Analyse Energie
Diesel steeds duurder door gebrek raffinagecapaciteit
In de VS kwam de dieselprijs vrijdag voor het eerst ooit boven de $6 per gallon. Ook in Nederland steeg de prijs flink, al kwam deze nog niet boven het recente hoogtepunt van begin april. De oorlogen in zowel het Midden-Oosten als tussen Rusland en Oekraïne vergroten de krapte op de markt voor geraffineerde olieproducten.
Diesel kost momenteel €198,05 per 100 liter vanaf 4.000 liter (LTO-ledenprijs).
De olieprijs naderde een week geleden de $100 per vat, maar al de volgende dag werd die grens doorbroken. Op het moment van schrijven (dinsdagmiddag 15 september) staat ruwe Brent-olie genoteerd voor $107,56 per vat.
De prijzen van oliefutures en de fysieke prijzen zijn gestegen, maar volgens het Internationale Energieagenschap (IEA) valt die stijging in het niet bij die van geraffineerde producten, waar de krapte op de markt momenteel het grootst is. Diesel, bijna 30% van de wereldwijde vraag naar olieproducten, kostte begin september in Amerika 94% meer dan voor de oorlog, meldt het IEA. In Europa en Azië stegen de prijzen minder hard maar blijft de stijging volgens het IEA niet ver achter.
De totale olie-export vanuit de Golfstaten werd in augustus door het agentschap geschat op bijna de helft van het niveau van vóór de oorlog. De export van geraffineerde producten en LPG blijft echter bijna 60%, oftewel 3,7 miljoen vaten per dag, lager dan in februari.
Vooral geraffineerde producten, met name diesel, stijgen dus in prijs. Zowel in het Midden-Oosten als in Rusland zijn raffinaderijen geraakt. Rusland is normaliter na de VS de grootste dieselexporteur ter wereld. De Golfregio en Rusland waren in februari (voor de oorlog in Iran) volgens het IEA nog goed voor 45% van de wereldwijde dieselhandel. Er geldt in Rusland een exportverbod tot (zeker) 30 september.
Agrarisch ondernemers dubbel geraakt
Agrarisch ondernemers worden dubbel geraakt door de hoge dieselprijzen. Niet alleen het machinepark draait op de brandstof, maar ook de meeste vrachtwagens die de aan- en afvoer van producten verzorgen. Hogere brandstofkosten worden doorberekend in de vervoerskosten en ook aan de eindproducten komt een hoger prijskaartje te hangen. Daar komt nog bij dat ook de gasprijs op hoog niveau staat, wat zijn weerslag heeft op de kunstmestprijzen.
In de VS kwam de dieselprijs vrijdag voor het eerst ooit boven de $6 per gallon. De dieselprijs is in het land met meer dan 55% gestegen sinds de oorlog in Iran, terwijl benzine 40% duurder werd, rekent CNN voor. Het tekort aan raffinagecapaciteit drijft de dieselprijs op.
De olie-infrastructuur in het Midden-Oosten staat nog meer onder druk. De Oost-West-oliepijplijn waarmee Saudi-Arabië de Straat van Hormuz omzeilde, is sinds vrijdag buiten gebruik na drone-aanvallen. Per dag stroomde er een equivalent van 4 miljoen vaten olie door de 1.200 kilometer lange pijpleiding. Het is onduidelijk hoelang de reparatie gaat duren. Er zijn schattingen van enkele dagen tot maanden.
Ook zijn Houthi-rebellen actiever geworden in de Rode Zee in de buurt van de zeestraat Bab al-Mandeb die als een alternatieve route voor de Straat van Hormuz diende. Het risico op de laatste zeestraat lijkt ook toe te nemen. Zowel zondag als vandaag werd een schip daar geraakt.
Wereldwijde olievoorraad daalt
De wereldwijde olievoorraden zijn in augustus met nog eens 95 miljoen vaten gedaald, blijkt uit het september-rapport van het IEA. De afname sinds februari komt daarmee uit op 507 miljoen vaten. Nu de buffers slinken, is het volgens het IEA noodzakelijker dan ooit om vooruitgang te boeken bij het oplossen van het conflict in het Midden-Oosten én de Russisch-Oekraïense oorlog.
Gasprijs
Ook de gasprijs staat hoger dan een week geleden met €80,08 per MWh. Een maand geleden (14 augustus) was de prijs met €61,50 per MWh behoorlijk lager. 2 januari van dit jaar, voor de oorlog in Iran, was de prijs echter 27,32. Daarmee is de gasprijs met 193% gestegen.
Dat ook de prijs op de groothandelsmarkt voor levering van gas over enkele maanden hoog is, betekent volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) dat handelaren niet verwachten dat de prijzen de komende tijd snel zullen dalen. "Omdat een groot deel van de elektriciteit in gascentrales opgewekt wordt, stijgt de prijs van elektriciteit mee met de prijs van aardgas", aldus de ACM in de energiemonitor van september.
De vulgraden van zowel Europa als Nederland blijven met respectievelijk 68% en 53% aanzienlijk onder die van vorig jaar.
Electriciteitprijs
14 september was een behoorlijke uitschieter naar boven te zien van de gemiddelde dagprijs voor stroom op de Expex Spot, met €229,40 per MWh. Ook het laagste daggemiddelde, op 12 september, was met €137,34 per MWh relatief hoog.
Linda van Eekeres
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
