Mineralen

Ondanks het naderende uitrijseizoen blijven de mestprijzen in Nederland nog verder stijgen. De verlaging van de gebruiksnormen in de afgelopen jaren heeft de plaatsingsruimte flink ingeperkt, terwijl het mestaanbod slechts langzaam afneemt. Daardoor is de mestmarkt niet alleen behoorlijk krapper geworden, maar ook gevoeliger voor regionale verschillen in aanbod en afzetmogelijkheden, zoals deze week opnieuw duidelijk wordt.

Het aftellen naar het uitrijseizoen, dat over vier weken officieel van start gaat, is begonnen. Historisch gezien is januari daardoor een afwachtende maand. Tot het moment dat de bemesters weer het land in mogen, blijven de mestprijzen doorgaans vrij stabiel. Dit jaar is dat een heel ander verhaal. De prijzen voor vleesvarkensdrijfmest staan flink onder druk en laten deze week dan ook een opvallende beweging zien.

De situatie in Amerika laat zien hoe snel de kunstmestmarkt onder druk kan komen te staan wanneer beleid onzeker is en de beschikbaarheid van kunstmest op de markt beperkt wordt. Dat is precies de situatie waarin Europa zich nu bevindt. Niet door een tekort aan productiecapaciteit, maar door het ontbreken van duidelijkheid over de beleidsaanpak.

De hoge mestprijzen houden ook begin 2026 aan. Met het winterweer waar we momenteel mee te maken hebben, lijkt de start van het uitrijseizoen nog ver weg, maar is het aftellen tegelijkertijd al begonnen. Het vullen van de mestopslagen gaat onverminderd door, al beginnen de hoge ophaalbijdragen en het naderende uitrijseizoen hier en daar wel hun weerslag te hebben op het mestaanbod.

Er is al veel geschreven over de politieke uitkomst van het mestbeleid in Nederland. Dat dit per saldo een negatief resultaat heeft opgeleverd, daarover is men het grotendeels wel eens. Op de mestmarkt heeft dit, net als in de afgelopen weken, niet geleid tot schokkende veranderingen. De prijzen van vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO’s) zetten daarentegen wel een stap omhoog.

Afgelopen week is het debat over de vaststelling van het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn uitgelopen op een teleurstelling, zo klinkt het bij zowel BO Akkerbouw als Cumela. De Tweede Kamer heeft het plan voor het nieuwe actieprogramma, dat door het demissionaire kabinet onder leiding van landbouwminister Femke Wiersma was opgesteld en per 1 januari 2026 in werking zou moeten treden, niet gesteund. Elke EU-lidstaat is verplicht om eens per vier jaar een nieuw actieprogramma onder de Nitraatrichtlijn vast te stellen. Uitstel verandert die verplichting niet: als Nederland geen nieuw programma vaststelt, kan Brussel ingrijpen via een inbreukprocedure, met mogelijk strengere generieke regels als gevolg.

Er is momenteel veel beweging op de mestmarkt. Politiek gezien staat er veel op het spel, waarbij vooral de afzetmogelijkheden van mest voor de komende jaren centraal staan. Cruciaal daarbij is dat het achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn per 1 januari 2026 van kracht moet worden. Vooralsnog heeft deze politieke discussie geen directe invloed op de mestprijzen, al lijkt het marktsentiment wel te kantelen. De daling van de markt voor vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO’s) zet ondertussen onverminderd door.

In afwijking van voorgaande jaren is het nu eens geen drukke janboel op de fosfaatmarkt. De prijzen voor koop-, en ook leaserechten zijn nog altijd bijzonder hoog, maar de prijzen zakken, wat opvallend is voor de tijd van het jaar. Ook de animo om te kopen is op z'n best matig.

Het ministerie van LVVN heeft de aanpassing van de stikstofexcreties in de Meststoffenwet per 2023 en 2024 niet afgestemd met de Europese Commissie. Dit schrijft de directeur wetgeving van het ministerie in een brief aan een veehouder.

Het einde van 2025 nadert, en het is nog steeds onduidelijk hoe de kunstmestmarkt zich na nieuwjaar gaat ontwikkelen. De markt staat onder druk door onzekerheid rondom het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). De exacte emissiefactoren zijn nog niet bekend, waardoor importeurs nog niet weten hoeveel CO₂-rechten zij voor januari moeten aanschaffen. Deze onzekerheid houdt de prijzen hoog, ondanks stabiele of zelfs dalende gasprijzen.

De situatie op de Nederlandse mestmarkt blijft, net als in de afgelopen weken, vrij stabiel. In verschillende regio's is het hoge aanbod van vooral rundveedrijfmest nog altijd niet verminderd. Desalniettemin lijkt de rek in de mestprijzen er echt wel uit te zijn, zeker tot het einde van het jaar. Een heel ander verhaal speelt zich af op de markt voor vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO's), waar de prijzen de laatste tijd behoorlijk fluctueren.

Ondanks het ruime aanbod van met name rundveedrijfmest blijft de DCA-mestnotering de laatste tijd stabiel. Of de prijzen op korte termijn nog verder zullen stijgen is onzeker, zeker nu de niveaus historisch hoog zijn. Beslissingen over beleid, van het nieuwe 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn tot de formatie van het kabinet, kunnen de markt de komende maanden echter flink beïnvloeden.

De Europese Unie (EU) heeft deze zomer een belasting op Russische kunstmest geïntroduceerd, uit angst dat de grote importvolumes de binnenlandse productie zouden verdringen. Sinds de invoering van de heffing zijn de ureumimporten sterk afgenomen. De vraag is nu wat dit betekent voor de Europese producenten van kunstmest en voor de toekomstige vraag naar gas?

De wereldwijde kunstmestmarkten staan voor een nieuwe fase van krimp. Dat stelt de Rabobank in de halfjaarlijkse kunstmest vooruitblik. Door stijgende prijzen en dalende betaalbaarheid dreigt de vraag in 2025 al te verzwakken, met een duidelijkere terugval in 2026.