Proefrooicijfers tonen uitgebluste aardappelen

Inmiddels zijn de gewassen voor de hoofdoogst ook voor het eerst bemonsterd, wat een beter beeld geeft van de situatie. Aardappelhandelshuis Bruwier in België komt voor week 31 uit op 27,6 ton per hectare netto, waarvan 30% in de maat 50 millimeter zit. Dat is fors minder (39%) dan een jaar geleden, wat ook niet zo gek is. Het is meer vergelijkbaar met 2023 en 2024, toen de gewassen zeer laat werden geplant en daardoor ver achterliepen.

Vergelijk
Een beter vergelijk is om te kijken naar droge jaren. In 2018 startte Bruwier pas in week 34 met bemonsteren. Fontane kwam toen op 30,9 ton/ha uit, waarbij ook werd opgemerkt dat in 50% van de partijen doorwas werd gevonden en dat deze gewassen voor 30% waren afgerijpt. 2022 was eveneens droog. Toen kwam de opbrengst in week 31 uit op 32,5 ton/ha en was de helft grover dan 50mm.

Viaverda heeft nog geen 'officiële' proefrooicijfers gepubliceerd, maar al wel enkele cijfers gepubliceerd. Zeker op zandleemgrond vallen de opbrengsten vies tegen. Fontane komt op 25 tot 30 ton uit, wat zo'n 5 ton minder is dan gemiddeld. Ook zijn de percelen op de lichte gronden al voor 30% tot 40% afgerijpt. Het agronomisch instituut stelt dan ook terecht de vraag of het nog wel goed komt? De betere en beregende Fontane-percelen komen met 33 tot 37 ton/ha wel verder.

Vochttekort loopt op
Er passeren begin deze week enkele onweersbuien, waarvan het uiterste zuiden van Nederland mogelijk iets meepikt. België en Frankrijk kunnen meer water krijgen, al zijn de weerkaarten maar zuinig. De droogte-index van het Belgische KMI kleurt inmiddels grotendeels donkerbruin. Tot en met half augustus zit er geen neerslag van betekenis in de verwachting. 

Ook de kaart van het KNMI kleurt regionaal (de kustgebieden en Limburg) bijna zwart, wat duidt op een neerslagtekort van meer dan 300 millimeter. Met de weersverwachting voor de komende twee weken gaat het gemiddeld tekort oplopen tot 286 mm, waarmee we opnieuw boven de lijn van 2018 uit gaan komen en zelfs gevaarlijk dichtbij '76 komen.

Grote verschillen
Voor Frankrijk is dat beeld niet veel anders. Ook dat land wordt al een heel seizoen geplaagd door droogte en extreme hitte. Duitsland toont een heel ander beeld. Het is lastig om te zeggen hoe de gewassen ervoor staan. De verschillen zijn enorm groot. Afgelopen week viel nog behoorlijk wat neerslag in het oosten en zuiden. De meeste (frites)aardappelen groeien in het westen. Lokaal is het daar wel droog, maar bijvoorbeeld rond Hannover en Celle hebben gewassen wel tijdig water gehad en zijn telers prima te spreken over de gewasgroei.

Ga je verder naar het oosten toe, dan wordt het eigenlijk alleen maar natter. Polen kreeg in juli behoorlijk wat neerslag voor de kiezen. Vooral in het noorden en noordoosten is het nat. Boeren mopperen er flink, want de graanoogst verloopt daardoor maar moeizaam. Die moet, zeker in het noorden, nog op gang komen. Ook het noorden van Duitsland is aanmerkelijk vochtiger. Over de grens in Denemarken, en elders in Scandinavië, is het weer eveneens wisselvallig begin augustus met beneden gemiddelde temperaturen.

Achtertuin
Dat het juist in het gebied waar de aardappelverwerking zit geclusterd zeer droog is, in hun achtertuin bij wijze van spreken, zorgt ervoor dat er inmiddels behoorlijk muziek in de markt zit. De laatste oude aardappelen gaan weg voor bedragen boven de €20. Iets wat tot voor kort nog voor onmogelijk werd geacht.

Ook voor de nieuwe oogst wordt interesse getoond. Mondjesmaat wordt op termijn ook wat handel gedaan, al zijn zowel koper als verkoper niet heel happig. De verwerkers hopen op een redelijke nagroei. Zij zien het nog niet zo somber in, zolang het eind augustus maar regent. Kopers vinden juist de meerprijs die wordt betaald voor levering komend voorjaar te laag, ten opzichte van aflandlevering over een maand.

Deze week tikt het kwik nog even de 30 graden aan, om vervolgens ruime twintigers te blijven halen. Daarbij blijft het droog, op enkele lokale onweersbuien na. Voor de tweede helft augustus komen de weerkaarten nu wel met een heel ander weertype. Er trekt kou naar Europa en met warm zeewater kunnen er in de kustgebieden significante buien vallen. Blijft het warm, dan worden dat opnieuw onweersbuien. Overigens keert de warmte eind augustus mogelijk weer terug, al is dat nog verre toekomstmuziek.

Doorwas
Voor gewassen waar nog potentie in zit kan die neerslag, mits voldoende, de gewassen een opkikker geven. Er zijn ook percelen waarvoor die regen (veel) te laag komt en hooguit helpt om te kunnen rooien. Wel ligt het gevaar voor doorwas op de loer, dat nu al in percelen in kleine mate wordt waargenomen. Het uitvoeren van een geslaagde MH-bespuiting is een grote uitdaging op percelen met versleten loof. Juist waar het gewas nog wel goed groen is zit er vaak nog nauwelijks kilo's onder en is het nog veel te vroeg.

Regen of niet, seizoen 2026-2027 is een jaar met een verhaal. Dat het meerjarig gemiddelde waarschijnlijk niet gehaald gaat worden, daar zijn de meeste insiders het wel over eens. Fabrieken uitten daarbij ook vooral hun zorgen over het gemis aan lengte in de knollen. Het knolaantal is gemiddeld hoog en daardoor komen gewassen niet aan hun lengte. Wel gaan er grote regionale verschillen ontstaan, met een betere opbrengst in Duitsland en Midden- en Noord-Nederland versus Zuid-Nederland, België en Frankrijk.