NVWA strooit met boetes voor niet-inwerken mest

Over controles in specifieke gebieden of provincies doet de NVWA geen uitspraken, zo laat een perswoordvoerder weten. Er zijn vier aandachtsgebieden als het om drijfmest gaat: De Gelderse Vallei, De Peel, Twente en de rest van Nederland. Wel bevestigt de instantie dat er inderdaad actief toezicht wordt gehouden op het inwerken van drijfmest op bouwland. Of er meer of minder overtredingen worden geconstateerd, dat maakt ze niet bekend.

Knelpunt op bouwland
Het knelpunt zit hem vooral bij het bemesten van bouwland. In het voorjaar wordt veelal over de ploegsneden bemest, bijvoorbeeld voor de aardappel- of maïsteelt. Zeker op kleigrond en een ongelijke ondergrond, is het soms moeilijk om de mest dan netjes onder te werken. Op kleigrond wordt in bijna alle gevallen een sleepslangbemester met schijfkouters gebruikt. Die krijgt de mest er niet altijd netjes onder en dat is wel de eis. De mest moet volledig ondergewerkt zijn.

Duizenden euro's boete
Ieder jaar komen wel geluiden uit bepaalde regio's waar controleurs van de NVWA actief zijn. Wat opvalt is dat dit jaar fors in Flevoland wordt gecontroleerd. Meerdere loonbedrijven hebben een waarschuwing of bekeuring ontvangen, zo laten zij aan Boerenbusiness weten. Overigens wordt ook op andere plekken gecontroleerd, zoals het zuidwestelijk kleigebied. Bij het niet goed onderwerken van de mest wordt meestal eerst €1.500 boete uitgedeeld, voor zowel de loonwerker als boer. "Bij een tweede overtreding loopt dat op tot €6.500", zo zegt een loonwerker. Voor de boer ligt daarnaast het gevaar op de loer dat hij gekort wordt op zijn GLB-gelden. "Het hangt er ook vanaf hoe je voorgeschiedenis is en of je vaker in de fout bent gegaan", legt een beboete akkerbouwer uit Dronten uit.

De NVWA wil niet ingaan op de genoemde bedragen. "Wij rapporteren onze bevindingen en maken een proces-verbaal op, maar de afwikkeling en sanctionering gaat via RVO en het Openbaar Ministerie", zegt de woordvoerder. "De hoogte van de boetes en consequenties voor de toeslagrechten zijn niet aan de NVWA."

Voorbewerken
Voor boer en loonwerker is het een kostbare aangelegenheid. Dit resulteert erin dat percelen altijd eerst moeten worden voorbewerkt, om vlak te kunnen werken en de mest netjes onder de grond. De juiste manier van voorbewerken levert wat discussie op. Dat bleek ook tijdens een demonstratie bouwlandbemesting, die op 16 april in Zeewolde werd gehouden binnen het project Bemest op z'n Best. Ligt de grond te fijn, dan kan hij voor de sleepslang gaan bulldozeren. Alleen de koppen vlakschuiven en zoveel mogelijk vaste grond behouden, geeft in de praktijk de beste resultaten.

Een alternatief is de bemester met veertandjes uitrusten, die wat grond over de mestsleuf gooien na het injecteren. Tijdens de demo in Zeewolde kwamen de mogelijkheden en beperkingen goed in beeld. Ligt het land ongelijk, zoals op een laat geploegde spruitenstoppel het geval was, dan werken de tandjes niet voldoende. Op de zware grond is een voorbewerking met de rotorkopeg, eventueel in de herfst of winter, aan te raden. Ook na de voorbewerking hebben de tandjes een kleine meerwaarde.

Niet iedere loonwerker staat te springen om op deze manier te werken. Het kost extra werk, slijtage en kosten. Een alternatief is het gebruik van een bouwlandbemester. In Zeewolde werd een schijveneg gedemonstreerd. Het nadeel is dat deze relatief veel natte ondergrond naar boven haalt, die daar tot valse kluiten kan opdrogen. Ook ligt de capaciteit een stuk lager.

Willekeur
Waar menig loonwerker zich aan stoort, is de ogenschijnlijke willekeur van de NVWA-controleurs, zo bleek ook tijdens de demonstratie. Bij de eerste werkgang op het perceel kan boven de slang niet worden geïnjecteerd. De chauffeur laat de geheven mest uit de elementen op de grond lopen. "Dat kan echt niet", reageert een van de aanwezige controleurs. Collega's gaan daar iets praktischer mee om. "Waar de een heel streng kijkt, is de ander coulanter", is de ervaring van een loonwerker. "Eén manier van controleren zou ons helpen."

Ondertussen staat de sector op scherp en mopperen boeren dat ze er extra werk bij hebben door alles voor te moeten bewerken. De onderzoekers van Bemest op z'n Best hameren nog op een ander voordeel. Goed ingewerkte mest heeft een veel hogere stikstofefficiëntie. In tijden van hoge kunstmestprijzen is dat een belangrijk voordeel. Zeker bij giften van 40 kubieke meter of meer kunnen de verliezen fors oplopen bij niet goed ingewerkte mest. Het geld ligt daar voor het oprapen, zo menen zij.