Herfst start wisselvallig en dat geldt ook voor de oogst

Het wil maar niet fatsoenlijk regenen in België en Frankrijk. Bij onze zuiderburen viel er afgelopen week wel wat neerslag, maar veel was het niet. Daarbij werden de droogste gebieden wederom overgeslagen. Ook in Frankrijk werd de regen mondjesmaat uitgedeeld. Voor de najaarsgewassen als aardappelen en suikerbieten is dat een genadeklap, voor zover er nog potentie was.

Perfecte rooiomstandigheden
Bij ons in Nederland, en ook over de grens in Duitsland, is dat een ander verhaal. Hier is de neerslag ook wisselend, maar wel enigszins van betekenis. Voor de uien is die regen te laat gekomen, maar zeker niet onwenselijk. Het zorgt ervoor dat de rooiomstandigheden nu haast perfect zijn te noemen. Dat geldt ook voor de aardappelen, waarbij het vooral om pootgoed en de middenvroege fritesaardappelen gaat.

Het worden een paar lange dagen deze week voor de regen terugkeert. Met name donderdag en vooral vrijdag worden natte dagen. Het zijn haast tropische dagen, want de temperatuur loopt op tot bijna 30 graden. De meeste van deze neerslag wordt wel voor Nederland voorspeld. Naar het oosten en zuiden gaat het om slechts enkele millimeters. Hierbij moet wel gezegd worden dat er onweersbuien opkomen. Lokaal kan de neerslag dus flink verschillen.

Onzekerheid
De eerste septemberweek levert iedere dag wel wat neerslag op. De weerkaarten laten op dit moment een zeer divers beeld zien waar de herfst mee gaat beginnen. Een scenario is een temperatuur rond 20 graden, met af en toe een bui. Een ander scenario is koude lucht vanuit Scandinavië, die de temperaturen laat zakken. Weer een andere mogelijkheid is dat er warme lucht vanuit Zuid-Europa wordt aangevoerd en we een 'oudewijvenzomer' krijgen. Kortom: het kan alle kanten op en de onzekerheid is groot. Goed nieuws is wel dat écht veel neerslag niet in de verwachtingen zit.

Voldoende vocht en temperatuur kunnen voor de late aardappelen met potentie nog voor een behoorlijke nagroei zorgen. Mits die gewassen er nog fris opstaan uiteraard.

In België en Noord-Frankrijk is die kans wel verkeken. Aardappelhandelshuis Bruwier bemonsterde in week 34 zijn percelen Fontane en Challenger. Die kwamen op 31,5 en 26,8 ton netto per hectare. Daarbij blijven de partijen zeer fijn, met 44% en 32% 50 mm opwaarts. 

Aardappelen naar eindstreep
Het beeld bij Bruwier is vergelijk met andere Belgische opbrengstcijfers. In 2018 kwam Fontane (in dezelfde week) uit op 30,9 ton met 60% 50 mm opwaarts. Een verschil is wel dat toen in de helft van alle gewassen doorwas werd gevonden, wat nu niet het geval is. Mogelijk omdat toen eerder regen was gevallen. Dat verklaart ook het onderwatergewicht. Dat is nu met maar liefst 439 gram al zeer hoog. In 2018 was dat 100 gram minder. De percelen zijn gemiddeld voor 42% afgerijpt, met een enorme spreiding van 15% tot 90%. In 2018 was de afrijping 30%.

In Nederland, en dan met name het midden en noorden, zijn er nog wel gewassen te vinden die potentie hebben. Dat blijkt uit wel uit de cijfers, die soms een stuk rooskleuriger zijn. Ook in Duitsland zijn er op genoeg plekken percelen te vinden die een behoorlijke nagroei kunnen maken. Dat geldt ook voor Polen, waar het natter is dan in West-Europa. Naar het westen toe wordt het juist fors droger. Engeland heeft een extreem droog groeiseizoen. Dat raakt vooral de aardappelgewassen in het midden en noorden van het land, waar maar mondjesmaat beregend kan worden. Afgelopen week viel ook daar regen, maar het oosten bleef gortdroog. Telers kunnen daar wel beregenen, al wordt dat na maanden droog weer wel steeds lastiger. Bassins raken leeg en sloten staan droog.

Schade onherstelbaar
Ook dit najaar blijven de gevolgen van de hitte en droogte goed merkbaar, zelfs wanneer er regen valt. Het Nederlands neerslagtekort is inmiddels weer onder de lijn van 2018 uitgekomen. Voor veel gewassen is het simpelweg te laat. Niet alleen voor aardappelen en uien, maar ook voor snij- en korrelmaïs en suikerbieten. Of de herfst een inhaalrace qua neerslag gaat maken, daarover heerst nog zeer grote onzekerheid. Harde bewijzen zijn er zeker nog niet.