'Succes van miscanthus lang voor planten bepaald'

"Bij het kiezen van een leverancier van miscanthuswortelstokken moet je rekening houden met het genotype, de opkomstsnelheid, de groeisnelheid en de geschiktheid voor het Nederlandse klimaat", zegt Florian Ilias van miscanthusspecialist Terravesta.

Wie is Terravesta en wat doet u?
"Wij kweken en leveren het meerjarige biomassagewas miscanthus en we werken samen met boeren om hoogwaardige gewassen te verbouwen. Naast het leveren van wortelstokken bieden wij advies en langdurige ondersteuning om telers te helpen een winstgevende en betrouwbare investering in miscanthus te doen. Ook bieden we bodemkoolstofmetingen en koolstofmarktdiensten aan om extra inkomstenmogelijkheden voor telers te creëren."

Is er een groeiende vraag naar biomassa in Europa?
"In de afgelopen twintig jaar is de vraag naar biomassa verdrievoudigd. Deze vraag komt voornamelijk uit de productie van biomaterialen en energie, terwijl het aanbod afkomstig is uit afval en recycling, landbouw en bosbouw. Het snelst groeiende segment is agrarische biomassa. Over het geheel genomen zal de vraag naar agrarische biomassa in Europa naar verwachting in 2025 €30 miljard per jaar bedragen."

Miscanthus wint aan populariteit in Nederland, maar de resultaten variëren. Waarom?
"Miscanthus heeft zich bewezen. De kwaliteit van de wortelstokken, de genetica en de manier waarop het gewas wordt aangeplant zijn van belang. Twee velden kunnen op papier hetzelfde lijken, maar in twintig jaar tijd heel verschillend presteren."

Hoe vertaalt de kwaliteit van de kwekerij zich in prestaties?
"Een belangrijke indicator is het opkomstpercentage. Met de huidige technologie zouden wortelstokken een opkomstpercentage van ongeveer 90% moeten halen. Wortelstokken moeten afkomstig zijn van gespecialiseerde kwekerijen waar moederplanten jaarlijks worden herplant om het materiaal vers en krachtig te houden. Dit maakt het materiaal vooral bestand tegen rooien, transport en aanplant."

Zijn de genetica zelf verschillend?
"Onze nieuwe generatie genotypen is gekweekt voor Noord-Europese omstandigheden, zoals koude winters, natte lentes en hete, droge zomers. Ze slaan voedingsstoffen efficiënter op in de wortels, wat een sterke vroege wortelontwikkeling ondersteunt."

Wat betekent dit in de praktijk?
"Deze verbeterde genotypen komen weken eerder tevoorschijn. Dit maakt een snellere wortelontwikkeling en een snellere opslag van voedingsstoffen mogelijk. Het resultaat is een commerciële oogst in het tweede jaar, in tegenstelling tot het derde jaar voor standaardvariëteiten."

De plantdichtheid wordt vaak over het hoofd gezien. Waar gaan boeren de fout in?
"Te dun planten verlaagt de kosten, maar beperkt de opbrengst op lange termijn. Miscanthusplanten hebben een diameter van 55 tot 70 centimeter, dus voor 1 hectare zijn 15.000 à 18.000 levende planten nodig. Gezien het hoge opkomstpercentage van 90% van nieuwe genotypen zoals Terravesta Athena™, zijn hiervoor 18.000 à 20.000 wortelstokken per hectare nodig. Minder dan dat leidt tot een lagere opbrengst. Over een periode van 15 tot 20 jaar kunnen zelfs kleine verminderingen een aanzienlijke financiële impact hebben. Er bestaat een tool waarmee dronebeelden kunnen worden geanalyseerd, hiermee kan elke boer het aantal levende planten in een veld tellen."

Hoe moeten de prijzen van wortelstokken worden vergeleken?
"Kijk naar de prijs per wortelstok, niet per hectare. Elke prijs boven €0,15 per wortelstok (exclusief transport- en plantkosten) duidt op inefficiënt kwekerijbeheer en is een slechte langetermijninvestering voor boeren."

Veel boeren beoordelen op basis van de stengelhoogte. Is dit betrouwbaar?
"Wat telt, is wat er na de winter overblijft. De bovenste 30 tot 50 centimeter van de stengel breekt vaak af tijdens stormen. Hoge, dikke stengels die vroeg verouderen, zijn gevoelig voor legering. De uiteindelijke opbrengst hangt af van het aantal stengels en de overlevingskansen in de winter. Daarom raden we aan om tijdens de oogst de velden te bezoeken om de verschillende soorten te vergelijken."

Miscanthus is goed voor de koolstof in de bodem. Hoe werkt dat?
"Tijdens de veroudering laat Miscanthus de meeste bladeren vallen, die een dikke bodembedekking vormen die vervolgens in de bodem wordt opgenomen. Het voegt continu organisch materiaal toe aan de bodem, waardoor de structuur ervan wordt verbeterd en koolstof in de vorm van humus wordt vastgehouden."

Waarin verschilt koolstof in de bodem van koolstof in producten?
"In veel waardeketens, zoals die van bouwmaterialen, wordt een groot deel van de koolstof opgeëist door de verwerker. Koolstof in de bodem blijft echter op het land van de boer en is volledig eigendom van de boer."