Wordt vorst een bedreiging voor de aardappeloogst?

In de laatste week van oktober is er opnieuw gerooid in de EU-4. Het gaat om minder dan 10% van het areaal dat nu nog in de grond zit. Op veel plekken in ons land is het tempo er ondertussen wel uit. Na alle regen die in oktober viel, is het soms behoorlijk nat geworden en moet de lier of sleepkabel er toch nog aan te pas komen.

Rooien verloopt moeizaam
In Zeeland stonden eind oktober nog behoorlijk wat aardappelen in de grond. Op het moment van doodspuiten (eerste helft september) was het onderwatergewicht zo ver gezakt dat de loofdoding niet kon plaatsvinden. Vervolgens viel eind vorige maand lokaal tot 80 millimeter water, waardoor het rooien erg zwaar gaat. Volgens telers helpt het niet dat de structuur zo mooi was. Hierdoor plakt de kleigrond behoorlijk.

Verwerkers hebben, soms bewust als strategie, aflandcontracten naar achteren geschoven. Het langer doordraaien op oude aardappelen en vervolgens opschuiven van de nieuwe oogst is hier ook debet aan. Op minder draagkrachtige gronden is het dan een strijd om de aardappelen geoogst te krijgen. We spreken hier wel van uitzonderingen. Ook vlokken- en zetmeelaardappelen zijn inmiddels allemaal grotendeels uit de grond.

Rekenen we met 5% nog te oogsten in Nederland, 10% in België en Frankrijk en 5% in Duitsland, dan komt het resterend areaal op 1 november uit op een krappe 40.000 hectare aan consumptieaardappelen.

Nachtvorst
Na een seizoen met bovengemiddelde temperaturen begint november op een ander niveau. Het kan kouder dan gemiddeld voor de tijd van het jaar worden. Dat de temperatuur 's nachts onder nul komt, is op zich niets bijzonders. Daarvoor moet het wel helder weer worden. In combinatie met weinig wind kan het kwik dan tot -2 of -3 dalen. Voor de aardappelen is dat niet direct een ramp, al moet er wel later worden begonnen. De werkbare uren zijn sowieso al beperkt deze tijd van het jaar.

Het hogedrukgebied dat ten noordwesten van ons ligt, zorgt wel voor stabiel herfstweer, met een wind die vanuit het oosten waait en dus kou met zich meeneemt. Tot half november krijgen we volgens de meteorologen met dit weertype te maken, waarna het waarschijnlijk wisselvalliger wordt. Een enkeling houdt een slag om de arm, met aanhoudend winterweer.

Temperatuur met enkele cijfers
In de EU-4 valt het nog wel mee met de temperaturen. Die daalt met name in de tweede helft van de week overdag tot zo'n 7, 8 graden. 's Nachts blijft het dan rond het nulpunt schommelen. Verder naar het oosten, in Polen, kan het wel wat meer gaan vriezen en is het overdag ook niet veel warmer dan een graad of 4, 5. 

De markt is al bijna net zo rustig als het weer. Vooral de standvastige Belgapom-notering zorgt voor onvrede onder de zuidelijke telers. Die doet seizoen 2026 geen eer aan. Wat dat betreft doet Duitsland het een stuk beter. In het huidige seizoen 'met een verhaal' valt er genoeg aan te merken op de prijsvorming. Niet alleen de actuele prijzen, maar ook het gebrek van een leidraad voor de prijs op termijn is een veelgehoorde klacht.

Op de DCA Transactieapp kwamen twee opvallende transacties voorbij. Onder andere voor Innovator, levering half juni 2027. De prijs bedraagt €39,90 per 100 kilo, exclusief €0,10 toeslag voor mechanische koeling (vanaf week 15). Zet je dat af tegen de gemiddelde contractprijs van €27,81 op week 27, dan zit deze prijs hier dus €12,10 boven. Dat is €1,50 bewaarvergoeding per maand.

De huidige PotatoNL-notering voor Innovator zit op gemiddeld €27,25. Vergelijk je dat met de gemiddelde contractprijs af land van €15,80, dan bedraagt het verschil €11,45.

Voorspellende gave
In hoeverre deze betaalde prijzen een voorspellende gave hebben moet blijken. Het geeft wel een interessant inkijkje in hoe in ieder geval één Nederlandse fritesproducent de markt inschat voor komende zomer. Rekenen we deze prijstrend door naar week 17, dan kom je voor Innovator uit op €36,25 in die periode. Dat is bijna €14 boven contractprijsniveau. Ter vergelijking: na de oogst van 2022 stond de Innovator-prijs in april 2023 op €34,75 en in april 2019 was dat €31,25.

Het valt uiteraard te bezien hoe de aardappelmarkt zich na het nieuwe jaar ontwikkelt. Bovendien gaat het hier om één transactie, waar je niet veel aan mag afleiden. Dat prijzen van €35 of meer betaald worden voor een premiumras als Innovator is helemaal niet gek. Zeker niet wanneer de kwaliteit goed is en er lengte in zit.