Het Europees Parlement en de Europese Raad hebben een voorlopig akkoord bereikt over nieuwe maatregelen die de positie van boeren in de voedselketen moeten versterken. Het doel is dat landbouwers een eerlijkere prijs ontvangen voor hun producten en hun inkomen stabieler wordt.
Een belangrijk onderdeel van het akkoord is dat er bij voedselprijzen beter rekening gehouden moeten worden met de werkelijke productiekosten van boeren. Lidstaten worden verplicht om online indicatoren te publiceren die als referentie kunnen dienen bij contractonderhandelingen tussen boeren en afnemers.
Daarnaast wordt de rol van producentenorganisaties (PO's) versterkt. Deze organisaties mogen vaker rechtstreeks met kopers onderhandelen en krijgen een belangrijkere rol bij het organiseren van de markt. Tegelijk worden regels ingevoerd die voorkomen dat kopers individuele boeren buiten de producentenorganisaties om benaderen.
Duidelijkere regels voor labels en marketing
Het akkoord bevat ook nieuwe regels voor etikettering en marketing van landbouwproducten. Zo wordt het gebruik van termen als 'fair' of 'equitable' (eerlijk of rechtvaardig) aan strengere voorwaarden gebonden. Producten mogen deze aanduidingen alleen gebruiken wanneer ze bijvoorbeeld aantoonbaar bijdragen aan de ontwikkeling van plattelandsgemeenschappen of de organisatie van boeren versterken.
Verder wordt voor het eerst een duidelijke definitie van 'vlees' vastgelegd: de eetbare delen van dieren. Namen zoals 'steak' en 'lever' mogen daardoor alleen worden gebruikt voor producten die daadwerkelijk vlees bevatten. Dit sluit het gebruik van deze benamingen voor kweekvlees of laboratoriumproducten uit.
Ook het label 'korte keten' wordt scherper gedefinieerd. Die term mag alleen worden gebruikt voor producten die in de EU worden geproduceerd en via een beperkt aantal schakels of over korte afstanden bij de consument terechtkomen.
Extra steun voor zuivelsector
Voor de zuivelsector komen er aanvullende maatregelen, waaronder verplichte schriftelijke contracten tussen melkveehouders en kopers. Deze contracten moeten helpen om het inkomen van melkproducenten te stabiliseren. Daarbij worden onder meer prijsindicatoren en herzieningsclausules opgenomen.
Rapporteur Céline Imart (EPP, Frankrijk) noemt het akkoord een belangrijke stap vooruit. Volgens haar zorgen beter vastgelegde contracten ervoor dat boeren een eerlijkere plaats krijgen in de waardeketen en beter beschermd zijn bij conflicten met kopers.
Ook het beschermen van de benaming 'vlees' is volgens Imart een belangrijke overwinning voor de veehouderijsector, omdat dit voorkomt dat traditionele vleesproducten moeten concurreren met producten uit het laboratorium die dezelfde naam dragen.
Volgende stappen
Het voorlopige akkoord moet nog formeel worden goedgekeurd door zowel het Europees Parlement als de Raad voordat de nieuwe regels van kracht worden. De voorstellen maken deel uit van een breder pakket maatregelen dat de Europese Commissie in december 2024 presenteerde om de positie van boeren in de voedselketen te verbeteren en oneerlijke handelspraktijken aan te pakken.