Ook nagroei kan aardappeloogst niet redden

Boerenbusiness becijfert, op basis van de nu bekende informatie, dat de EU-4 dit jaar 20,65 miljoen ton consumptieaardappelen oogst. Dit is de laagste opbrengst sinds 2018. Het is bijna een kwart minder dan vorig jaar en 12,6% minder dan het vijfjarig gemiddelde van 23,63 miljoen ton. Daarmee pakt de totale oogst nog iets lager uit dan de 20,8 miljoen ton die eind september werd ingeschat door DCA Market Intelligence, de uitgever van Boerenbusiness.

12,5% areaaldaling
Deze fikse verlaging heeft twee aanleidingen. Om te beginnen heeft het areaal consumptieaardappelen een flinke duik genomen dit seizoen. Telers hebben massaal gereageerd op het slechte marktsentiment, fors lagere contractprijzen en een teruggelopen fritesafzet. In de EU-4 is het areaal uitgekomen op 526.590 hectare. Dat is minder dan in 2025 en 2024 werd verbouwd, maar wel meer dan in alle jaren daarvoor. Ten opzichte van het vijfjarig gemiddelde is het areaal 1,6% afgenomen. Het verschil met vorig jaar bedraagt wel 12,5%

Voor Polen is alleen een totaalcijfer voor consumptie, pootgoed en zetmeel bekend.

De grootste absolute daling komt voor rekening van Duitsland, met 2,2 miljoen ton aardappelen. Niet zo gek, aangezien dit het grootste aardappelland binnen de EU-4 is. Tegelijkertijd heeft dit land juist wel de meest gunstige groeiomstandigheden gehad binnen het blok, al zijn regionaal de verschillen groot. Alles ten noorden van de lijn Hannover was redelijk tot goed, terwijl het daaronder tegenviel. Een areaalafname van 11% hakt er natuurlijk ook in.

België hardste daler
Procentueel gezien levert België het meest in, met 33,5% minder opbrengst ten opzichte van 2025 (1,66 miljoen ton). Viaverda raamt de oogst overigens 28% lager in, maar komt met 3,2 miljoen ton wel op een iets lager areaal uit dan waar Boerenbusiness nu mee rekent. Zij baseren zich op hun proefrooicijfers. In totaal werden er 271 monsters genomen in het land, verdeeld over vijf rassen. Ook het onderzoeksinstituut noemt de grote verschillen in het land. Soms zijn er zelfs behoorlijke verschillen te ontdekken binnen een en hetzelfde perceel.

Nederland laat de kleinste daling zien. Hier oogsten consumptieaardappeltelers naar schatting 975.000 ton minder aardappelen, ten opzichte van vorig jaar. Eind oktober kwam het CBS met een toch wel bijzonder opbrengstraming van 3,5 miljoen ton. Vooral omdat zij de hectareopbrengst zeer hoog inschatten: 49,5 ton. Dat is slechts 3% lager dan in 2025. Naar onze schatting komt het gemiddelde veel lager uit, op 39,9 ton. Dat is wel het hoogste cijfer binnen de EU-4.

Frankrijk tot slot staat op plek twee als het om de afname in areaal en opbrengst gaat. In Noord-Frankrijk is lokaal nog wel sprake geweest van nagroei in september, maar ook hier is de situatie zeer wisselend. Mede door percelen die wel of niet zijn beregend. Over het areaal is wat gesteggeld, maar de 171.000 hectare waar Agreste nu van uitgaat, ligt volgens ons dicht bij de waarheid. De uiteindelijke opbrengst wijzigt nauwelijks.

1,5 miljoen ton te rooien
Het gemiddelde over de EU-4 komt uit op 38,4 ton per hectare. Met nog een krappe 40.000 te oogsten, op peildatum 1 november, heb je het over 1,5 miljoen ton aardappelen dat nog de grond uit moet. Het is ondertussen in de kustgebieden behoorlijk nat geworden, maar het rooien gaat wel door. De eerste helft van november is kouder dan gemiddeld, met geregeld nachtvorst, maar dit zorgt naar verwachting niet direct voor grote problemen bij de aardappeloogst. Het vertraagt alleen het rooitempo iets.

Voor Polen is alleen een officieel cijfer bekend voor alle aardappelsoorten. Die komt uit op 189.000 hectare, met een opbrengst van 5,9 miljoen ton. Als het gaat om de oppervlakte is de teelt in Polen harder gekrompen dan in West-Europa, al is hierbij ook de krimp in de zetmeelteelt meegenomen. De opbrengst ligt ruim een miljoen ton lager, ondanks dat grote delen van het land een redelijk groeiseizoen hadden.

Prijs stabiel
Bij de kleinste aardappeloogst in acht jaar tijd verwacht je dat de markt voor vrije aardappelen flink reageert. Toch is het tegenovergestelde waar. De meeste Europese noteringen laten, vooral voor bulkras Fontane, al maanden een stabiel prijsniveau zien. Premiumrassen zoals Innovator en Agria weten er wel een mooie plus uit te slepen, maar van verdere stijgingen is vooralsnog geen sprake. Exportwaardige rassen zijn sowieso in trek door een goede afzet richting onder andere Zuid-Europa. Hierdoor scoort ook een ras als Challenger beter, dat een plusje op schilkwaliteit heeft ten opzichte van Fontane. Dit is met name in de Duitse marktprijs terug te zien.

Stabiliteit op de markt geeft de indruk dat vraag en aanbod in balans zijn. Hoe groot de huidige verwerkingscapaciteit in Europa is, blijft sowieso de hamvraag. Gevoelsmatig is de grondstofvoorziening krap, met een totale beschikbaarheid die nog onder het niveau van 2022 ligt, terwijl de verwerkingscapaciteit sinds die tijd wel is gegroeid. Minder rendabele fabrieken of lijnen zijn stilgezet, terwijl er ook een aantal hoog moderne en nieuwe lijnen bij zijn gekomen. Over een periode van twaalf maanden loopt de fritesexport nog ligt voor op de periode daarvoor. Het is vooral België dat behoorlijk minder bevroren aardappelproducten exporteert, terwijl de andere landen in de EU-4 het juist goed doen.

Marktperspectieven
Voor fritesaardappelen, zeker met lengte en van een goede kwaliteit, blijft dit gehele seizoen een goede vraag bestaan. In hoeverre de prijs kan toenemen is afwachten. Afgaand op de huidige prijsniveaus van €20 tot €25 voor Fontane en €25 tot €30 voor Innovator, is een prijs die daar €5 boven ligt op april toch wel het minimaal haalbare. Op dit moment wordt de markt nog deels gevoed met aflandaardappelen en product uit de korte bewaring. Na de jaarwisseling kan het bewaarseizoen echt beginnen.