Droogte drukt de uienopbrengst, terwijl de prijs stevig aan het seizoen begint. Voor fijne uien wordt de afzet in de eerste maanden belangrijk. Lees meer over de afzet van uien.
Met prijzen van €25 tot €30 per 100 kilo af land is sprake van stevige prijzen aan het begin van het seizoen. Het is ook een teken dat de droogte erin hakt dit jaar. Vooral in het zuiden hebben diverse hittegolven en gebrek aan neerslag de opbrengsten flink gedrukt. Aan de andere kant zijn er noordelijker ook percelen waar behoorlijke oogsten worden verwacht.
De hittegolf van eind vorige week heeft korte metten gemaakt met het groeiseizoen. Veel kilo's komen er niet meer bij. Er zijn in een jaar als deze grote verschillen. Enerzijds zijn er telers die amper 25 ton gaan oogsten, terwijl aan de andere kant collega's zijn die wellicht 75 ton gaan halen.
Gemiddeld gesproken zal er toch gauw 15% tot 20% minder dan normaal van een hectare komen, zo is de verwachting. Vorig jaar was er een topoogst, maar gemiddeld komt de oogst aan zaaiuien in Nederland op zo'n 47,5 ton per hectare uit. Met 15% reductie kom je dan op iets meer dan 40 ton per hectare uit. Bij 20% droogteschade blijft de opbrengst steken op 38 ton per hectare.
Uitgaande van deze twee scenario's komt er met een areaal van 32.619 hectare landelijk zo'n 1,2 tot 1,3 miljoen ton uien van het land. Daarmee is de productie vergelijkbaar met die in 2022 en 2023. In die jaren werd per hectare weliswaar meer geoogst, maar waren er minder hectares gezaaid.
Hoewel de productiecijfers in 2022 en 2023 in Nederland niet zo heel erg ver uit elkaar lagen, lieten de prijsontwikkelingen wel een heel ander patroon zien. Oogst 2022 leverde af land prijzen op van net onder de 30 cent per kilo, terwijl een jaar later boven de 30 cent werd betaald. Levering droog uit de schuur leverde in beide jaren aanvankelijk prijzen op van 30 cent, oplopend tot 40 cent en net daarboven in december.
Vanaf februari 2023 gingen de prijzen van oogst 2022 nog flink omhoog tot ruim boven de 60 cent per kilo. Oogst 2023 volgde in de tweede helft van het seizoen echter een heel andere lijn. In maart 2024 begon de afzet te haperen en dat zette de prijsontwikkeling onder druk. Aan het eind van het seizoen zakten de prijzen zelfs onder de 10 cent.
Wat het verloop in beide seizoenen laat zien, is dat de afzet in de tweede helft van het seizoen grote invloed kan hebben op het resultaat over het hele seizoen. In de tweede helft van het seizoen moet het ook vooral komen van de grovere uien. In de eerste zes maanden zijn er juist grote afzetmogelijkheden voor de maat 50/70 millimeter, omdat dit formaat vooral in Afrika wordt afgenomen. De belangrijkste koper van Nederlandse uien – Senegal – sluit in januari de grenzen voor importuien. Mede daardoor is de eerste helft van het afzetseizoen belangrijk voor het totale resultaat.
Door de droogte zijn de uien relatief fijn. Voor deze uien zijn de eerste maanden dan ook het meest aantrekkelijk. Grove uien zijn minder vertegenwoordigd op de markt en voor dit product wordt de tweede helft van het seizoen belangrijker. Europese bestemmingen die dan aan de markt zijn, hebben een duidelijke voorkeur voor deze uien.
Grote oogst vorig jaar
Nog even een vergelijking met vorig jaar. Dat was een jaar met voor Nederlandse begrippen heel veel rode uien en ook bijzonder hoge opbrengsten. Gele zaaiuien leverden vorig jaar gemiddeld meer dan 54 ton per hectare op, blijkt uit de definitieve oogstraming van het CBS.
Rode zaaiuien kwamen uit op 48,5 ton per hectare. Dat leverde een oogst op van meer dan 300.000 ton. Dat betekende een toename van zo'n 50% ten opzichte van het jaar daarvoor en dat bleek voor de relatief kleine afzet vanuit Nederland een veel te grote stap.
Bij rood speelt de grofte nog meer een rol dan bij geel. Dat zien we nu al terug in een grote spreiding in de prijzen. Voor fijne partijen is geen belangstelling. Bij grove partijen varieert de prijs afhankelijk van de grofte van 20 tot 35 cent per kilo.
Wat in ieder geval in het voordeel van dit jaar spreekt, is dat de opbrengsten in omringende landen ook klein zijn. Vorig jaar hadden de Nederlandse verkopers bijvoorbeeld flink last van een relatief kleine partij als Oostenrijk op de exportmarkt. Dit jaar zullen er minder kapers op de kust zijn. Aan de andere kant zullen kopers aan de vraagzijde wat voorzichtiger zijn. In jaren met hele lage prijzen zien we dat er extra veel uien naar een land als Ivoorkust gaan, in jaren met dure uien zijn de volumes op deze bestemming veel kleiner.
Droogtejaar 2018
Als de opbrengstreductie groter uitvalt dan 20%, komt een oogst zoals in droogtejaar 2018 in beeld. In dat jaar kwam gemiddeld zo'n 35,5 ton per hectare van het land. Dat komt neer op opbrengsten die een kwart lager zijn dan het huidige vijfjarig gemiddelde.
In 2018 was de prijsvorming in de periode tot en met oktober niet wezenlijk beter dan in 2022 en 2023. In november en december werd wel meer betaald, met prijzen van zo'n 50 cent per kilo. Na kerst vielen de prijzen wat terug, om pas aan het eind van het seizoen nog een sprong naar 60 cent te maken.
Belangrijk verschil met 2018 is echter dat er dit jaar ruim 7.000 hectare meer aan zaaiuien is geteeld. Acht jaar geleden bleef de totale oogst aan zaaiuien steken op minder dan 900.000 ton. Mocht de oogst dit jaar opnieuw terugvallen naar 35,5 ton per hectare, dan komt de oogst op 1,15 miljoen ton. Dat is nog altijd meer dan 250.000 ton meer dan in 2018. Door het grote verschil in areaal gaat een directe vergelijking met dat jaar daarom mank.