Optisch sorteren betaalt zich terug

Optisch sorteren ontwikkelt zich in rap tempo tot een onmisbare schakel in de moderne (poot)aardappelteelt. Waar sorteerlijnen traditioneel vooral mechanisch waren ingericht, zorgen camera's en slimme software voor aantoonbaar betere resultaten.

Die vooruitgang vertaalt zich niet alleen in een hogere sorteerkwaliteit en capaciteit, maar vooral in harde euro's. Zeker in een jaar waarin de bovenmaat van pootaardappelen weinig oplevert, maakt precisie in sorteren direct het verschil in rendement.

Meer pootgoed in de maat = directe meeropbrengst
Het financiële voordeel van optisch sorteren begint bij een hogere nauwkeurigheid in maatscheiding. Optische maatsorteerders beoordelen elke aardappel individueel op basis van meerdere camerabeelden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar diameter, maar ook naar lengte, volume en vorm. Dat levert een veel zuiverdere scheiding op dan bij mechanisch sorteren.

Tests tonen aan dat de optische maatsorteerder Optica CS tot 25% nauwkeuriger sorteert dan mechanische schud- of schoksorteermachines, met name bij langwerpige rassen zoals Spunta en Agria. In de praktijk betekent dit dat aanzienlijk minder pootgoed onterecht in de bovenmaat of andere minder goed betaalde sorteermaten terechtkomt. Juist in het huidige seizoen, waarin bovenmaat weinig waarde vertegenwoordigt, zorgt dat voor een duidelijke financiële plus.

Elke procent extra pootgoed in de juiste maat telt. Bij grotere volumes kan een verbetering van enkele procenten al snel oplopen tot tientallen tonnen extra verkoopbaar pootgoed in de gewenste maatklasse.

Minder verschuiving naar goedkopere maten
Mechanische sorteerders werken immers met vaste maaswijdtes en zijn daardoor gevoeliger voor vormafwijkingen. Langwerpige aardappelen 'hobbelen' over de sorteerzeven heen en komen zo in de verkeerde bunker of kist terecht. Optisch sorteren voorkomt deze verschuiving en zorgt voor de aardappel in de juiste maat.

Door de hogere nauwkeurigheid blijft meer product behouden in de gangbare pootmaten. Dat verlaagt het aandeel bovenmaat en verhoogt de gemiddelde opbrengst per ton. Optisch sorteren fungeert daarmee als een rendementversneller: niet door meer te telen, maar door beter te benutten wat er al is.

Rekenvoorbeeld: voordeel per hectare
Het financiële voordeel van nauwkeuriger optisch sorteren is ook goed inzichtelijk te maken per hectare. Neem als uitgangspunt een perceel pootaardappelen waarbij na sorteren 10 ton per hectare in de bovenmaat terechtkomt. Stel dat in het huidige seizoen de bovenmaat misschien gemiddeld slechts €0,025 per kilo oplevert, terwijl pootgoed in de gangbare pootgoedmaten ongeveer €0,25 per kilo waard is.

Wanneer optisch sorteren met de Optica CS ervoor zorgt dat 20% van deze bovenmaat alsnog correct wordt ingedeeld in de pootgoedmaat, gaat het om 2.000 kilo per hectare die een andere bestemming krijgt.

Het prijsverschil bedraagt in dit voorbeeld €0,225 per kilo. Dat resulteert in een extra opbrengst van: 2.000 kg × €0,225 = €450 per hectare

En dat verschil ontstaat puur door nauwkeuriger sorteren, zonder extra teeltkosten. Op bedrijfsniveau, bij flinke arealen pootgoed, loopt dit voordeel snel op tot tienduizenden euro's. Juist in jaren waarin de bovenmaat nauwelijks waarde heeft, laat dit rekenvoorbeeld zien hoe groot de impact van optisch sorteren kan zijn op het uiteindelijke saldo.

Arbeidsbesparing met meetbaar effect
Naast de verbeterde maatscheiding levert optisch sorteren ook een duidelijke besparing op arbeidskosten. Optische kwaliteitssorteerders als de Optica Q herkennen automatisch ziekten, gebreken, kluiten en vormafwijkingen. Handmatig nalezen wordt sterk gereduceerd of zelfs overbodig.

Minder mensen aan de sorteerlijn betekent lagere personeelskosten en minder afhankelijkheid van schaarse arbeid. Tegelijkertijd blijft de sorteerkwaliteit constant hoog, ongeacht het aantal draaiuren. In financiële zin draagt deze arbeidsbesparing substantieel bij aan de terugverdientijd van de investering.

Hogere capaciteit, lagere kosten per ton
Moderne sorteerlijnen met optische technologie verwerken hogere tonnages per uur. Daardoor kan het sorteerproces efficiënter worden ingericht en geconcentreerd in kortere periodes. Dat scheelt in energieverbruik, logistiek en handling.

Bovendien biedt optisch sorteren flexibiliteit. Partijen kunnen met verschillende instellingen worden verwerkt, afhankelijk van ras, markt en aflevermoment. Deze flexibiliteit maakt het mogelijk om strategisch te sorteren en zo optimaal in te spelen op prijsvorming.

Data als extra verdienmodel
Een bijkomend voordeel van optisch sorteren is de beschikbaarheid van gedetailleerde data. Elke aardappel die over de band gaat, wordt vastgelegd. Inzicht in maatverdeling, kwaliteit en uitvalpercentages maakt het mogelijk om scherper te sturen op teelt, bewaring en planning.

Deze data ondersteunen betere beslissingen, zoals areaalverdeling en afleverstrategie. Daarmee draagt optisch sorteren niet alleen bij aan de opbrengst van vandaag, maar ook aan een structureel hoger rendement in de toekomst.

Investering die zichzelf terugbetaalt
Hoewel de investering in optische sorteertechniek hoger ligt dan bij een traditionele sorteerlijn, is de terugverdientijd in de praktijk vaak kort. Een hogere nauwkeurigheid tot 25% meer pootgoed in de juiste maat, lagere arbeidskosten en een efficiëntere verwerking maken de rekensom overtuigend.

In een markt waarin marges onder druk staan en de bovenmaat weinig oplevert, is optisch sorteren geen luxe, maar een strategische keuze. Het zorgt ervoor dat elke aardappel maximaal rendeert en maakt van sorteren een directe bijdrage aan het bedrijfsresultaat.