Beregenen vraagt nu om precisie

Na enkele weken waarin hitte en zware buien elkaar afwisselden, breekt een relatief gematigde periode aan. Met warmte, veel zon en op veel plaatsen een aangevulde hoeveelheid vocht, staan de groeiseinen veelal op groen. Maar schijn kan bedriegen, want een vochttekort ligt op veel plaatsen op de loer.

"Zo is lang niet op iedere plaats veel neerslag gevallen", zegt Niek van Andel, meteoroloog en oprichter van AgroExact. "Het zuidoosten en oosten hebben tot 10 millimeter neerslag gehad, terwijl de uitschieters elders tot wel 100 millimeter opliepen afgelopen weekend. Juist daar waar lokaal veel neerslag is gevallen, zit er zomaar 30 millimeter verschil tussen percelen op een steenworp afstand. De verdamping gaat anderzijds hard door: die 30 millimeter zal op veel plaatsen deze week gebruikt worden door de gewassen. Dit is niet meer met gevoel op te lossen, deze situatie vraagt om precisie."

Wie in de bodem kijkt, ziet het hele plaatje
Want wat leidend is, is hoeveel vocht beschikbaar is voor de plant. Ofwel, hoeveel gevallen neerslag is er nu daadwerkelijk gevallen, en hoeveel vocht komt daarvan in de wortelzone van het gewas? Een bui die op het ene perceel voor een buffer zorgt, slaat op het andere perceel de grond juist dicht, waardoor de volgende natuurlijke bui eerder voor plassen zorgt dan dat een tekort wordt aangevuld. En na een paar warme dagen is van die buffer alsnog weinig over.

Daarom is sturen op meetgegevens uit de bodem zelf volgens Van Andel de meest betrouwbare basis voor een beregeningsbeslissing, zeker in een grillig seizoen als dit. De bodemvochtsensor van AgroExact meet ieder half uur de zuigspanning in de wortelzone: oftewel hoe hard een plant moet 'trekken' om vocht uit de bodem op te nemen. Loopt die waarde op, dan kost vochtopname de plant moeite en blijft groei liggen, nog vóórdat het gewas dat zelf zichtbaar laat zien.

In de app wordt het gewas en de worteldiepte ingevuld. Vervolgens loopt de status van optimaal (code groen) naar suboptimaal (code geel) tot kritiek (code rood). Het ideale tijdvenster om te beginnen ligt daar net tussenin (code oranje). Door ook de grondsoort en worteldiepte mee te nemen, rolt er direct een bandbreedte uit voor de maximale gift die zinvol is.

Eerder beginnen, met kleinere giften
De praktijkervaring van gebruikers is opvallend consistent: men begint eerder met beregenen, maar geeft per keer minder. "Doordat je gericht op de wortelzone stuurt, houd je de sensor met netto minder millimeters 'in het groen' - letterlijk op het veld en in de app", legt Van Andel uit. "Iedere millimeter die wegspoelt naar diepere lagen verhoogt de opbrengst niet. Sterker nog, mineralen spoelen uit en het kost extra brandstof en uren."

Dat laatste telt dit jaar zwaar mee. Beregenen is duur, en elke gift die niet nodig is, is verlies. Tegelijk kan een misgelopen moment juist opbrengst en kwaliteit kosten. Het verschil zit hem in timing, en die timing valt of staat met betrouwbare data van het eigen perceel.

Juist nu het verschil maken
Met de grote lokale neerslagverschillen van de afgelopen periode én een drogere, warme fase die nu is ingezet, is het gevoelsmatig beregenen risicovoller dan ooit. Een sensor in de wortelzone neemt de gok eruit: hij laat zien welk perceel als eerste aandacht nodig heeft, hoeveel water erbij moet en - net zo belangrijk - wanneer je gerust nog even kunt wachten op een bui die in aantocht is.

"Het mooiste compliment dat we van telers krijgen, is dat ze met meer rust beregenen", besluit Van Andel. "Niet omdat er minder gebeurt, maar omdat ze weten waaróm ze het doen."

Meer weten over beregenen op basis van bodemvocht? Kijk op de website van AgroExact