Productiestops en een overschot aan pootgoed tonen hoe afzetproblemen doorwerken in de keten. Fritesfabrikant Clarebout drukt nu in Nieuwkerke anderhalve week op de pauzeknop. Lees meer over de gevolgen van de fritesmalaise voor de pootgoedmarkt en fritesaardappelen.
Geen notering wegens gebrek aan transacties, meldt de Belgische brancheorganisatie van aardappelhandelaren en verwerkers Belgapom vandaag. Dat bericht volgt op het nieuws dat Clarebout zijn fabriek op de hoofdlocatie in Nieuwkerke anderhalve week sluit. Daarnaast heeft Lutosa (McCain) een weekendploeg geschrapt vanwege een geringere productie.
In Nederland hebben fritesfabrieken dit seizoen ook vaker en langer stilgelegen, omdat de productie de afzetmogelijkheden ruimschoots overtrof. Fabrikanten hebben zo nu en dan contracten afgekocht, omdat ze meer dan voldoende aanvoer hebben voor de aangepaste planningen van de productielijnen.
Op de locatie Nieuwkerke is sinds woensdag sprake van een tijdelijke productiestop, bevestigt woordvoerder Raphaël Tassart van fritesconcern Clarebout. Volgens planning duurt deze pauze anderhalve week. "Dit is een operationele aanpassing op korte termijn in verband met recente marktschommelingen en druk op de toeleveringsketen."
Tassart benadrukt dat de maatregel geen enkele betrekking heeft op de prestaties van de vestiging in Nieuwkerke. Het productiepersoneel is voor anderhalve week naar huis gestuurd, de kantoormedewerkers vallen niet onder de maatregel. Klanten kunnen er volgens hem op rekenen dat de afzet doorloopt.
Geen andere maatregelen gepland
De fritesfabrikant streeft ernaar om de normale productie zo snel mogelijk weer op te pakken. De maatregel treft alleen de vestiging in Nieuwkerke. Tassart noemt het een standaardprocedure dat de marktomstandigheden op alle locaties continu worden gemonitord. "Elders hebben we geen vergelijkbare maatregelen gepland."
Betrokken werknemers vallen onder de Belgische regeling voor tijdelijke werkloosheid. "Het is een duidelijk bewijs dat werknemers ook meedelen in het verlies als het minder gaat in een onderneming of sector. Dan was onze vraag (eind vorig jaar) aan de voormalige eigenaar om een groter stuk van de koek te delen met de werknemers eigenlijk niet zo vreemd", reageert vakbondsman Decock.
Vakbond ACV stelt dat de aardappelverwerkers het niet gemakkelijk hebben als gevolg van toenemende concurrentie uit Azië en stijgende energieprijzen. "We hopen natuurlijk dat de sector zich wat kan herstellen en dat tijdelijke werkloosheid zoveel mogelijk kan worden vermeden."
"Ja, ik kan niet zoveel zeggen", reageert CEO Christophe Vermeulen van Belgapom. "Het is een symptoom van de huidige onrust op de internationale markt en het defensief waar de Europese verwerking in zit", voegt hij eraan toe. "Uitzweten en gestaag werken aan een reset. We blijven een robuuste industrie, maar het heeft tijd nodig om de zaak weer op orde te krijgen."
Overschot aan pootgoed
De malaise in de fritessector treft ook de pootgoedteelt. In 2024 werd nog de noodklok geluid in verband met een schreeuwend tekort aan pootgoed. Nu zien we vrachtauto's met pootaardappelen een andere weg inslaan. In plaats van een bestemming in de aardappelteelt worden poters afgevoerd via het voer of de vergister.
Het zijn overigens niet alleen fritesaardappelrassen waarvoor een alternatieve afzet moet worden gevonden. Er gaan ook Spunta's naar de koeien. Dat terwijl het seizoen voor Spunta nog begon met prijzen van €70 per 100 kilo en meer. Kopers waren echter afwachtend, waardoor de prijzen in januari daalden naar ongeveer €15 per 100 kilo.
Hoewel kortgeleden nog volop werd ingezet om de pootgoedproductie van fritesrassen flink op te krikken, krijgt deze afzet het dit jaar ook voor de kiezen. Aardappelen die buiten de meerjarige contracten moeten worden afgezet gaan tegen lage prijzen van de hand.
Agria's worden deze week bijvoorbeeld nog verhandeld voor €25 tot €28 per 100 kilo, meldt een handelaar. Op de regionale beurs in Middenmeer zakte de notering voor dit ras deze week zelfs met €5 naar €15 tot €20 per 100 kilo. Ook monopolierassen ontkomen niet aan het feit dat er minder vraag naar pootgoed is na een jaar met goede opbrengsten. Zo gaat een deel van de grovere poters van Fontane en Challenger de vergister in.
Er is ook onder de grote rassen een uitzondering en dat is Innovator. Dat ras raakt wel op, zeggen telers. Diverse afnemers willen meer fritesaardappelen van dit ras verwerken in de hoop dat ze zich met premiumfrites beter kunnen onderscheiden dan met basisfrites.