Het bewaarseizoen loopt en de kwaliteitsvragen zijn er al. In de uienmarkt spelen fusarium en inwendige bacterieziekte dit jaar bij bijna alle partijen een rol, zo bleek uit de marktupdate uien van Boerenbusiness. Veel van die problemen ontstaan op het veld. Hoe het product de winter doorkomt, hangt daarna ook af van de ruimte zelf. Van wanden die vocht vasthouden, plafonds waar condens tegenaan slaat en vloeren die langzaam afbrokkelen.
Bij bewaring draait de aandacht meestal om het klimaat. Denk aan temperatuur, ventilatie en luchtvochtigheid. Het gebouw eromheen krijgt minder aandacht, terwijl het een groot deel van het vocht aanvoert of vasthoudt.
Een deel komt uit het product. Aardappelen, uien en bollen blijven ademen en geven vocht af. Warme, vochtige lucht slaat neer op elk oppervlak dat kouder is, zoals een stalen ligger of een slecht geïsoleerd dak. Ander vocht komt van buiten, via een lekkage of optrekkend uit vloer en fundering.
Beton, cellenbeton en metselwerk zijn poreus en nemen dat vocht op. In die vochtige poriën en naden krijgen schimmels houvast. Voor het product is een vochtige omgeving al een risico. Zilverschurft breidt zich in de aardappelbewaring uit bij temperaturen tussen 3 en 25 graden en een hoge luchtvochtigheid, volgens onderzoek van Wageningen University & Research. Een cel waarvan de wanden zelf nat blijven, maakt het lastiger om dat klimaat in de hand te houden.
Elke sector heeft een eigen knelpunt
In de champignonteelt horen warmte, stoom en een hoge luchtvochtigheid bij het proces. Composttunnels en teeltcellen staan seizoen na seizoen onder die belasting. Damp die door een poreuze wand trekt, komt in de constructie terecht, en stalen deuren en kozijnen gaan roesten. Omdat de teelt strenge hygiëne-eisen kent, moeten wanden en plafonds bovendien goed te reinigen zijn.

Bollentelers drogen en bewaren hun bollen in cellen, tegenwoordig vooral in kuubskisten langs droogwanden. Daar gaan grote hoeveelheden lucht doorheen, en de luchtvochtigheid wisselt sterk tussen het drogen en het bewaren. Tussen partijen moet de cel schoon, zodat ziekten niet worden doorgegeven.
In de fruitbewaring speelt naast vocht de gasdichtheid. Een ULO-cel houdt alleen het lage zuurstofniveau vast als er geen lucht weglekt. Lekt een cel, dan moet de stikstofmachine harder werken om hem op regime te houden. Ook de isolatie verdient aandacht. RVO schrijft dat de isolatie van een koelcel dampdicht moet zijn. Anders trekt vocht in de isolatieschil, met kans op condens en corrosie.
In akkerbouwloodsen voor aardappelen, uien en andere bulkgoederen zit het probleem vaak in dak en vloer. Condens druppelt van het dak op het product, en de vloer slijt door shovels en kiepwagens. Beton is alkalisch en wordt door zuren aangetast. Bij opslag van natte producten zoals aardappelvezels of perspulp komt zuur perssap vrij dat de toplaag van de vloer aantast. Hoe groot het risico op rot is, verschilt per partij. Voor uientelers is sinds 2025 een nieuwe fusariumtoets beschikbaar, omdat de schimmel ook in de bewaring tot flinke verliezen kan leiden.
Wat een coating wel en niet doet
Een goede afwerklaag sluit de poriën van beton en metselwerk af en vormt een naadloos oppervlak. Daardoor trekt vocht minder snel in de wand en vinden schimmels minder houvast. Reinigen gaat makkelijker, en beton en staal zijn beter beschermd tegen aantasting en roest. Er bestaan verschillende typen voor verschillende situaties: vochtwerend, dampdicht, gasdicht of brandwerend. Een beschermende coating voor een bewaarloods vraagt om andere eigenschappen dan een laag in een composttunnel.

Een coating lost geen slechte ventilatie, koudebrug of lekkend dak op. Wie daaroverheen werkt, ziet het vocht op een andere plek terugkomen. De oorzaak moet dus eerst in beeld zijn.
De ondergrond bepaalt verder of de laag blijft zitten. Die moet schoon, droog en heel zijn, met scheuren en naden vooraf gedicht. Ook mechanische belasting telt mee. Wageningse proeven in sleufsilo's lieten zien dat zuur onder een beschadigde laag kan kruipen, waarna de aantasting rond de beschadiging gewoon doorgaat. Op plekken waar een shovel rijdt of kisten worden verplaatst, is een slijtvaster systeem nodig dan op een wand of plafond.
Werk plannen tussen de seizoenen
Een teeltcel of bewaarcel kan zelden lang stilliggen. Het werk valt daarom meestal in de korte periode tussen twee teelten of na het leeghalen van de cellen. Bij meerdere cellen kan het per cel, zodat de rest in bedrijf blijft. De droogtijd en de temperatuur tijdens het aanbrengen bepalen hoe snel een ruimte weer gebruikt kan worden.
Coating bedrijf Rubcoat uit Budel ontwikkelt zulke coatings zelf en brengt ze ook aan, bij nieuwbouw en bij renovatie. Het bedrijf werkt onder meer voor champignontelers en composteerders, waar het naar eigen zeggen marktleider is, en voor de bloembollen- en fruitsector en opslag van bulkgoederen. De keuze voor een systeem hangt per ruimte af van het klimaat in de cel, de ondergrond en hoe intensief de ruimte wordt gebruikt.
Signalen om na dit seizoen op te letten
Het leeghalen van een cel of loods is het moment om het gebouw na te lopen. Signalen die aandacht vragen:
Wie die punten nu vastlegt, kan het herstel inplannen voordat het volgende product de cel in gaat.