Olie daalt licht in prijs vanwege hernieuwde hoop op een vredesbestand in Iran. Volgens het hoofd van het Internationaal Energieagentschap is het een kwestie van weken voor de commerciële olievoorraden leeg zijn.
De olieprijs vertoont een grillig patroon. Vanaf begin deze week is er dus een daling te zien, maar vergeleken met vorige week dinsdag 12 mei is olie in prijs gestegen van $107,77 naar $110,93 per vat op moment van schrijven (dinsdagmiddag 19 mei). De recente daling is ingezet doordat er hernieuwde hoop is op een vredesbestand tussen de VS en Iran. Trump verklaart dat hij een voor vandaag geplande militaire aanval op Iran heeft afgeblazen op verzoek van verschillende Golfstaten. Dit omdat er een overeenkomst op handen zou zijn. Hij benadrukt dat Iran geen kernwapens mag hebben. Hij kondigt aan alsnog een grootschalige aanval uit te voeren als het niet tot een deal komt.
Iran heeft ondertussen een tegenvoorstel gestuurd op het Amerikaanse voorstel om de oorlog te beëindigen. De inhoud is nog niet bekend, maar eerder eiste Iran een einde aan de aanvallen op Libanon door Israël, opheffing van de blokkade van Iraanse havens door de Amerikanen, een einde aan de sancties tegen Iran en vergoeding van oorlogsschade. Volgens Iraanse media heeft Trump aangeboden om de sancties op Iraanse olie tijdelijk op te heffen.
Ook de dieselprijs is hoger dan vorige week. Nu moet €173,05 per 100 liter vanaf 4.000 liter (LTO-ledenprijs) worden neergeteld, terwijl dat een week geleden €169,30 was.
Olievoorraden raken snel op
Meer dan tien weken na het begin van de oorlog in het Midden-Oosten zorgt de verstoring van het olietransport door de Straat van Hormuz ervoor dat de wereldwijde olievoorraden in een recordtempo slinken, meldt het Internationaal Energieagentschap IEA in zijn rapport van mei.
Verschillende media melden dat hoofd van het IEA Fatih Birol maandag heeft gezegd dat het nog slechts een kwestie van weken is voor de commerciële olievoorraden uitgeput raken. Hij benadrukte dat de extra toegevoegde 2,5 miljoen vaten per dag uit strategische oliereserves niet oneindig is. Volgens hem zal het begin van het plantseizoen en het hoogseizoen voor vakanties zorgen voor een versnelling van het opraken van de voorraden door een grotere vraag naar diesel, kunstmest, kerosine en benzine, tekent persbureau Reuters op.
Fysieke tekorten zijn in Europa echter niet aannemelijk volgens een recent rapport van de Rabobank. "Als de sluiting van de Straat van Hormuz beperkt blijft tot in totaal drie maanden, waarna de export van olie via deze zeestraat in de vijf maanden daarna geleidelijk weer op gang komt, zijn de Europese voorraden van alle belangrijke olieproducten volgens onze simulatie voldoende groot om het verbruik – zelfs bij een ongewijzigde binnenlandse vraag – af te dekken."
Wanneer de blokkade van de Straat van Hormuz langer duurt, moet vooral het gebruik van kerosine steviger dalen om te voorkomen dat de voorraden leeg raken volgens het rapport. Ook bij nafta en stookolie voorziet de bank dan knelpunten.
Ook de gasprijs is afgelopen week verder opgelopen. Dinsdag 12 mei kostte gas op de TTF €46,68 per MWh. Op het moment van schrijven (dinsdagmiddag 19 mei) is de prijs €50,95 per MWh. Dat is een stijging van meer dan 9%.
De slechte beschikbaarheid van gas en de hoge prijzen zorgen ondertussen voor een hernieuwde populariteit van steenkool. De blokkade van de Straat van Hormuz heeft ertoe geleid dat er meer steenkool wordt vervoerd. Dat brachten afgelopen maand verschillende deelnemers aan een paneldiscussie op de conferentie voor bulkvervoer Geneva Dry naar voren.
Volgens Burak Cetinok, hoofdonderzoeker bij broker Arrow, daalden de wereldwijde volumes steenkool in 2025 met circa 4%, oftewel 60 miljoen ton. Het aantal tonkilometers daalde harder, met 10%. Die trend is nu gekeerd. Cetinok: "We zijn getuige van een energiecrisis. De vraag naar kolen stijgt en ik denk dat we nog maar aan het begin staan."
Arrow schat dat de vraag naar kolen door het conflict in het Midden-Oosten 55 tot 65 miljoen ton groter zou kunnen worden, een equivalent van ongeveer 100 capesize-schepen."
In China is ondanks de opkomst van hernieuwbare energie steenkool nog steeds goed voor 60% van de elektriciteitsproductie. Landen als Japan, Vietnam, Thailand, Zuid-Korea en Taiwan verhogen de productie en/of nemen kolencentrales weer in gebruik. De Aziatische landen hebben veel last van de verstoringen van leveringen van LNG doordat zij dat veelal uit Qatar importeren. Circa 20% van het wereldwijde verhandelde LNG gaat gewoonlijk door de Straat van Hormuz, maar 90% daarvan gaat naar Azië.
'Uitfaseringsplannen kolencentrales zijn onrealistisch geworden'
In Europa is de gasimport meer divers, met Noorwegen en de VS als grootste leveranciers. Toch wordt vanwege energiezekerheid door verschillende Europese landen overwogen om de levensduur van kolencentrales te verlengen.
Zo is de doelstelling van Duitsland om uiterlijk 2038 alle kolencentrales in het land gesloten te hebben, maar het land overweegt nu om stilgelegde kolencentrales weer op te starten. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zei vrijdag: "Ik ben niet bereid onze industrie in gevaar te brengen omdat we uitfaseringsplannen hebben die onrealistisch zijn geworden."
Italië heeft de sluiting van de kolencentrales uitgesteld tot 2038. In Nederland moeten de huidige vier kolencentrales uiterlijk 2030 stoppen, terwijl zij op momenten dat er weinig wind- en zonne-energie wordt opgewekt voor 15% van de energievoorziening zorgen. Ook in Nederland gaan in de politiek stemmen op de kolencentrales langer open te houden.
Steenkoolprijzen stijgen ook
Door de opleving van de vraag naar steenkool stijgen de prijzen daarvan ook. De Wall Street Journal meldt dat de spotprijzen voor steenkool geladen in de haven van het Australische Newcastle (een belangrijke leverancier voor Azië) sinds het begin van de Iranoorlog met 12% zijn gestegen.
In maart was er een tijdelijke piek van $140 per ton. Nog lang niet zoveel als na de Russische invasie van Oekraïne in 2022, toen was de prijs $440 per ton. Aan de termijnhandel ICE staat het contract voor juni 2026, waar momenteel de meeste handel in wordt gedaan, op moment van schrijven op $138 per ton.
Het daggemiddelde voor elektriciteit op de Epex Spot was de afgelopen week vrij hoog. Het laagste gemiddelde was €77,19 per MWh op 16 mei, terwijl 18 mei €136,09 per MWh op het bord stond.