Nieuwe hittegolf brengt gewas snel naar zijn einde

Zondag en maandagochtend keek menig boer hoopvol naar zijn regenmeter. Waar neerslag viel, hield het met een paar millimeter wel op. Opnieuw viel in het zuiden en zuidwesten van Nederland amper regen. Het oosten en noordoosten zijn beter bedeeld. Die tweedeling zien we al bijna heel het seizoen.

Voor heel juli komt de cumulatieve neerslag in het zuiden en zuidwesten meestal niet verder dan 5 tot 10 millimeter. In het oosten en noordoosten loopt dat op tussen grofweg 25 en 35 millimeter. Ongeveer een derde van wat er normaal in juli valt.

Europa blijft droog
Met enkele millimeters kwam Nederland er zelfs goed af afgelopen weekend. In België viel nauwelijks neerslag en in de meeste delen van Frankrijk helemaal niet. In Duitsland kregen vooral de oostelijke en noordoostelijke deelstaten met neerslag te maken. Het westen en midden zijn daar gortdroog.

Deze week warmt de boel wederom op, met warme lucht die vanuit Zuid-Europa onze kant op komt. De eerste hittepiek ligt halverwege de week, met temperaturen tot 35 graden. In België en Noord-Frankrijk is dat nog een graad of 2 meer. Vervolgens daalt het kwik met zo'n 10 graden. De nieuwste weerkaarten laten zien dat augustus warmer kan starten dan eerder gedacht, meldt Boerenbusiness-weerman Robert de Vries. De kans op een landelijke hittegolf is klein, maar wel een mogelijk scenario. Regionaal komt die er zeer waarschijnlijk wel. De modellen wijzen erop dat de kans op neerslag in de eerste helft van augustus erg klein blijft.

Wel neemt de kans op lokale onweersbuien toe. Hopelijk zonder hagel. Een aantal hagelbuien, half juli in Duitsland, hebben voor schade aan 50.000 hectare gewassen gezorgd. Ook in delen van Nederland is er grote schade geweest deze zomer. Het huidige Nederlandse neerslagtekort bedraagt gemiddeld 236 millimeter, al zitten delen van het zuidwesten en zuidoosten al op 300 millimeter. Met de huidige weersverwachting loopt het gemiddelde ook die kant op en komt de lijn van 2018 dichterbij. Deze piekte begin augustus, waarna de gewasverdamping afneemt en de lijn stabiliseert.

Dubbel gevoel
Enerzijds brengen de weerkaarten stemming op de markten, en dan met name die voor aardappelen en uien. Ook de graanmarkt is in de greep van droogte op het Europees continent. Een dubbel gevoel voor boeren die hun gewassen weg zien schroeien. Zeker ook voor veehouders, waar de grasgroei op veel plekken fors is afgenomen. Ook de maïs lijdt onder de droogte op de hogere zandgronden. De kans dat de hakselaars in augustus opnieuw gaan rijden, is een reëel scenario.

Proefrooicijfers van de vroege aardappelen in België laten een zeer heterogeen beeld zien. Viaverda kwam op 22 juli bij het vroege ras Amora uit op gemiddeld 40 ton per hectare bruto, met een spreiding van 29 tot 52 ton. Wel of niet beregenen maakt het verschil. Die 40 ton is zo'n beetje het gemiddelde, al moet worden gezegd dat de gewassen ver zijn afgerijpt. Het onderwatergewicht is desondanks laag. Het middenvroege ras Sinora kwam op 30 ton per hectare uit, waarmee dit ras duidelijk onder het meerjarig gemiddelde van 40 ton ligt. Het algemeen beeld hier is dat de percelen voor 50% zijn afgerijpt. Het onderwatergewicht van dit ras is met 415 gram zeer hoog.

Naast de kilo's en het onderwatergewicht is ook de knollengte zeer belangrijk voor fritesproducenten. Het is ook daarom dat er zo'n run kwam op de laatste oude oogst. Het knolaantal is gemiddeld hoog tot zeer hoog, waardoor de lengteontwikkeling tegenvalt. De verre afrijping is voor de MH-bespuiting een extra hindernis, die is zo nauwelijks uit te voeren.

Effect op uien
Dat het met de uien dit jaar niet mee gaat vallen, wordt steeds duidelijker. Het plantaantal is op veel plekken meestal goed, maar de hoge temperaturen eisen hun tol. Zaaiuien hadden al niet veel loof en dat neemt bij dit weer alleen maar af. Daarnaast zijn percelen extreem vroeg gaan strijken en duurt het niet lang meer voor de eerste percelen gerooid kunnen worden in het zuiden. Ondanks frequent beregenen en alle hulpmiddelen, lukt het nauwelijks om de groei er een beetje in te houden. Percelen die zwaar te lijden hebben, zijn een prooi voor trips.

In heel Europa staat de agrarische media bol van de droogteberichten. Zeker de zomerteelten hebben het zwaar, net als voedergewassen. Een situatie á la 2018 komt steeds meer in beeld. Bosbranden en extreem lage waterstanden houden Europa in hun greep. De graanoogst kan wel zonder stress plaatsvinden. In Frankrijk, België, Zuid- en Midden-Nederland, maar ook in Engeland, is deze grotendeels afgerond. De opbrengsten van gerst, tarwe en koolzaad liggen overal iets lager, zo'n 10% tot 15%, maar van een dramatische situatie is geen sprake. Voor een gewas als korrelmaïs zijn de verwachtingen wel zeer negatief.