De vooruitzichten voor de korte termijn zijn nog somber. Toch gelooft suikerbietencoöperatie Cosun heilig in de ambitieuze doelstelling om de bietenprijs op termijn te verhogen naar €60 per ton bieten.
Voor de bieten van oogst 2025 betaalt coöperatie Cosun €40 per ton op basis van 17% suiker. Daarmee blijft de uitbetaling ver onder het niveau dat de coöperatie zelf als bodem ziet. De minimale prijs die Cosun zich tot doel stelt, ligt namelijk op €50 per ton.
Ook in 2024 werd dat niveau niet gehaald. Door de uitschieters van de oogsten in 2022 en 2023 voldoet het gemiddelde sinds de oogst van 2020 nog wel aan die norm. Het vijfjarig gemiddelde komt namelijk uit op €55 per ton.
Nog te afhankelijk van de volatiele suikermarkt
Op termijn wil de coöperatie echter doorgroeien naar een bietenprijs van €60 per ton. Dat is onze ambitie, verzekert CEO Hans Meeuwis in een interview met Boerenbusiness naar aanleiding van de jaarcijfers. Om daar te komen, moet de suikercoöperatie nog heel wat stappen zetten. "We zijn nog te afhankelijk van de volatiele suikermarkt. Het vergt de nodige investeringen in groei in toegevoegde waarde en scherpe sturing op kostenefficiëntie en toekomstbestendige keten om de bietenprijs structureel met €10 per ton te verhogen. Daar zetten we blijvend op in met Unlock 30", vertelt Meeuwis.
Verhoging van de bietenprijs is noodzakelijk omdat ook de kosten in de bietenteelt toenemen. In 2026 stijgt de basisprijs daarom met €2,50 naar €37,50 per ton. Dat lijkt in tegenspraak met de verlaging van de toewijzing voor levering van de bieten. Aan de andere kant moet de bietenprijs omhoog om de teelt rendabel te houden voor de telers.
"Zonder perspectief op een fatsoenlijke bietenprijs is er geen toekomstbestendige coöperatie. En juist daar wordt nu, in een moeilijk jaar, de basis voor gelegd", legt voorzitter Arwin Bos van de raad van beheer van Cosun uit. Daarmee heeft de coöperatie nog wel een lange weg te gaan in een verdere verhoging van de bietenprijs richting €60 per ton. "Zo'n stap vraagt om discipline in kosten, scherpe investeringskeuzes en groei in toegevoegde waarde."
Dynamisch jaar achter de rug
In het afgelopen jaar moest de directie alle zeilen bijzetten om het bedrijf zo goed mogelijk door een uitdagende periode heen te loodsen. "Het was een dynamisch jaar. De geopolitieke turbulentie, macro-economische onzekerheden en inflatie waar iedereen mee te maken heeft, raakt ook Cosun", legt Meeuwis uit. "In een sterk teeltjaar zag je afgelopen jaar de onbalans in vraag en aanbod toenemen, wat een verdere daling van de suikerprijs heeft gegeven. Dat zie je direct terug in de bietenprijs."
Verder gebeurt er heel veel op het terrein van handelsverdragen. Meeuwis wijst daarbij op de ontwikkelingen in de handelsverdragen met de Verenigde Staten, India en Mercosur. Dat laatste kan veel gevolgen hebben voor de suikerbietenteelt in de Europese Unie en dus ook voor Cosun. Vandaar dat het bedrijf zich volop inzet om de gevolgen zo veel mogelijk te beperken en te pleiten voor een gelijk speelveld voor de productie hier en de suikerimport.
In dit rijtje noemt de CEO ook de suikertaks. De coalitiepartners D66, CDA en VVD willen €900 miljoen incasseren met een heffing op voorverpakte producten met meer dan 6% suiker. Cosun probeert dit voornemen van tafel te krijgen. "De suikertaks is een eenzijdige maatregel waarin wij niet geloven. Wij zijn voor een veel meer integrale benadering. Met een suikertaks ga je de benodigde verbetering van de gezondheidsproblemen niet oplossen", benadrukt Meeuwis.
Hans Meeuwis
Ondanks de huidige dynamiek waar de suikerverkoop voor staat, heeft de coöperatie een groot geloof in de lange termijn van het suikerbedrijf. Ook de aardappeltak Aviko ondervindt tegenwind. De omzet van dit bedrijf bleef in 2025 weliswaar stabiel op €1,6 miljard, maar ook de Europese aardappelsector staat onder zware druk op dit moment. "Op middellange termijn gaat deze markt zich herstellen, daar geloven wij sterk in", verzekert Meeuwis.
"Aviko heeft het in 2025 goed gedaan en mooi bijgedragen aan het resultaat van Cosun", benadrukt de CEO. "Komend jaar gaat voor de aardappelverwerking uitdagend zijn. Hoe lang deze situatie voortduurt, is lastig te zeggen. Frites, vlokken en granulaat blijven op lange termijn interessant voor Aviko en Cosun. Daar is weinig twijfel over."
De verkoop van ingrediënten is afgelopen jaar geraakt door de geopolitieke instabiliteit, de invoer van tarieven met de VS en een zwakke dollar. De omzet van Sensus stabiliseerde in 2025. De marges bleven echter achter en daarom heeft Cosun over 2025 een eenmalige afwaardering doorgevoerd in de fabrieken van dit onderdeel. "De groei van Sensus blijft achter door handelsbeperkingen en de zwakke dollar. De lopende maatregelen naar verdere verbetering worden verder doorgevoerd. Sensus moet meer gaan verdienen. De ontwikkelingen van Cosun Protein waren positief."
De verkoop van coproducten, Duynie ondervindt volgens Cosun een geringere vraag vanuit de veehouderij door het sterke ruwvoerjaar. Desondanks is er sprake van een goede omzetontwikkeling, verzekert Meeuwis. In het afgelopen jaar steeg de omzet van Duynie weer tot boven de €400 miljoen.
Toch is de totale omzet van Cosun met 8% gedaald. Dat komt volledig voor rekening van Cosun Beet Company, waar de omzet is gedaald naar €993 miljoen, terwijl in 2024 nog bijna €1,3 miljard aan suiker werd verkocht.
Rekening houden met moeilijke afzet suiker
In 2026 houdt Cosun rekening met een aanhoudend moeilijke afzet voor suiker. Dat kan ook worden opgemaakt uit de ledentoeslag vanuit de suikeractiviteiten. De ledentoeslag vanuit de suikertak wordt namelijk gebaseerd op het vierde kwartaal van 2025 en de verwachte verkopen in de eerste drie kwartalen van 2026. De bijdrage van de eerste drie kwartalen in 2026 worden geschat op €1,9 miljoen. Dat komt neer op een kwartje per ton bieten. De totale ledentoeslag in de bietenprijs van 2025 bedraagt €33 miljoen, ofwel €5 per ton bieten.
Vooruitlopend op een moeilijk suikerjaar heeft Cosun in augustus vorig jaar besloten de toewijzing voor de suikerbietenteelt in 2026 te verlagen naar 90%. "Dat is geen leuke boodschap, maar het is wel noodzakelijk om dit als coöperatie te doen. In april of mei zullen wij zien waar het naar toe gaat. Zoals het er nu naar uitziet, wordt ook in andere landen deze stap naar een kleiner areaal gezet", stelt voorzitter Arwin Bos van de raad van beheer van Cosun.
Niet tevreden met het resultaat in 2025
"Vooropgesteld", zegt Meeuwis, "wij zijn niet tevreden met het resultaat in 2025. Wij werken toekomstgericht en daarbij hoort een goed verdienmodel voor de leden. Dat is nu te laag. Als wij om ons heen kijken, dan zie je dat de hele industrie onder druk staat. Wij zien een hoop rode cijfers. Bij Cosun is dat niet het geval en ook niet bij Cosun Beet Company."
Alle fabrieken dragen bij aan de winstgevendheid van Cosun, benadrukt de CEO. "Onze suikerfabrieken zijn qua kosten en energieverbruik een van de meest competitieve fabrieken in Europa. Kleine fabrieken die 8.000 tot 9.000 ton bieten per dag verwerken zullen het zwaar krijgen, wij verwerken hier gemiddeld 28.000 ton op een dag."
Begin 2025 is Cosun begonnen met het uitrollen van het strategieprogramma Unlock 30. Daar is afgelopen jaar goede progressie mee geboekt, stelt Meeuwis. Tevens zijn afgelopen jaar aanvullende maatregelen getroffen om het verdienvermogen op de korte termijn veilig te stellen en verder te verbeteren. Daar wordt dit jaar verder op ingezet. Dat is namelijk de basis om investeringen te kunnen doen voor de lange termijn.
Sommige investeringen dragen direct bij, terwijl andere investeringen zijn bedoeld voor de lange termijn. In het afgelopen jaar investeerde Cosun €230 miljoen. De helft van het investeringsbedrag is bedoeld voor verbetering en onderhoud van de fabrieken, een kwart voor verduurzaming en een kwart voor groei. "In de huidige situatie zetten we door op de benodigde kosten efficiëntie maatregelen om het kortetermijnresultaat te versterken en daarmee het verdienvermogen voor onze leden te verbeteren en zetten we in op selectieve investeringen. Als de markt weer omdraait, dan zijn wij klaar om harder te groeien dan de rest. Investeren in verduurzaming doen we ook selectief. Op de lange termijn is dit noodzakelijk voor de continuïteit en toekomstbestendigheid van Cosun."
Meeuwis en Bos benadrukken dat Cosun zich wel moet blijven richten op de toekomst. "Wij zijn ook bezig voor de volgende generatie. Zonder verduurzaming kom je er simpelweg niet." De coöperatie investeert wel op een conservatieve manier. "Wij houden de solvabiliteit stabiel op 60%. Dat is een duidelijke keuze. Onze financiële basis is zeer solide."