Analyse Landbouwtelling
Nederland verliest 182.000 hectare landbouwgrond
Het Nederlandse landbouwareaal is tussen 2000 en 2025 met bijna 182.000 hectare gekrompen. Vooral de akkerbouw en het grasland hebben flink terrein verloren. Daartegenover staat een opvallende groei van de bloembollenteelt, boomkwekerij en tuinbouwgroenten.
Ook geografisch verschuift de landbouw. Zuid-Holland en Noord-Brabant leveren veel landbouwgrond in, terwijl Flevoland, Drenthe en Limburg zich steeds nadrukkelijker ontwikkelen als groeigebieden voor enkele tuinbouwteelten, blijkt uit een analyse van CBS-cijfers uit de Landbouwtelling.
Nederland telde in 2025 nog 1,79 miljoen hectare landbouwgrond. Dat is bijna 182.000 hectare minder dan in 2000, een afname van 9,2%. Gemiddeld verdween er in deze periode jaarlijks bijna 7.300 hectare. De krimp is niet gelijkmatig verdeeld over de verschillende teelten. Vooral de akkerbouw heeft fors terrein moeten prijsgeven. Het areaal akkerbouwgewassen daalde van ruim 634.000 hectare in 2000 naar 545.000 hectare in 2025. Daarmee verdween bijna 90.000 hectare, oftewel 14,2% van het oorspronkelijke areaal.
Ook het areaal grasland kromp aanzienlijk. In 25 jaar tijd ging ruim 86.000 hectare verloren, een afname van 8,3%. Met ruim 950.000 hectare blijft grasland overigens veruit de grootste grondgebruikscategorie binnen de Nederlandse landbouw. Meer dan de helft van alle landbouwgrond bestaat nog altijd uit grasland.
Samen zijn akkerbouw en grasland goed voor een verlies van ruim 176.000 hectare. Daarmee verklaren deze twee categorieën vrijwel de gehele netto-afname van het Nederlandse landbouwareaal. Dat andere teelten juist groeiden, heeft de totale krimp enigszins afgeremd.
Bollen en groenten winnen terrein
Tegenover de krimp van de grote grondgebruikscategorieën staat een opmerkelijke uitbreiding van enkele intensievere teelten. De bloembollenteelt groeide tussen 2000 en 2025 van 22.513 naar 27.306 hectare, een stijging van 21,3%. Ook de bloem- en boomkwekerij liet met 21,1% een stevige groei zien.
Verder groeide de teelt van vollegrondsgroenten aanzienlijk. Het areaal nam met 4.401 hectare toe tot bijna 26.800 hectare, een uitbreiding van 19,7%. Vooral in Limburg, Noord-Brabant en Flevoland werd meer grond voor deze teelten ingezet.
De fruitteelt vormt een uitzondering binnen de tuinbouw. Het landelijke areaal nam met bijna 10% af. Ook de glastuinbouw kromp licht, met 4,7%. De oppervlakte groenvoedergewassen, waaronder snijmais, daalde met 7,3%.
De cijfers laten een duidelijke verschuiving zien. Terwijl de traditionele, grondgebonden landbouw aan oppervlakte verliest, winnen enkele gespecialiseerde tuinbouwsectoren terrein. Dat betekent overigens niet dat de totale economische productie van de landbouw evenredig met het areaal verandert. De opbrengst en economische waarde per hectare verschillen immers sterk tussen teelten.
Zuid-Holland verliest een vijfde van landbouwgrond
Op provinciaal niveau springt vooral Zuid-Holland eruit. Daar nam het landbouwareaal af van 145.497 hectare in 2000 naar 116.309 hectare in 2025. Een verlies van bijna 29.200 hectare, oftewel 20,1%. Daarmee is Zuid-Holland relatief gezien de grootste verliezer. Ook Noord-Brabant en Gelderland leverden veel landbouwgrond in. In Noord-Brabant verdween ruim 37.000 hectare, de grootste absolute afname van alle provincies. Gelderland verloor ruim 31.000 hectare.
Opvallend is dat Utrecht als enige provincie een kleine groei laat zien. Het geregistreerde landbouwareaal nam er met 633 hectare toe, een stijging van 0,9%. De cijfers geven overigens een enigszins vertekend beeld, omdat in 2019 de gemeenten Leerdam en Zederik van Zuid-Holland naar Utrecht zijn overgegaan. Deze gemeenten maken sindsdien deel uit van de gemeente Vijfheerenlanden. Hiermee is naar schatting 7.000 tot 8.000 hectare landbouwgrond administratief van Zuid-Holland naar Utrecht verschoven.
Ook Friesland wist de krimp relatief beperkt te houden. Daar verdween slechts 2,7% van het landbouwareaal. De provinciale verschillen laten zien dat de afname van landbouwgrond niet uitsluitend een verschijnsel is van de Randstad. Ook in traditionele landbouwprovincies als Noord-Brabant, Gelderland en Limburg is de terugloop aanzienlijk.
Fors minder akkerbouw in Flevoland en Zeeland
Juist in provincies waar de akkerbouw van oudsher een dominante positie inneemt, verandert het grondgebruik. In Flevoland nam het akkerbouwareaal met ruim 8.500 hectare af, een daling van 12,4%. Het aandeel akkerbouw in het totale provinciale landbouwareaal zakte daardoor van 75,6% naar 69,0%. Tegelijkertijd groeide het areaal grasland met ruim 2.200 hectare en de bloembollenteelt met ruim 1.700 hectare. Ook de teelt van vollegrondsgroenten breidde fors uit.
Een vergelijkbare ontwikkeling is zichtbaar in Zeeland. Daar kromp het akkerbouwareaal met bijna 12.800 hectare, terwijl het grasland juist met ruim 3.700 hectare toenam. Het aandeel akkerbouw in het provinciale landbouwareaal daalde van 77,3% naar 70,6%. Dat is een opvallende verschuiving. Zeeland en Flevoland blijven uitgesproken akkerbouwprovincies, maar het grondgebruik wordt er geleidelijk minder eenzijdig. Vooral in Zeeland is de uitbreiding van het grasland opmerkelijk, omdat landelijk juist sprake is van een aanzienlijke afname.
Bollenteelt verschuift naar Drenthe en Flevoland
Een van de meest uitgesproken geografische verschuivingen doet zich voor in de bloembollenteelt. Noord-Holland blijft met 12.630 hectare verreweg de grootste bloembollenprovincie. Toch is het aandeel van deze provincie in het landelijke bloembollenareaal teruggelopen van 57,6% in 2000 naar 46,3% in 2025.
Vooral in Drenthe en Flevoland groeit de bollenteelt. In Drenthe groeide het areaal van 494 naar 2.202 hectare, een toename van maar liefst 346%. Flevoland zag de oppervlakte toenemen van 2.583 naar 4.344 hectare, een stijging van 68%. Samen zijn deze twee provincies inmiddels goed voor bijna een kwart van het Nederlandse bloembollenareaal. In 2000 was dat nog geen 14%. De bloembollenteelt is daarmee duidelijk minder sterk geconcentreerd in Noord-Holland dan 25 jaar geleden.
Friesland opvallende groeier in groenvoedergewassen
Een andere opvallende ontwikkeling is zichtbaar bij de groenvoedergewassen, waaronder snijmais. Landelijk nam het areaal met ruim 15.500 hectare af, maar achter dat gemiddelde gaan grote regionale verschillen schuil. Vooral Noord-Brabant leverde veel in. Daar kromp het areaal groenvoedergewassen met ruim 12.100 hectare. Ook Gelderland, Overijssel en Limburg zagen een forse afname.
Friesland laat juist een tegenovergestelde ontwikkeling zien. Daar groeide het areaal van 12.341 naar 17.919 hectare, een toename van ruim 45%. Ook Zeeland kende met 43% een sterke groei. Het aandeel van Friesland in het Nederlandse areaal groenvoedergewassen steeg daardoor van 5,8% naar 9,1%. Noord-Brabant blijft weliswaar de grootste provincie, maar zag zijn landelijke aandeel teruglopen van 26,8% naar 22,7%.
| Gewas | Verschil in ha | Mutatie in % |
| Akkerbouw | -89.910 | -14,2 |
| Grasland | -86.260 | -8,3 |
| Groenvoedergewassen | -15.531 | -7,3 |
| Fruitteelt | -2.039 | -9,9 |
| Glastuinbouw | -492 | -4,7 |
| Bloem- en boomkwekerij | 3289 | 21,1 |
| Tuinbouwgroenten | 4401 | 19,7 |
| Bloembollen | 4793 | 21,3 |
| Totaal landbouw | -181.746 | -9,2 |
Bron: CBS Landbouw; gewassen, dieren en grondgebruik naar provincie
Cor Pierik
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.