De aardappeloogst valt dit jaar fors kleiner uit. Toch betekent dat niet automatisch dat de prijs van frites even hard stijgt. Contracten, lagere hectareopbrengsten en de beperkte vrije markt zorgen voor een opvallende tegenstelling. Lees wat de kleine oogst betekent voor telers, verwerkers en de aardappelmarkt.
DCA Market Intelligence schat de Nederlandse oogst van consumptieaardappelen dit seizoen op ongeveer 3 miljoen ton. Dat is circa 27% minder dan vorig jaar en daarmee behoort de oogst van 2026 tot de kleinere oogsten van de afgelopen jaren.
Niet alleen de hectareopbrengst valt tegen. Nederlandse telers hebben dit voorjaar ook fors minder consumptieaardappelen geplant. Het areaal kromp met ongeveer 15%. Vervolgens zorgden droogte en hitte ervoor dat de aardappelen minder groeiden. DCA Market Intelligence gaat uit van een gemiddelde hectareopbrengst die circa 14% onder die van vorig jaar ligt.
Krimp in hele EU-4
Ook buiten Nederland is het beeld vergelijkbaar. In België kromp het areaal consumptieaardappelen met ongeveer 16,6%. In Frankrijk en Duitsland gaat het om een afname van respectievelijk circa 10% en 11%. Ook daar hebben droogte en hitte de opbrengsten beïnvloed.
Voor Nederland, België, Frankrijk en Duitsland samen raamt DCA Market Intelligence de consumptieaardappeloogst op ongeveer 20,8 miljoen ton. Dat is 23,7% minder dan vorig seizoen. Deze vier landen vormen het zwaartepunt van de Europese fritesaardappelteelt en leveren een groot deel van de grondstof voor de omvangrijke diepvriesfritesindustrie.
Een krimp van deze omvang zou normaal gesproken snel associaties oproepen met fors hogere aardappelprijzen. Een groot deel van de aardappelen die de komende maanden door de fabrieken wordt verwerkt, is echter al veel eerder gecontracteerd tegen aanzienlijk lagere prijzen dan in 2025.
Voor vroege leveringen liggen de contractprijzen ongeveer 25% onder het niveau van vorig jaar. Voor aardappelen die later vanuit de bewaring worden geleverd, bedraagt de daling grofweg 15% tot 17%. Dat zorgt voor een bijzondere situatie. De fysieke beschikbaarheid van aardappelen is veel kleiner dan vorig jaar, terwijl verwerkers voor een belangrijk deel van hun grondstof juist minder betalen.
Op dit moment komt daar nog bij dat fabrieken veel gecontracteerde aardappelen rechtstreeks vanaf het land aangevoerd krijgen. De handel in vrije aardappelen is daardoor beperkt. Pas wanneer de contractvolumes tekortschieten en verwerkers nadrukkelijker de vrije markt op moeten, kan de kleinere oogst sterker in de marktprijs tot uitdrukking komen.
Minder kilo's voor de teler
Voor telers is de rekensom ondertussen een stuk directer. Zij hebben gemiddeld aanzienlijk minder tonnen per hectare gerooid. Tegelijkertijd is een groot deel van die kleinere productie vooraf verkocht tegen contractprijzen die lager liggen dan vorig jaar.
Een hogere prijs voor vrije aardappelen hoeft dat verlies niet goed te maken. Het aandeel vrije aardappelen verschilt sterk per bedrijf en juist door de lagere hectareopbrengsten blijft er na het voldoen aan contractverplichtingen minder product over om vrij te verkopen.
Daarmee ontstaan afhankelijk van de hoeveelheid vrij te verkopen aardappelen grote verschillen tussen telers. Voor bedrijven die een groot volume vrij te verkopen hebben, kan een oplopende vrije marktprijs wel degelijk interessant worden wanneer de vraag van verwerkers later in het seizoen aantrekt.
Niet een-op-een naar zak frites
Ook voor de prijs van diepvriesfrites ligt de relatie met de aardappelmarkt minder direct dan soms wordt verondersteld. De aardappel is slechts een deel van de totale kostprijs. Energie, frituurolie, arbeid, verpakking, transport, koeling en distributie wegen eveneens mee.
Daardoor betekent een stijgende vrije aardappelprijs niet automatisch dat een zak frites in de supermarkt in dezelfde mate duurder wordt. Omgekeerd hebben de lagere contractprijzen voor oogst 2026 tot dusver evenmin voor een forse daling van de consumentenprijs gezorgd.
In Nederlandse supermarkten zijn de prijzen van frites en tafelaardappelen het afgelopen jaar relatief stabiel gebleven. Huismerk diepvriesfrites kost grofweg €1,50 per kilo, terwijl voor merkfrites gemiddeld rond €2,65 per kilo wordt betaald.
De spanning zit voorlopig dan ook vooral aan het begin van de keten. De EU-4 heeft bijna een kwart minder aardappelen beschikbaar, terwijl veel van die aardappelen vooraf tegen lagere prijzen zijn vastgelegd. Hoe sterk de kleinere oogst uiteindelijk doorwerkt in de vrije aardappelmarkt, hangt vooral af van het moment waarop verwerkers naast hun gecontracteerde volumes extra aardappelen nodig hebben.