu officieel een staat van droogte afgekondigd. Het landsdeel heeft zijn droogste juli in 190 jaar tijd achter de rug. Schotland waarschuwt ondertussen voor extreem lage waterstanden van zijn rivieren. Ook in het oosten van Engeland is de waterstand extreem laag. In het oosten en zuiden is de situatie het meest penibel, terwijl dit de grote akkerbouwgebieden zijn. Toch is er op veel plekken nog geen officiële droogte afgekondigd door de overheid. Wel hebben zeven graafschappen sinds 17 juli te maken met een zogenaamde hosepipe ban, waarbij het verboden is om je tuin te sproeien of auto te wassen.

Droog sinds voorjaar
Temperaturen ver boven de 30 graden en het maandenlang uitblijven van significante neerslag heeft ook op de aardappelgewassen een grote impact. Vooral in Oost-Engeland kunnen de meeste telers wel beregenen, maar dit wordt ondertussen steeds moeilijker. Kleinere rivieren worden niet langer gevoed en vallen droog. Waterreservoirs raken na maanden van beregenen leeg, vooral bij kleinere telers. Ook worden lokaal beregeningsverboden afgekondigd. "In maart hadden we slechts 18 millimeter regen en in april nul", zegt een aardappelteler die boert in het poldergebied The Fens. "Veel gewassen hebben het perceel amper dicht gekregen en waar de haspel stopt groeit niets.

The Fens is het beste teeltgebied van Engeland, met humusrijke kleigronden. Meer naar het westen en noorden van Engeland is de situatie nog schrijnender en kan vaak niet eens worden beregend. Verzilting is daarbij een oprukkend probleem. Brancheorganisatie GB Potatoes luidt inmiddels de noodklok. Afgelopen voorjaar viel landelijk 65% van de gemiddelde hoeveelheid neerslag en in juli was dat slechts 34%. De organisatie noemt voldoende water cruciaal voor het slagen van de teelt.

Kleiner areaal
Landbouwministerie Defra maakte deze maand de definitieve cijfers over 2025 bekend. Het totaalareaal bedroeg volgens hun 116.641 hectare. Insiders gaan daar niet in mee. Zij ramen het areaal op nog geen 110.000 hectare. Dit jaar is dat naar schatting met ruim 5% gekrompen, tot net boven de 100.000 hectare. Officiële cijfers voor 2026 ontbreken. De opbrengst ligt volgens Defra voor 2025 op bruto 5,54 miljoen ton, met 466.000 ton afval. Netto komt de oogst op 5 miljoen ton en dat is niet veel anders dan waar insiders mee rekenen. Het betekent een oogst die 8,5% groter was dan in 2024.

Ondanks de grotere oogst zijn de prijzen voor oude aardappelen ook in het VK opgelopen. De nieuwe oogst is al even op de markt, maar het gaat hierbij hoofdzakelijk om tafelaardappelen die op contract voor de retail worden geteeld. Op de vrije markt voor tafelaardappelen is het, met prijzen tussen €8,30 en €14 per 100 kilo, eind juli nog niet vele soeps. Voor aardappelen die voor verse frites kunnen worden ingezet ligt dat anders. Onder meer Agria en Sagitta worden voor €35 tot €38 verhandeld, gesorteerd en opgezakt. Deze vinden hun weg naar fish & chips-winkels.

Fijne sortering
Bij zowel nieuwe frites- als chipsaardappelen is het probleem dat de nieuwe oogst door de droogte fijn uitvalt. Onderwatergewichten zijn meestal wel goed, maar het aandeel 65 mm opwaarts is veel te laag. Telers melden dat onderling de verschillen groot zijn, zelfs binnen percelen. Dat heeft alles te maken met een heterogene stand en wisselende knolzetting dit voorjaar.

Door het hete weer komt doorwas voor in percelen, zeker bij Agria. Ondanks frequent beregenen wordt het toch geregeld gevonden. Insiders verwachten dat dit jaar een tweesplitsing in de markt gaat ontstaan. Enerzijds voor grove aardappelen, van een goede kwaliteit, waar gewassen wel over voldoende vocht konden beschikken. Anderzijds voor partijen die kampen met doorwas of die fijn uitvallen en waar kopers lagere bedragen voor willen betalen. Voor fish & chips, maar ook gepofte aardappelen, zoeken kopers lange, grove aardappelen. Die komen er dit jaar fors minder.

Behoefte
Door de uitstekende opbrengsten afgelopen seizoen kon het VK voor meer dan 70% in zijn eigen aardappelbehoefte voorzien (exclusief frites). Een jaar eerder was dat nog 67,5%. Dat oogstjaar 2026 fors lager uit gaat vallen is wel duidelijk. Het blijft aanhoudend warm en droog. Het land moet meer op het vasteland van Europa leunen, terwijl afnemers ook hier alle aardappelen nodig hebben naar verwachting. Dat creëert een extra marktdynamiek, waar we in de EU-4 de effecten van gaan ondervinden.