‘Kunstmesttekort kan in zomer in prijs doorwerken’

Door langlopende energiecontracten is het effect van de hoge gas- en stroomprijzen op dit moment nog gering. "De pijn zit op de korte termijn hoofdzakelijk in hogere kosten voor wegtransport, containerprijzen en luchtvracht", stelt ABN Amro. De bank verwacht dat de voedingsmiddelensector later dit jaar, wanneer energiecontracten aflopen, ook te maken krijgt met hogere energieprijzen, omdat de algemene verwachting is dat energieprijzen langdurig hoog blijven vanwege ernstige beschadigingen aan productie- en transportfaciliteiten van fossiele brandstoffen.

Volgens ABN Amro heeft de voedingsmiddelenindustrie haar aardgasverbruik, gecorrigeerd voor een lagere productie, met 8% teruggebracht en is het elektriciteitsverbruik met 12% gestegen. Ondanks elektrificatie is aardgas nog steeds goed voor 70% van de gebruikte energie in de voedingsmiddelenindustrie.

De afhankelijkheid verschilt sterk per sector. De meelindustrie is volgens data van het CBS ondanks een reductie van 24% van 2021 tot en met 2024 voor 89% afhankelijk van aardgas, terwijl slachterijen na het terugdringen van het gasverbruik met 9% nu op een aandeel van 42% zitten.

Doordat er nu, in tegenstelling tot in de energiecrisis van 2022, minder verband is tussen de hoge gas- en stroomprijzen, profiteren bedrijven die hebben geëlektrificeerd van de relatief lagere stroomprijzen, volgens het rapport.

Beperkte financieringsmogelijkheden elektrificatie
Het overvolle stroomnet is vanzelfsprekend een groot obstakel voor verdere elektrificatie van bedrijven, maar ABN Amro ziet nog een belangrijke belemmering: beperkte financieringsmogelijkheden. "Bedrijven uit de voedingsmiddelenindustrie investeren slechts eens in de tien tot twintig jaar in nieuwe machines. Duurzame alternatieven kennen vaak een langere terugverdientijd dan conventionele aardgasinstallaties, onder andere doordat de aardgasinfrastructuur al aanwezig is, duurzame opties duurder en technisch minder robuust zijn. Om toch voor het duurzame alternatief te kiezen is het noodzakelijk dat bedrijven afzetgaranties voor een lange termijn hebben. Dit staat haaks op de realiteit in de voedingsmiddelenindustrie waarbij afzetcontracten vaak
slechts voor één of twee jaar worden afgesloten." Hierdoor zal de 
voedingsmiddelenindustrie volgens de bank voorlopig nog wel aangewezen blijven op 'de grillen van de aardgasmarkt'.

Voedselprijzen nemen toe
ABN Amro gaat in het rapport ook (kort) in op de voedselprijzen. In 2025 bleef de FAO Food Real Price Index (de internationale prijzen van agrarische grondstoffen, gecorrigeerd voor inflatie) gelijk. De index is in de eerste maanden van dit jaar iets hoger geworden. De bank veracht dat 'deze opwaartse trend verder zal toenemen, gelet op de oorlog met Iran die de prijzen zal beïnvloeden door de verstoringen in de toeleveringsketen van kunstmest en de verhoogde energieprijzen'. Ook de Nederlandse voedselinflatie loopt naar verwachting gedurende 2026 op.