Net als veel andere Europese landen behalen Oostenrijk en Zwitserland dit jaar een record lage aardappeloogst. Dit betekent dat de landen elders moeten aankloppen voor hun aardappelen. Wat merkt de Nederlandse exportmarkt hiervan, in een seizoen dat de beschikbaarheid toch al zeer krap is? We zetten de belangrijkste punten uiteen in deze analyse.
Statistik Austria raamt de Oostenrijkse aardappeloogst dit jaar op 468.000 ton. Dat is een afname van 42% vergeleken met vorig jaar en 34% minder dan het vijfjarig gemiddelde. De oogst van frites- en zetmeelaardappelen daalt nog harder. Het geoogste volume ligt 45% lager dan wat in 2025 werd gerooid.
Opeenstapeling
Deze kleinste aardappeloogst ooit is het gevolg van een opeenstapeling van factoren. Om te beginnen het areaal. Dat nam met 11% af in vergelijking met 2025 tot 18.698 hectare. De grootste schade werd gedaan door de aanhoudende droogte en hitte deze zomer. Aan het einde van het groeiseizoen speelt onder meer schade door ritnaalden mee. Een probleem waar veel meer teeltgebieden mee kampen. Daardoor zijn minder gewassen geschikt om te verkopen.
Het verhaal in Zwitserland is niet veel anders. Daar komt de opbrengst volgens brancheorganisatie Swisspatat uit op 330.000 ton. Dat is 20% minder dan in 2025. De gemiddelde hectareopbrengst van 29,4 ton was in zestig jaar tijd niet zo slecht. Met 11.000 hectare is het areaal stabiel in het land. Volgen Swisspatat kan de helft van dit areaal worden beregend. Dat heeft weliswaar effect gehad: de opbrengst van beregende percelen ligt 55% hoger dan niet-beregende gewassen, maar het eindresultaat blijft slecht.
Zelfvoorzieningsgraad daalt
Het Alpenland heeft normaal gesproken een zelfvoorzieningsgraad van rond 85%. Dit jaar schat de brancheorganisatie in dat die niet verder dan 70% tot 75% komt. Voor de tafelaardappelmarkt is dat niet direct een probleem, maar voor de verwerkende industrie wel. De geoogste aardappelen zijn beduidend fijner en daar moeten de aardappelverwerkers op anticiperen. Van een crisissituatie wil Swisspatat-voorzitter Christian Bucher niet spreken. Normaal gesproken ligt de zelfvoorzieningsgraad in Oostenrijk iets lager, op 78%. Dit jaar neemt die eveneens fors af.
Wat betekent dit voor de Nederlandse aardappelexport? Kunnen handelsbedrijven profiteren van de krapte op de markt? Oostenrijk is om te beginnen geen gebruikelijke bestemming voor consumptieaardappelen uit Nederland. Buurland Duitsland neemt verreweg de meeste export voor zijn rekening. 50% tot 55% van alle geïmporteerde aardappelen komen uit dit land. In 2025 ging het om 156.000 ton en in 2024 om 180.700 ton. Het importvolume is stabiel te noemen, ondanks jaren waarin Oostenrijk een krappe eigen oogst kende.
Naast het buurland zijn Tsjechië en Slowakije grote leveranciers. Nederland stond in 2025 op de zevende plek met 2.118 ton aardappelen. In 2023, toen de oogst eveneens laag uitpakte, werd 1.477 ton geïmporteerd vanuit ons land. In 2015, toen de oogst met 536.000 ton eveneens zeer klein was, exporteerde Nederland wel 13.240 ton.
Zwitserland belangrijke bestemming
De Nederlandse aardappelexport naar Zwitserland is veel grilliger. Ook de totale aardappelinvoer van het land wisselt sterk per jaar. In 2025 ging het om 53.255 ton en in 2024 om ruim 100.000 ton. Na Duitsland is Nederland de grootste leverancier van aardappelen. Vorig jaar was dat 17.600 ton en in 2024 zelfs bijna 40.000 ton. Opvallend genoeg komen die volumes niet naar voren in de cijfers die NAO maandelijks publiceert, maar wel in het geharmoniseerd handelssysteem. In jaren met een aardappeltekort in Zwitserland bedraagt de import van 'onze' aardappelen tussen de 35.000 en ruim 40.000 ton.
Zwitserland is vooral koper van hoge kwaliteit aardappelen in Nederland. Het veelzijdige premiumras Agria is geliefd bij de Zwitsers. Daarbij moeten ze dit seizoen wel concurreren met veel andere Europese kopers, die allemaal op zoek zijn naar (grove) Agria's van goede kwaliteit. Wat de exportvraag ook kan beïnvloeden zijn de sterk gestegen transportkosten. Een enkeltje Amsterdam-Zürich is ruim 800 kilometer. Voor goedkope diesel in Zwitserland hoeven de transporteurs het niet te doen. Die is daar net zo duur of zelfs nog iets hoger geprijsd. Kunnen kopers dichter bij huis geschikte aardappelen vinden, dan is dat dit seizoen lucratief.
Stevig fundament
Hier staat tegenover dat de vraag naar aardappelen in heel Europa groot is. Zuid-Europese landen zijn al aan de markt en door de zeer krappe beschikbaarheid is een stevig fundament onder de tafel- en exportaardappelmarkt gelegd. Daar komen bestemmingen als Oostenrijk, Zwitserland maar ook het Verenigd Koninkrijk bij. In de meest recente exportcijfers (tot juli) is dat cijfermatig nog niet te onderbouwen, maar de aardappelstroom richting dit land is al op gang gekomen.
De Europese aardappeloogst bevindt zich in veel landen in de afrondende fase, met nog een week of twee te gaan. Telers die behoefte hebben aan cashflow hebben soms al exportpartijen verkocht en zo geprofiteerd van de markt. Ook zijn er pootgoedtelers die zelf anticiperen en bovenmaats pootgoed bij de oogst uitsorteren, om zelf te vermarkten in het exportkanaal. Rond de jaarwisseling kan de balans goed worden opgemaakt qua beschikbaarheid en kwaliteit in Europa. Raken de binnenlandse voorraden leeg, dan kan een grote vraag ontstaan.
Vroege aardappelen
Een factor die meespeelt, is hoe het areaal primeur- en vroege aardappelen volgend voorjaar beweegt en hoe vroeg of laat het voorjaar zich aandient. De huidige signalen wijzen erop dat weer zeker meer (vroege) aardappelen uitgeplant gaan worden in Europa. Dit neemt niet weg dat de markt een hele vaste basis heeft en goede perspectieven biedt voor seizoen 2026/27.