De schaalvergroting in de Nederlandse landbouw gaat volop door. Dat blijkt uit de ontwikkeling van het aantal landbouwbedrijven en de verdeling van de cultuurgrond tussen 2000 en 2025.
In een kwart eeuw is het aantal landbouwbedrijven gedaald van 72.000 naar 41.000, blijkt uit cijfers van statistiekbureau CBS. Dat komt neer op een afname van ruim 4%. Tegelijkertijd steeg de gemiddelde oppervlakte landbouwgrond op akkerbouwbedrijven van 33 naar 41 hectare en op melkveebedrijven zelfs van 35 naar 64 hectare.
Hiermee voltrekt de krimp van het aantal melkveehouders zich in een veel hoger tempo dan die in de akkerbouw. In de laatste 25 jaar stopten per saldo 10.900 melkveebedrijven (-47%) en in de akkerbouw waren dat 3.300 bedrijven (-22%).
De forse schaalvergroting is ook zichtbaar bij de grootste bedrijven met grasland en groenvoedergewassen. In 2000 hadden deze bedrijven (50 ha of meer) gezamenlijk 294.000 hectare in handen. In 2025 is dat opgelopen tot 679.000 hectare. Daarmee is hun aandeel in de totale oppervlakte gras en groenvoedergewassen gestegen van 24% naar 59%. Hiermee is bijna zes op de tien hectare in handen van bedrijven met meer dan 50 hectare.
Het aantal bedrijven met meer dan 50 hectare grasland verdubbelde in de laatste 25 jaar ruimschoots van ruim 3.800 tot bijna 8.000. Hun aandeel in het totale aantal bedrijven verviervoudigde daarmee van 5% naar 20%. Bovendien steeg de gemiddelde oppervlakte van een 50-plusbedrijf van 76 naar 85 hectare.
Doorsnee akkerbouw fors groter
Ook de akkerbouwsector is tussen 2000 en 2025 verder opgeschaald. Het totale bewerkte areaal op bedrijven met akkerbouw nam in deze periode af van 634.000 naar 545.000 hectare, een daling van 14%. Tegelijkertijd verschoof een steeds groter deel van het areaal naar de grootste bedrijven.
Het areaal op bedrijven van 50 hectare of meer groeide van 291.000 hectare in 2000 naar 335.000 hectare in 2025: een stijging van 15%. Daarmee nam hun aandeel in het totale areaal toe van 45,8% naar 61,4%. Hiermee is ruim zes op de tien hectare akkerbouw in handen van bedrijven met meer dan 50 hectare.
Vooral de middelgrote bedrijven verloren areaal. De categorie 10–30 hectare daalde met 37%, van 140.928 naar 89.103 hectare. Bij bedrijven van 30–50 hectare was de afname met 39% vergelijkbaar. Ook de kleinere klassen krompen sterk: het areaal op bedrijven van 1–5 hectare nam bijna met de helft af.
Kortom, de krimp van het aantal bedrijven gaat hand in hand met een duidelijke schaalvergroting en sterkere concentratie van landbouwgrond bij de grootste ondernemingen.
De krimp van het aantal melkveebedrijven voltrekt zich in een beduidend hoger tempo dan in de akkerbouw. Mede hierdoor is de gemiddelde oppervlakte per bedrijf hier ook veel sneller toegenomen dan in de akkerbouw (noemereffect). Er verdwijnen immers meer kleine bedrijven waardoor de gemiddelde oppervlakte stijgt, ook als de grote bedrijven niet uitbreiden in grond.