Mineralen

De prijzen van varkens- en rundveedrijfmest gaan omlaag. Dat is niet overal zo, maar de algemene trend is wel dalende.

De verstoringen van het vrachtverkeer in de Straat van Hormuz in het Midden-Oosten kunnen de kunstmestprijzen sterk opdrijven, waarschuwt de Rabobank. Momenteel mijden schepen de zeestraat vanwege dreigingen en aanvallen op schepen in de regio.

Het mest uitrijdseizoen is begonnen, maar van volop uitrijden door melkveehouders is nog geen sprake. Het weer zat de afgelopen dagen niet mee om grote volumes mest op het land kwijt te raken. Toch is er her en der wel mest uitgereden. Dat zorgt er met name in Zuid-Nederland voor dat het sentiment verbetert. Verschillende intermediairs achten de kans dan ook reëel dat een verdere prijsdaling in het verschiet ligt.

Het mestuitrijdseizoen is deze week eindelijk van start gegaan. Van een grote hoeveelheid kuubs die direct wordt verzet, is echter nog geen sprake. Het winterse weer zorgt ervoor dat veehouders zich voorlopig beperken tot het uitrijden van de strikt noodzakelijke vrachten. Ook de neerslag die voor de komende periode wordt verwacht, wekt niet de indruk dat er op korte termijn een echte kentering in de markt zal optreden.

Met het definitieve einde van de derogatie is 2026 wederom een jaar waarin er meer druk komt op de mestmarkt. Waar melkveehouders jarenlang tot 250 kilogram stikstof uit rundveemest per hectare mochten aanwenden, geldt nu de Europese norm van 170 kilogram. Die verdere stap terug in plaatsingsruimte heeft directe gevolgen, waardoor er gemiddeld genomen meer mest van het bedrijf af moet. Zo vlak voor de start van het uitrijdseizoen maken we de balans op.

De spanningen op de mestmarkt lopen regionaal steeds verder uiteen. Historische patronen verschuiven, terwijl veehouders strategisch afwachten en intermediairs worstelen met aanbod en timing. Het naderende uitrijseizoen voegt daar een extra dimensie aan toe. Lees meer over regionale prijsverschillen, aanboddruk, weersinvloeden en het effect van het uitrijseizoen.

De gasprijs speelt momenteel nauwelijks nog een rol in de prijsvorming van kunstmest. Het is vooral de ureumprijs die de markt in beweging zet. Wereldwijd bevindt ureum zich op een hoog prijsniveau. Vanuit de Noord-Afrikaanse exportregio’s klinken inmiddels bedragen van circa $500 per ton.

Ondanks het naderende uitrijseizoen blijven de mestprijzen in Nederland nog verder stijgen. De verlaging van de gebruiksnormen in de afgelopen jaren heeft de plaatsingsruimte flink ingeperkt, terwijl het mestaanbod slechts langzaam afneemt. Daardoor is de mestmarkt niet alleen behoorlijk krapper geworden, maar ook gevoeliger voor regionale verschillen in aanbod en afzetmogelijkheden, zoals deze week opnieuw duidelijk wordt.

Het aftellen naar het uitrijseizoen, dat over vier weken officieel van start gaat, is begonnen. Historisch gezien is januari daardoor een afwachtende maand. Tot het moment dat de bemesters weer het land in mogen, blijven de mestprijzen doorgaans vrij stabiel. Dit jaar is dat een heel ander verhaal. De prijzen voor vleesvarkensdrijfmest staan flink onder druk en laten deze week dan ook een opvallende beweging zien.

De situatie in Amerika laat zien hoe snel de kunstmestmarkt onder druk kan komen te staan wanneer beleid onzeker is en de beschikbaarheid van kunstmest op de markt beperkt wordt. Dat is precies de situatie waarin Europa zich nu bevindt. Niet door een tekort aan productiecapaciteit, maar door het ontbreken van duidelijkheid over de beleidsaanpak.

De hoge mestprijzen houden ook begin 2026 aan. Met het winterweer waar we momenteel mee te maken hebben, lijkt de start van het uitrijseizoen nog ver weg, maar is het aftellen tegelijkertijd al begonnen. Het vullen van de mestopslagen gaat onverminderd door, al beginnen de hoge ophaalbijdragen en het naderende uitrijseizoen hier en daar wel hun weerslag te hebben op het mestaanbod.

Er is al veel geschreven over de politieke uitkomst van het mestbeleid in Nederland. Dat dit per saldo een negatief resultaat heeft opgeleverd, daarover is men het grotendeels wel eens. Op de mestmarkt heeft dit, net als in de afgelopen weken, niet geleid tot schokkende veranderingen. De prijzen van vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO’s) zetten daarentegen wel een stap omhoog.

Afgelopen week is het debat over de vaststelling van het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn uitgelopen op een teleurstelling, zo klinkt het bij zowel BO Akkerbouw als Cumela. De Tweede Kamer heeft het plan voor het nieuwe actieprogramma, dat door het demissionaire kabinet onder leiding van landbouwminister Femke Wiersma was opgesteld en per 1 januari 2026 in werking zou moeten treden, niet gesteund. Elke EU-lidstaat is verplicht om eens per vier jaar een nieuw actieprogramma onder de Nitraatrichtlijn vast te stellen. Uitstel verandert die verplichting niet: als Nederland geen nieuw programma vaststelt, kan Brussel ingrijpen via een inbreukprocedure, met mogelijk strengere generieke regels als gevolg.