'Iedere bespuiting die je uit kunt sparen is winst'

Aardappelrassen met een natuurlijke resistentie tegen phytophthora zijn allang niet meer louter voor biologische akkerbouwers weggelegd. Pootgoedhandelshuis Agrico ziet steeds meer interesse in hun Next Generation-rassenpakket vanuit de gangbare aardappelsector. "Iedere bespuiting die je kunt besparen, is winst voor de teler en het milieu", zegt agronoom Anita van Bergeijk. Vooral aan de start van het seizoen is volgens haar een besparing te behalen.

Het pootgoedhandelshuis Agrico noemt de rassen, met een resistentiegen tegen phytophthora, Next Generation-rassen. Al in 2007 werd het eerste ras met een phytophthora-gen op de markt gebracht, dat zijn er inmiddels veertien. In de toekomst worden ook rassen met twee of meerdere resistentiegenen commercieel beschikbaar. Als agronoom volgt Anita van Bergeijk de prestaties van de Next Generation-rassen in de praktijk en begeleidt ze projecten met deze rassen.

Benieuwd naar de Next Generation-aardappelrassen van Agrico? Kom dan om 14.15 uur tijdens de Aardappeldemodag naar de presentatie van Anita van Bergeijk in de Kennisschuur. Woensdag 2 september is het weer zover! Dé nationale aardappeldag staat in het teken van kennisdeling, innovatie en een gezellig samenzijn. Meld je nu gratis aan als bezoeker.

Regioverschillen
De weersomstandigheden waren de afgelopen jaren erg wisselend, wat impact heeft op de phytophthora-situatie, weet Van Bergeijk. "In 2023 kwam de phytophthora-aantasting laat in het seizoen en in 2024 was de druk vanaf de start zeer hoog. 2025 en ook 2026 waren relatief rustige seizoenen. We hebben de aardappelziekte wel gevonden, vooral in de biologische teelt, waar het beheersbaar bleef." Ook bij de aantasting van één blaadje kan een resistentiegen doorbroken zijn, weet de agronoom. "Dit betekent niet dat zo'n gen direct waardeloos is. Het jaar erop kan een ras in deze resistentiegroep juist goed presteren. Ook zijn er sterke regioverschillen. Met gegevens uit de praktijk hebben we aangetoond dat bijvoorbeeld het gen in ons ras Levante in Flevoland in week 23 werd doorbroken. Het duurde tot week 39 voor dit ook in Noord-Holland gebeurde. Tijdens mijn presentatie ga ik dieper op deze data in."

Een aantasting hoeft niet te betekenen dat naburige rassen, met een resistentiegen, direct ziek worden. Van Bergeijk legt uit: "Vanuit de Taskforce Phytophthora heeft BO Akkerbouw een lijst met acht resistentiegroepen opgesteld. Hierin staan alle commercieel beschikbare rassen met een verbeterde resistentie, waarvan minimaal 25 hectare wordt verbouwd in Nederland. Is het gen in een ras uit de A-groep doorbroken, dan kan het ras uit de B-groep op hetzelfde perceel nog wel ziektevrij zijn. Worden in de toekomst meerdere genen ingekruist of nieuwe resistentiegenen gevonden, dan worden nieuwe groepen toegevoegd aan de lijst door BO Akkerbouw."

Misverstand
Daarbij wil Van Bergeijk graag een misverstand wegnemen. "Vanuit de gewasbeschermingsmiddelenindustrie wordt vaak gecommuniceerd over de verschillende phytophthora-stammen, zoals EU-37 of EU-43. Voor werkzame stoffen is dat relevant, maar voor de resistentiegenen niet. Voor de resistentiegroepen is vooral de virulentie (het ziekmakend vermogen) van belang. Tijdens mijn presentatie ga ik hier dieper op in."

Ook gangbare aardappeltelers en afnemers hebben toenemende interesse in de Next Generation-rassen. Afgelopen drie seizoenen hield Agrico een praktijkproef met tafelaardappelcoöperatie PotatoNext, waarbij onder andere het ras Levante is geteeld. "We zagen in 2025 en 2026 dat de ziektebestrijding lang kon worden uitgesteld. Hierbij is het belangrijk om goed te monitoren. We vragen telers om hun gewas regelmatig te controleren. Ook monitoren we zelf intensief en publiceren we de resultaten, zodat we telers lokaal kunnen waarschuwen wanneer de schimmel is gevonden in een bepaald ras. Je hoeft echt niet direct de helft van het aantal bespuitingen uit te sparen. Het is spannend om te leren vertrouwen op resistentiegenen. Start met het uitsparen van één of twee bespuitingen, vooral aan de start van het seizoen, en doe zelf ervaring op", is haar devies. "Een jaar later kun je dit dan weer uitbouwen."

Middelreductie
Met het oog op de toekomst is het van belang voor de sector om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te reduceren. "In juli van dit jaar is het Convenant Gewasbescherming op hoofdlijnen door veel sectorpartijen ondertekend, met als doel een grote reductie in de gewasbescherming te realiseren", aldus Van Bergeijk. "Het streven is om in december 2026 deelconvenanten per sector op te leveren. Aardappeltelers hebben nu nog voldoende middelen en werkzame stoffen tot hun beschikking om mee af te wisselen. Onze verwachting is dat dit gaat veranderen, zoals je in Denemarken al ziet gebeuren. Rassen met een natuurlijke resistentie tegen phytophthora zijn een belangrijke schakel in het mogelijk maken van deze middelreductie."

De acceptatie van de Next Generation-rassen ligt niet alleen bij telers, maar ook bij afnemers. De meeste Next Generation-rassen van Agrico zijn gericht op de tafelaardappelmarkt. Het ras Beyonce is bedoeld voor de chipsproductie. Agrico verwacht binnenkort een nieuw fritesaardappelras toe te voegen aan de Next Generation-familie. "De retail heeft duidelijke ambities, waarbij de verwerkende industrie vaak sterker gebonden is aan vaste standaarden", merkt Van Bergeijk op. Bij tafelaardappelen, waar het product onbewerkt het zakje in gaat, is dat eenvoudiger te realiseren."

Ontwikkeling
De agronoom werkt als sleutel tussen Agrico Research enerzijds en het hoofdkantoor anderzijds. "Onze afdeling probeert het juiste ras voor de juiste klant te vinden", legt ze uit. "De toekomst voor de aardappelteelt is er een met minder chemie. Juist daarom zijn aardappelrassen, met een natuurlijke resistentie tegen phytophthora, zo belangrijk. Tijdens mijn presentatie op de Aardappeldemodag ga ik daar verder op in. Er valt namelijk nog veel meer over te vertellen en de ontwikkeling staat zeker niet stil."

Geïnteresseerden kunnen zich kosteloos aanmelden voor de Aardappeldemodag.