Innovators komen hitteklap 2026 niet meer te boven

Hoe bijzonder het groeiseizoen is geweest, blijkt eens te meer uit de proefrooicijfers van de Innovators van de Boerenbusiness Gewastour. Sinds de start van de Gewastour in 2018, waren de uitslagen van de proefrooicijfers nog nooit zo laag.

Droogte tekende, en tekent eigenlijk nog steeds, het groeiseizoen van 2026. Tijdens de tussentijdse proefrooiing vielen vooral de grote regionale verschillen op. In combinatie met de aanhoudende hitte werden er toch veel parallellen getrokken met 2018.

Op de negen Gewastour-percelen verspreid over Nederland zijn de afgelopen weken proefrooiingen gedaan van het ras Innovator. Op ieder perceel is op verschillende plekken 3 meter aardappelrug gerooid om een algemeen beeld te krijgen van de kilo's. Dit is uitgevoerd vlak voor het oogstmoment, op het moment dat het gewas uitgegroeid was.

De gemiddelde opbrengst komt dit jaar uit op 46 ton per hectare. Dat is bijna 8 ton minder dan het vijfjarig gemiddelde. Sinds de start van de Boerenbusiness Gewastour is de opbrengst niet eerder zo laag uitgevallen. Zelfs in 2018 lag het gemiddelde met 52,1 ton per hectare nog aanzienlijk hoger.

Sinds de tussentijdse proefrooiing in week 32 is er gemiddeld nog 9,2 ton per hectare bijgegroeid. Ook in eerdere jaren van de Boerenbusiness Gewastour bleef de nagroei niet eerder zo beperkt. Op de Gewastour-percelen in IJzendijke (Zeeland) en Voerendaal (Limburg) viel de definitieve opbrengst zelfs lager uit dan tijdens de tussentijdse proefrooiing.

Dat lijkt op het eerste gezicht opmerkelijk, maar laat des te meer zien hoe zwaar het gewas afgelopen zomer te lijden heeft gehad onder de droogte en hitte. Op beide percelen was het gewas ten tijde van de tussentijdse proefrooiing al zo ver afgestorven dat er van verdere groei eigenlijk al geen sprake meer was.

Nagroei stelt zwaarder teleur dan verwacht
In augustus was het nog de grote vraag hoeveel nagroei de Innovators op de Gewastour-percelen zouden realiseren. De tussentijdse proefrooiing in week 32 kwam uit op gemiddeld 36,8 ton per hectare, dicht bij de 37,6 ton die in dezelfde periode in 2018 werd gemeten. Inmiddels is duidelijk dat de nagroei dit jaar aanzienlijk lager is uitgevallen.

Dat roept de vraag op in hoeverre de extreme hitte een rol heeft gespeeld bij de achterblijvende nagroei. Tegen droogte kunnen telers zich wapenen door te beregenen, maar hoge temperaturen vormen een extra uitdaging. Beregening kan het vochttekort in de bodem beperken, maar voorkomt niet dat hitte de groei remt en de afrijping van het gewas versnelt.

Sinds het extreem droge jaar 2018 heeft de sector bovendien een flinke stap gezet in de voorbereiding op droogte. Waar telers destijds grotendeels werden overvallen door de langdurige droogte, zijn aardappel- en uientelers inmiddels beter voorbereid en hebben zij meer ervaring met beregening.

Juist daarom is de vergelijking met 2018 interessant: ondanks die verbeterde aanpak bleef de nagroei in 2026 duidelijk achter bij die van 2018. Dat benadrukt dat beregening weliswaar helpt tegen droogte, maar geen garantie biedt op voldoende nagroei wanneer ook extreme hitte het gewas onder druk zet.

Op basis van de weerpalen van AgroExact die op elk Gewastour-perceel staat, zijn de volgende gegevens te achterhalen van de afgelopen zomer (1 juni – 1 september):

De temperatuurgegevens van AgroExact laten duidelijke regionale verschillen zien. In Zuid-Nederland bedroeg de gemiddelde temperatuur tussen 1 juni en 1 september 19,4 °C, met gemiddeld 16,3 tropische dagen. In Midden-Nederland kwam de gemiddelde temperatuur uit op 19,2 °C en werden gemiddeld 11,3 tropische dagen geregistreerd. In Noord-Nederland bleef het met 17,9 °C en gemiddeld acht tropische dagen duidelijk minder warm. De hoogste temperatuur werd gemeten in Midden-Nederland, waar de thermometer opliep tot 39,0 °C.

Die verschillen vallen op wanneer ze naast de nagroei op de Gewastour-percelen worden gelegd. In Zuid-Nederland kwam er na de proefrooiing in week 32 gemiddeld nog 2,4 ton per hectare bij. In Midden-Nederland was dat 7,9 ton en in Noord-Nederland 17,3 ton per hectare. De noordelijke percelen realiseerden daarmee gemiddeld ruim zeven keer zoveel nagroei als de zuidelijke percelen.

De cijfers laten een duidelijk verband zien tussen het aantal tropische dagen en de nagroei: hoe meer tropische dagen er gemiddeld werden gemeten, hoe kleiner de opbrengsttoename na week 32 was. Dat past bij het beeld dat de hitte de verdere groei heeft geremd. Innovator staat bovendien bekend als een ras dat gevoelig is voor hoge temperaturen.

De vergelijking met 2018 maakt duidelijk dat vooral de laatste fase van het groeiseizoen dit jaar minder opleverde. Bij de proefrooiing in week 32 lag de gemiddelde opbrengst in 2026 met 36,8 ton per hectare dicht bij de 37,6 ton in 2018. Uiteindelijk kwam de Gewastour in 2026 uit op gemiddeld 46 ton per hectare, tegenover 51,2 ton in 2018.

De nagroei bedroeg dit jaar 9,2 ton per hectare, terwijl er in 2018 nog 13,6 ton per hectare bijkwam. Dat is een verschil van 4,4 ton per hectare. De eindopbrengst van de Gewastour lag dit jaar daarmee 5,2 ton per hectare lager dan in 2018. Waar de opbrengst bij de tussentijdse meting nog vrijwel gelijk was, liep het verschil tijdens de verdere groei dus op. In combinatie met de regionale temperatuurgegevens benadrukt dit dat de nagroei in 2026 achterbleef, vooral op de zuidelijke percelen waar de meeste tropische dagen werden gemeten.

Jan Willem Veldman

Jan Willem Veldman is allround akkerbouwredacteur bij Boerenbusiness. Daarnaast runt hij in maatschap met zijn vader een akkerbouwbedrijf in Appingedam (Groningen), waar onder meer granen, uien en suikerbieten worden geteeld.

jw.veldman@dcami.com

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.