De export van tarwe uit enkele EU-lidstaten groeit sterk, terwijl Rusland en Oekraïne minder uitvoeren. Lees meer over de verschuiving in de wereldwijde tarwe-export.
De groei valt samen met grote problemen bij de Russische en Oekraïense graanexport. Vooral Roemenië en Bulgarije hebben daarbij voordeel van hun ligging rond de Zwarte Zee. Litouwen bedient vanuit de Baltische havens deels dezelfde Afrikaanse afzetmarkten. Daarmee vullen de vier landen een deel van de ruimte in die Rusland en Oekraïne laten liggen.
Roemenië is met afstand de grootste exporteur. In de eerste negen weken werd bijna 2,33 miljoen ton zachte tarwe uitgevoerd. Dat is 570.000 ton, oftewel 32%, meer dan een jaar geleden.
Litouwen volgt met ruim 667.000 ton. De uitvoer is daarmee meer dan verdubbeld. Ook Bulgarije verdubbelde de export ruimschoots. Polen voerde 55% meer uit.
Litouwen richt zich op Afrika
Litouwen verscheepte dit seizoen vrijwel alle tarwe naar Afrika. Nigeria is met ruim 242.000 ton veruit de belangrijkste bestemming. Daarna volgen Zuid-Afrika met 110.000 ton, Senegal met 71.000 ton en Kameroen met ruim 44.000 ton.
Ook Benin, Ivoorkust, Congo en Ghana namen Litouwse tarwe af. Daarmee concurreert Litouwen op markten waar normaal ook Rusland, Oekraïne en andere exporteurs uit het Zwarte Zeegebied actief zijn.
De grotere uitvoer uit de EU-landen valt samen met een tegenvallende Russische export. Rusland voerde in juli naar schatting 1,6 miljoen ton tarwe uit, tegenover 2,1 miljoen ton een jaar eerder. Voor augustus rekent SovEcon op 1,9 miljoen ton. Vorig jaar kwam de uitvoer in die maand uit op 4,5 miljoen ton. Het vijfjarig gemiddelde bedraagt ongeveer 5 miljoen ton.
Laagste niveau in tien jaar
Daarmee kan de Russische tarwe-export in augustus op het laagste niveau in tien jaar uitkomen. De logistiek hapert door aanvallen op havens, graanterminals en schepen in de Zwarte Zee en de Zee van Azov. Ook zijn de vracht- en verzekeringskosten gestegen.
Ook Oekraïne bracht minder tarwe op de wereldmarkt. Het land exporteerde tot eind vorige week een kleine 1,6 miljoen ton, 38% minder dan in dezelfde periode vorig seizoen. Door Russische aanvallen is ongeveer een derde van de Oekraïense graanexportcapaciteit uitgevallen. Alternatieve routes via de Donau, het spoor en de Roemeense haven Constanța kunnen dat verlies maar gedeeltelijk opvangen.
Roemenië bedient traditionele markten
De bestemmingen van de Roemeense tarwe ondersteunen het beeld dat het land marktaandeel overneemt van Rusland en Oekraïne. Roemenië leverde vooral aan Saudi-Arabië, Algerije en Jordanië. Dat zijn belangrijke afzetmarkten voor tarwe uit het Zwarte Zeegebied.
Naar Saudi-Arabië ging in de eerste negen weken 674.000 ton. Algerije nam 445.000 ton af en Jordanië bijna 262.000 ton. Daarnaast verkocht Roemenië aanzienlijke volumes aan Turkije, Zuid-Korea en Bangladesh.
Bulgarije was vooral actief in Azië. Indonesië kocht bijna 124.000 ton en Vietnam 117.000 ton. Daarnaast ging ruim 68.000 ton naar Algerije. De Bulgaarse export heeft behalve van minder Russische concurrentie ook voordeel van de ligging aan de Zwarte Zee.
Polen exporteert ook naar VS
Polen richt zich sterker op Afrika. Nigeria kocht ruim 53.000 ton, gevolgd door Kameroen, Mali, Congo en Gabon. Opvallend is daarnaast de uitvoer van bijna 64.000 ton naar de Verenigde Staten.
De haperende uitvoer uit Rusland en Oekraïne is een belangrijke verklaring voor de sterke exportstart van de vier EU-landen. Minder beschikbaarheid, hogere vrachtkosten en grotere risico's voor de scheepvaart bieden andere exporteurs kansen.
Dat geldt het duidelijkst voor Roemenië en Bulgarije. Zij liggen aan de Zwarte Zee, hebben een relatief korte vaarroute naar het Midden-Oosten en Noord-Afrika en bedienen grotendeels dezelfde afnemers.
Andere vaarroute
Voor Litouwen ligt het verband minder direct. Tarwe uit de Baltische havens heeft een andere vaarroute, maar concurreert wel met Russische en Oekraïense tarwe op Afrikaanse bestemmingen. De sterke groei naar Nigeria, Senegal en andere landen in West-Afrika wijst erop dat afnemers hun aankopen over meer herkomsten spreiden.
Handelaren verwachten dat door de problemen in de Zwarte Zee voorlopig meer graan via havens in de Baltische staten wordt geëxporteerd. Russische exporteurs zien zich genoodzaakt grote volumes bijvoorbeeld via Letland te exporteren. Aanvragen voor vervoer per spoor ondersteunen deze inschatting.