Tarwe geldt nog steeds als spil in het bouwplan van de gemiddelde akkerbouwer, maar financieel heeft dat houvast de afgelopen seizoenen weinig opgeleverd. In de markt is er op dit moment meer sprake van gerommel in de marges dan dat er structureel rendement gerealiseerd wordt. In dat kader deed tarwe het nauwelijks beter dan andere akkerbouwgewassen, zoals koolzaad, dat traditioneel als risicovoller wordt gezien, maar het afgelopen seizoen juist profiteerde van een krapper aanbod en duidelijke vraagimpulsen.
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bedroeg de gemiddelde hectareopbrengst in 2025 voor tarwe 10,2 ton en voor koolzaad 4,5 ton. Gecombineerd met de gemiddelde matif-prijzen van €200 per ton tarwe en €485 per ton koolzaad, levert koolzaad per hectare iets meer op dan tarwe. Dit verschil wordt nog groter als rekening wordt gehouden met het feit dat de teeltkosten van koolzaad gemiddeld vaak lager liggen dan die van tarwe.
Handelsafspraken Canada en China stuwen koolzaadprijzen
Begin deze week werd bekend dat de Canadese premier half januari China gaat bezoeken, waarbij onder andere de wederzijdse importheffingen op de agenda staan. In de markt wordt gespeculeerd dat Canada de extra invoerheffingen op Chinese elektrische auto's met een jaar zou uitstellen. In ruil daarvoor zou China de importheffingen van 100% op Canadese koolzaadolie en -meel kunnen opheffen. Dit nieuws gaf steun aan de kool- en raapzaadprijzen, die daardoor stegen tot ongeveer $620 per ton, het hoogste niveau in meer dan een maand. Bovendien wordt verwacht dat er in dat geval waarschijnlijk geen genetisch gemodificeerd zaad (GMO) meer naar de Europese Unie zal komen.
Naast politieke ontwikkelingen werd de markt ondersteund door sterke vraag en aanhoudende aanbodrisico's, die zwaarder wogen dan signalen van voldoende wereldwijde oliezaadvoorraden. In Europa stimuleren nieuwe biobrandstof- en beleidsmaatregelen de korte-termijnvraag naar plantaardige olie. Strengere eisen voor biobrandstoffen zullen naar verwachting het verbruik van koolzaadolie verder verhogen.
Het meest recente USDA WASDE-rapport verhoogde de raming van de wereldwijde oliezaadproductie, terwijl ook werd verwacht dat een groter deel van deze zaden zal worden verwerkt tot olie en bijproducten. Dit ondersteunt de vraag naar plantaardige olie. Tegelijkertijd werd de raming voor de koolzaadproductie in Rusland naar beneden bijgesteld. Daarnaast zorgen winterse perikelen in de Zwarte Zee-regio voor extra spanning op de nabije beschikbaarheid, ondanks grotere oogsten op het zuidelijk halfrond.
Gaan we nu meer koolzaad verbouwen?
Ondanks dat koolzaad beter rendeert dan tarwe is niet waarschijnlijk dat dit tot grote verschuivingen in het bouwplan gaat leiden. In Nederland is koolzaad een klein akkerbouwgewas. De teelt rendeert het beste bij een rotatie van minimaal één op vier. Bovendien kan de lange aanwezigheid van koolzaad in de bodem problemen geven voor opvolgende teelten zoals aardappelen en uien, waardoor het niet zomaar in elk bouwplan kan worden opgenomen.