Van aardappeloverschot naar krapte 3 miljoen ton

Uit verschillende ramingen valt op te maken dat de oogst aan consumptieaardappelen dit jaar in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland blijft steken op minder dan 21 miljoen ton. Daarmee is de productie 6 tot 6,5 miljoen ton kleiner dan een jaar geleden. Het komt neer op een opbrengstreductie van circa 23%.

Statistiekdienst Agreste van het Franse ministerie van Landbouw heeft zojuist de cijfers van de aardappelproductie in Frankrijk verder omlaag geschroefd. In plaats van een krappe 40 ton per hectare rekenen de Fransen nu op 37,4 ton per hectare. De droogte en vooral de hitte hebben de gewassen zwaarder getroffen dan waarop in voorgaande ramingen werd gerekend.

In het belangrijkste teeltgebied Nord-Pas-de-Calais in het noordwesten blijft de opbrengst met 37 ton zelfs nog onder het landelijk gemiddelde. In dat gebied wordt 53.100 hectare consumptieaardappelen geteeld. Daarmee komt de productie er op minder dan 2 miljoen ton. Vergeleken met vorig jaar rekent Agreste in dit gebied op bijna 700.000 ton minder aardappelen.

Ook in het eveneens tot Hauts-de-France behorende Picardie – het tweede aardappelgebied van Frankrijk – ziet de statistiekdienst de oogst met 700.000 ton slinken. Per hectare wordt daar zo'n 39 ton verwacht. Vorig jaar was dat nagenoeg 46 ton per hectare. In heel Frankrijk blijft de oogst steken op 6,2 miljoen ton, liefst 2,1 miljoen ton minder dan vorig jaar.

Ook forse krimp in Duitsland
Frankrijk staat niet op zichzelf. Ook in Duitsland krimpt de consumptieaardappelteelt met zo'n 2 miljoen ton. Zowel het areaal als de opbrengst per hectare doet dit jaar ruimschoots onder voor de grote productie van vorig jaar. Met zo'n 40 ton per hectare komt de consumptieaardappeloogst in Duitsland op 7,8 miljoen ton.

Belgische aardappeltelers hebben misschien wel de grootste daling in opbrengst te slikken. Zij komen dit jaar naar verwachting uit op 38,5 ton per hectare. Dat is 6,5 ton, ofwel bijna 15%, minder dan vorig jaar. De totale productie zakt er tot minder dan 3,5 miljoen ton.

Als al die aardappelen naar de fabriek zouden gaan, dan nog bleven de verwerkingslijnen voor de helft onbenut, want de capaciteit bedraagt in België al gauw 7 miljoen ton. In de afgelopen jaren werd daarvan zo'n 6 miljoen ton gebruikt. Dat betekent dat België meer dan in voorgaande jaren aangewezen is op de import van aardappelen.

In Nederland lijken de droogte en hitte van deze zomer minder gevolgen te hebben dan in omringende landen. Dat terwijl in het zuiden van het land toch ook zeer lage opbrengsten worden verwacht. Vooralsnog wordt landelijk gemikt op een oogst van een kleine 46 ton per hectare. Daarmee blijft het verschil met vorig jaar beperkt tot minder dan 5 ton. In omringende landen bedraagt het gat 6 tot 6,5 ton per hectare.

Net onder 21 miljoen ton
Om het plaatje compleet te maken: de totale oogst in de EU-4 komt op basis van deze verwachtingen net onder de 21 miljoen ton. Vorig jaar kwam de oogst in deze landen op 27,3 miljoen ton. De gemiddelde opbrengst was toen 45,3 ton per hectare, tegen naar verwachting 39,7 ton dit jaar.

De overvloedige oogst van vorig jaar bleek vele maten te groot voor de afzet. Ook omdat de vraag naar frites op verre bestemmingen een flinke knauw kreeg als gevolg van toenemende concurrentie. Schattingen gaan ervan uit dat het overschot zo'n 3 tot 3,5 miljoen ton betrof.

Dit jaar valt de productie 6 tot 6,5 miljoen ton kleiner uit dan vorig jaar. Dat wil echter niet zeggen dat er direct sprake is van een tekort van die omvang. Het vorige seizoen eindigde namelijk met sterk dalende prijzen. Tegenover het geschatte overschot van 3 tot 3,5 miljoen ton vorig seizoen wijst de huidige productiekrimp wel op een aanzienlijk krappere marktbalans.

Kleinere oogst in Polen en Groot-Brittannië
Ook in Polen en Groot-Brittannië komen dit jaar minder aardappelen uit de grond dan vorig jaar. In Groot-Brittannië was het ook extreem droog, maar op basis van de eerste geluiden wordt daar toch nog een oogst van 4,6 miljoen ton verwacht. Daarmee is het wel de kleinste of nagenoeg de kleinste oogst in meer dan tien jaar. In 2023 bleef de productie steken op 4,66 miljoen ton. Vergeleken met vorig jaar lijkt de oogst door een forse krimp in het areaal circa 1 miljoen ton lager uit te vallen.

Polen kende vorig jaar net als de EU-4 een zeer overvloedige oogst. Met 7 miljoen ton was de productie 1 miljoen ton te groot voor de afzet. In juli is in Polen een normale hoeveelheid regen gevallen, maar de verdeling was zodanig dat in veel gebieden toch lagere opbrengsten zijn te noteren.

Grote verschillen
In een baan van het noordwesten naar het zuidoosten van Polen zijn de opbrengsten het hoogst. In Wielkopolskie, de regio met de meeste aardappelen, zijn de opbrengstverwachtingen het hoogst. Volgens berekeningen met satellietgegevens zou daar dit jaar 39 ton per hectare kunnen worden geoogst. Daar staat tegenover dat er kleinere gebieden zijn waar telers met minder dan 20 ton per hectare genoegen moeten nemen.

In de meeste gebieden schommelt de oogstverwachting rond de 30 ton per hectare. Uitgaande van net iets daarboven komt de productie voor dit jaar nipt hoger uit dan 6 miljoen ton. Dat scheelt met vorig jaar dus 1 miljoen ton.

Waarom Polen en het Verenigd Koninkrijk ook uitgelicht naast de EU-4? Samen zijn de zes landen goed voor zo'n twee derde van de totale aardappelproductie in de Europese Unie en Groot-Brittannië. In dit grote aardappelblok valt de productie dit jaar ruim 8 miljoen ton lager uit dan vorig jaar. In de zes landen komt de productie uit op iets minder dan 31,7 miljoen ton, tegen bijna 40 miljoen ton vorig jaar.

De grootste gevolgen hebben areaalvermindering, droogte en hitte gehad in het aardappelhart van de EU, met een productiekrimp van 23%. In de grote landen net daarbuiten zijn de gevolgen weliswaar iets minder groot, maar met productiedalingen van rond 15% is de teruggang daar ook aanzienlijk. Een kanttekening daarbij is dat de cijfers in Polen en Groot-Brittannië betrekking hebben op de totale aardappeloogst, terwijl de cijfers van de EU-4 puur op de consumptieaardappeloogst zijn gebaseerd.