Tarweprijs daalt door hoop op herstel rond Zwarte Zee

De problemen met de graanexport vanuit het Zwarte Zeegebied zijn nog altijd groot. Toch loopt de risicopremie uit de graanmarkt. Handelaren kijken vooral vooruit naar herstel van de exportstromen. Tarwe levert daardoor in wat prijs betreft.

Op de termijnmarkt Matif in Parijs zakte het decembercontract maandag voor de vierde handelsdag op rij. Tussentijds werd €231,75 per ton aangetikt, het laagste niveau sinds medio augustus. Later op de dag herstelde de koers iets tot €233,25 per ton. Ook in Chicago ging tarwe stevig onderuit. Het decembercontract sloot 14,5 dollarcent lager op $6,88¾ per bushel.

Daarmee is een flink deel van de prijsstijging van begin september weer teniet gedaan. Dat terwijl de problemen met de graanexport vanuit het Zwarte Zeegebied ondertussen nauwelijks zijn opgelost. Het verschil zit vooral in de verwachtingen van handelaren. De markt houdt rekening met een diplomatieke oplossing en daarmee herstel van de exportcapaciteit.

Markt kijkt voorbij problemen Zwarte Zee
Vooral voor Rusland kan dat grote gevolgen hebben. Een aanzienlijk deel van de Russische exportcapaciteit rond de Zwarte Zee ligt stil. Volgens marktkenners zou echter tot 80% van de capaciteit relatief snel weer beschikbaar kunnen komen wanneer de aanvallen op de havens stoppen.

Rusland heeft ondertussen een deel van de graanexport verplaatst naar havens aan de Oostzee. IKAR schat de Russische tarwe-export in september op circa 2,3 miljoen ton. De exportprijs voor Russische tarwe met 12,5% eiwit vanuit exporthavens ten westen van Sint-Petersburg ligt rond $267 per ton FOB. Ook die prijs is afgelopen week iets gedaald.

Dat Rusland ondanks de problemen graan blijft uitvoeren, haalt wat spanning uit de markt. Daar komt bij dat importeurs voorzichtig zijn en alternatieven zoeken. Ook Oekraïne weet nog graan uit te voeren. In de week van 17 tot en met 23 september steeg de uitvoer van tarwe, maïs en gerst met 40% ten opzichte van een week eerder tot ruim 372.000 ton. Vooral over land werd meer uitgevoerd. De tarwe-export nam met een derde toe tot bijna 274.000 ton. De uitvoer via de Donau liep juist terug.

China stelt graanhandel teleur
Een tweede tegenvaller voor de graanmarkt komt uit China. Het nieuwe handelsakkoord tussen de Verenigde Staten en China voorziet in lagere Chinese tarieven op onder meer Amerikaanse tarwe en maïs. Concrete grote aankopen zijn daar echter nog niet uit voortgekomen.

Vooral bij soja was de teleurstelling groot. Sojabonen werden buiten een deel van de tariefverlagingen gehouden en blijven volgens de marktinformatie belast met een aanvullende Chinese heffing van 10%. Dat nieuws leidde tot een stevige verkoopgolf op de termijnmarkt.

Beleggingsfondsen hadden een grote netto-longpositie in soja opgebouwd en bij sojameel zelfs een recordpositie. Toen het handelsakkoord minder gunstig uitpakte dan gehoopt, werd een deel daarvan snel afgebouwd. Het meest verhandelde sojacontract zakte tot $12,88¼ per bushel en bereikte tussentijds het laagste niveau sinds eind augustus.

Maïsmarkt negeert risico Oekraïne
Ook bij maïs overheerst de verkoopdruk. Het novembercontract op Euronext sloot maandag €3 lager op €268 per ton. In Chicago verloor het decembercontract 5,25 dollarcent en eindigde op $5,23 per bushel.

Dat is opmerkelijk gezien de problemen in Oekraïne. Het Oekraïense landbouwministerie waarschuwt dat de verstoringen rond de Zwarte Zee de export van meer dan 30 miljoen ton landbouwproducten dit seizoen bedreigen. Maïs is belangrijk in de Oekraïense uitvoer. Volgens het ministerie kunnen Oekraïense producenten door de exportproblemen meer dan $10 miljard aan inkomsten mislopen. Bij langdurige problemen kan dat gevolgen krijgen voor het areaal en de productie in het seizoen 2027/28.

Voorlopig kijkt de maïsmarkt echter vooral naar het ruime aanbod vanuit de Verenigde Staten. De Amerikaanse oogst verloopt overwegend onder gunstige omstandigheden, al zorgt regen in delen van de Corn Belt voor vertraging. Voor het kwartaalrapport van USDA rekenen analisten volgens een Reuters-peiling gemiddeld op 1,918 miljard bushel maïsvoorraad per 1 september. Dat is fors meer dan de 1,551 miljard bushel van een jaar geleden.

China kan op termijn bovendien extra vraag opleveren. De invoertarieven op Amerikaanse maïs zijn verlaagd. Vooralsnog zijn echter geen concrete aankoopvolumes bekend die de markt direct steun geven.

Europese maïsoogst valt tegen
Tegenover het ruime Amerikaanse aanbod staat een duidelijk krappere situatie in Europa. Het Europese onderzoeksinstituut JRC heeft in het MARS-rapport van deze maand de gemiddelde opbrengstverwachting van korrelmaïs in de EU verder verlaagd naar 6,50 ton per hectare. Dat is 8% minder dan het vijfjarig gemiddelde en 9% minder dan vorig jaar. Ten opzichte van de vorige raming ging er nog eens 2% vanaf.

Droogte en hitte hebben vooral in delen van Midden- en West-Europa stevig huisgehouden. In Hongarije ligt de verwachte opbrengst 42% onder het vijfjarig gemiddelde. In Slowakije bedraagt de achterstand 30%. Ook Oostenrijk en Tsjechië zitten daar fors onder. Polen houdt zich relatief goed, terwijl de verwachtingen voor Roemenië juist boven het vijfjarig gemiddelde liggen.

De maïsmarkt krijgt daarmee steeds duidelijker twee gezichten. Aan de ene kant zijn er ruime Amerikaanse voorraden en verwachtingen dat de handel tussen China en de Verenigde Staten kan aantrekken. Aan de andere kant vallen de Europese opbrengsten tegen en blijft een groot deel van de Oekraïense export kwetsbaar door de problemen rond de Zwarte Zee.

Ook Europese soja krijgt tik
Ook voor soja zijn de Europese opbrengstverwachtingen verslechterd. JRC raamt in het MARS-rapport de gemiddelde EU-opbrengst op 2,26 ton per hectare. Dat is 15% minder dan het vijfjarig gemiddelde en 19% minder dan vorig jaar. Vooral Frankrijk, Oostenrijk, Duitsland en Hongarije blijven duidelijk achter.

Op de internationale markt weegt dat echter niet op tegen de ontwikkelingen rond China en de voortgang van de Amerikaanse oogst. In de VS was begin deze week circa 17% van de soja geoogst. Van de maïs was ongeveer 18% binnen. Daarmee loopt de oogst ongeveer in lijn met het vijfjarig gemiddelde.