Droogte drukt opbrengsten in de Britse akkerbouw, terwijl telers zoeken naar weerbaardere teelten en voldoende rendement. Lees meer over klimaatadaptatie in de Britse akkerbouw.
De droogte zorgt dit jaar al voor een flinke financiële strop in de Britse akkerbouw. Professor Ward verwijst naar een raming van de Energy and Climate Intelligence Unit, die het verlies voor alleen de akkerbouwsector op £300 miljoen tot £400 miljoen schat. Lagere opbrengsten en een vervroegde oogst spelen daarbij een belangrijke rol. Ook de grasgroei blijft achter, waardoor veehouders meer voer moeten aankopen.
Vooral bij tarwe zijn de zorgen groot. Volgens Ward zijn tarwe, zomergerst en haver zwaar getroffen. Tarwe springt eruit doordat het gewas op grote schaal wordt geteeld. Ook aardappelen zijn gevoelig voor droogte, terwijl telers van geïrrigeerde gewassen bovendien het risico lopen dat beperkingen worden opgelegd aan het onttrekken van water.
De problemen van dit seizoen staan volgens Ward niet op zichzelf. Zijn onderzoek wijst erop dat de Britse landbouw een ingrijpende verandering nodig heeft om zich aan te passen aan klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en druk op de voedselzekerheid. Ward bepleit een radicale transformatie die in omvang en snelheid niet meer is vertoond sinds de Tweede Wereldoorlog.
Bodem houdt meer water vast
Een belangrijk deel van de oplossing ligt volgens hem in de bodem. Door het gehalte aan organische stof te verhogen, kan een bodem meer water vasthouden. In natte perioden wordt daardoor meer water opgeslagen, dat tijdens droge perioden langzamer beschikbaar komt.
Maar bodembeheer alleen is niet voldoende. Britse boeren vragen volgens Ward om meer mogelijkheden om bedrijfsreservoirs aan te leggen. Daarnaast zouden groepen boeren onderling afspraken kunnen maken over het delen van water. Daarmee verschuift klimaatadaptatie deels van het individuele bedrijf naar regionale samenwerking.
Bonen en linzen terug in bouwplan
UEA onderzoekt ondertussen een andere manier om de Britse akkerbouw minder kwetsbaar te maken: een grotere rol voor vlinderbloemigen. Een nieuw onderzoeksproject kijkt naar de mogelijkheden om onder meer bonen, erwten en linzen opnieuw op te nemen in bouwplannen waarin nu tarwe, koolzaad en aardappelen domineren. Het onderzoek concentreert zich in Norfolk, een belangrijk Brits landbouwgebied.
Het idee daarachter is niet alleen dat meer gewassen de risico's spreiden. Vlinderbloemigen binden stikstof en kunnen daarmee de afhankelijkheid van kunstmest verminderen. Tegelijk kunnen ze bijdragen aan een betere bodemgezondheid. Tot halverwege de twintigste eeuw werden dergelijke gewassen volgens de onderzoekers veel voor dat doel gebruikt. Met de brede beschikbaarheid van kunstmest verdwenen ze echter uit veel Britse bouwplannen ten gunste van intensievere graan- en aardappelteelt.
Dat maakt een terugkeer niet vanzelfsprekend. Het onderzoek kijkt daarom nadrukkelijk verder dan alleen de teelttechnische voordelen. Via gesprekken met boeren, verwerkers en andere marktpartijen wordt onderzocht welke praktische, commerciële en logistieke obstakels een grotere teelt van peulvruchten nu in de weg staan. Ook klimaatdata worden meegenomen.
Verdienmodel doorslaggevend
Daar zit waarschijnlijk de belangrijkste uitdaging. Een gewas kan agronomisch interessant zijn, maar zonder afzetmarkt en voldoende rendement zal het voor akkerbouwers moeilijk concurreren met gevestigde gewassen.
Peulvruchten beslaan nu dan ook maar een klein deel van het akkerbouwareaal. Het onderzoek moet duidelijk maken welke veranderingen in markt, verwerking, keten en bedrijfsvoering nodig zijn om peulvruchten daadwerkelijk een realistischer alternatief voor telers te maken.