Contractvoorwaarden voor aardappelen lopen op belangrijke punten uiteen, terwijl telers meer prijs- en afzetrisico dragen. Lees meer over de voorwaarden voor aardappelcontracten.
De discussie over contractvoorwaarden is na het moeilijke aardappelseizoen 2025/26 weer actueel geworden. "We hebben een heel bijzonder jaar achter de rug", zegt Hendrik Jan ten Cate, voorzitter van de LTO-werkgroep consumptieaardappelen en uien. In de voorgaande jaren met goede aardappelprijzen werd volgens hem minder scherp naar de kleine lettertjes gekeken. In een jaar waarin de markt tegenzit, blijken die juist belangrijk.
De vier telersorganisaties hebben 21 onderdelen van de voorwaarden van Farm Frites, Lamb Weston, McCain, Aviko Potato en Agristo naast de LTO-VAVI-voorwaarden gelegd. Zeven punten springen daarbij nadrukkelijk in het oog. Het gaat onder meer om pootgoed, levering en transport, overmacht, kwaliteitsbeoordeling, afkeur en reclamatie, de prijs van vrije aardappelen en de aansprakelijkheid.
Meer mogelijkheden om contract te ontbinden
Een belangrijk kritiekpunt is volgens Ten Cate de zekerheid die een teler aan een afgesloten contract kan ontlenen. Bij verschillende verwerkers zijn clausules opgenomen die meer mogelijkheden bieden om onder bepaalde omstandigheden een contract te ontbinden. Daarmee komt volgens de telersorganisaties een groter deel van het risico bij de teler terecht.
Ten Cate wijst erop dat contracten tijdens de coronacrisis in het algemeen heel goed werden gerespecteerd. Inmiddels zijn er volgens hem meer 'haakjes' in de voorwaarden gekomen waarmee van afspraken kan worden afgeweken. "De teler zit in een zwakke positie", stelt hij.
Ook bij de afhandeling van klachten over pootgoed bestaan verschillen. De gezamenlijke LTO-VAVI-voorwaarden geven hiervoor een kader, maar uit de vergelijking blijkt dat niet iedere verwerker dit op dezelfde manier heeft overgenomen.
Prijs meeleveraardappelen knelpunt
Een ander belangrijk onderwerp is de prijs van aardappelen die boven het vaste contractvolume worden geleverd. Dat is extra relevant nu verwerkers het aandeel aardappelen waarvoor vooraf een vaste prijs wordt afgesproken, hebben verkleind. Daardoor blijft een groter volume over waarvoor gedurende het seizoen nog een prijs moet worden bepaald.
Volgens de telersorganisaties is de onderhandelingspositie van de teler daarbij onvoldoende vastgelegd. Verwerkers zijn niet altijd verplicht deze aardappelen af te nemen, terwijl ze in sommige constructies wel het eerste recht op de aardappelen hebben. Ook is onvoldoende duidelijk omschreven hoe de prijs van deze vrije aardappelen tot stand moet komen.
Juist daar willen de organisaties betere afspraken over maken. De huidige voorwaarden laten volgens Ten Cate ruimte voor verschillende constructies. "We moeten komen tot structureel betere afspraken."
Niet alle afwijkingen van de LTO-VAVI-voorwaarden zijn overigens nadelig voor telers. Op sommige onderdelen bieden individuele verwerkers juist betere voorwaarden. Zo verschilt de pootgoedregeling per bedrijf en zijn ook de afspraken over het laden en verladen van aardappelen niet overal hetzelfde.
Voor nieuw contractseizoen
LTO, VTA, NAV en POC willen nu samen met de verwerkers bekijken of op de belangrijkste punten weer tot meer uniforme afspraken kan worden gekomen. De industrie is volgens Ten Cate op de hoogte van het initiatief en de telersorganisaties merken bereidheid om hierover te praten.
Het streven is om richting het nieuwe contractseizoen nieuwe afspraken te hebben, al erkent Ten Cate dat de tijd daarvoor kort is. Daarom leggen de organisaties vooral nadruk op bewustwording bij de teler. "Kijk even goed wat er in de leveringsvoorwaarden staat. Past dat bij het beeld dat je ervan hebt."
Door de sterk gestegen teeltkosten zijn volgens hem de financiële risico's voor aardappeltelers groter geworden. Goede handelsvoorwaarden moeten daarom juist in slechte marktjaren duidelijkheid bieden voor zowel telers als verwerkers.
Ten Cate is blij met de samenwerking tussen de aardappelorganisaties. "Collega's van VTA, POC en NAV hebben er erg veel tijd ingestoken. Het is belangrijk om eenheid uit te stralen. Samen moeten we ervoor zorgen dat wij echt goede voorwaarden vastleggen. Dat is in het belang van de telers, maar ook van de verwerkers."