Dalende melkprijs: dreigt een crisis of gloort er hoop?

Dat de Garantieprijs van FrieslandCampina voor februari slechts €0,50 tot €39 daalde, werd niet door iedereen in de markt goed begrepen. Op basis van de huidige grondstofwaarde van melk is een melkprijs van €35 veel realistischer dan één van bijna €40. Mogelijk probeert de Amersfoortse zuivelreus een bodem in de markt te leggen, in het belang van haar leden. 2026 dreigt een schamel jaar te worden met een melkprijs ver onder kostprijs.

Stoppen en snijden in veestapel
Van een coöperatie mag je verwachten dat zij het ledenbelang voorop heeft staan, al zijn ook de particuliere verwerkers zuinig op hun leveranciers. Er mag op dit moment dan melk in overvloed zijn, maar op de langere termijn komt er vanzelf weer schaarste. Met de huidige melkprijzen gaan boeren vanzelf snijden in de onderkant van de melkveestapel, zoals gerenommeerde accountantsbureaus dat ook naarstig adviseren. Daarbij kan de animo vanuit de melkveehouderij om deel te nemen aan de Vrijwillige beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Vbr) weleens groot zijn, gezien de huidige melkprijzen.

Het Duitse Milch Industrie Verband (MIV) verwacht dat er in 2026 meer melkveehouders in het land stoppen als gevolg van de snel gedaalde melkprijs. Elk jaar stoppen er gemiddeld 3% tot 5% van de Duitse melkveehouders. Vorig jaar waren dit er minder, doordat potentiële stoppers, gestimuleerd door de hoge melkprijzen, nog een tijdje door hebben gemolken. Door de kentering op de markt verwacht de organisatie dat er in 2026 extra stoppers zullen zijn. In andere Europese landen zal dat niet heel veel anders zijn.

Nog altijd veel melk
Voorlopig blijft de Europese melkaanvoer echter hoog. Te hoog in het licht van de markt. In Duitsland en Frankrijk lagen de wekelijkse aanvoercijfers begin 2026 ruim 5% boven het niveau van vorig jaar. Dat de spotmelkprijzen begin februari nog altijd op of onder €20 bewegen, is natuurlijk niet voor niets. In de loop van 2026, na de piek in mei, komt er minder melk.

Allereerst seizoensmatig. Daarnaast kun je tegen die tijd ook het effect verwachten van de maatregelen die melkveehouders nemen om de productie af te remmen. Met een recordkleine vaarzenstapel komt er ook in de VS vroeg of laat minder melk, terwijl Nieuw-Zeeland de aanvoer later dit jaar vermoedelijk minder snel ziet dalen dan de opmars in de tweede helft van 2025.

Verwarrende GDT
Enigszins verwarrend is de opmars op de Global Dairy Trade die sinds half december zichtbaar is. Ook de derde GDT van 2026 pakte gisteren opnieuw hoger uit. Fors hoger zelfs, met prijsstijgingen van ruim 10% voor mozzarella en magere melkpoeder. Ook de andere fabricaten, waaronder boter, noteren fors hoger.

Zijn dit de eerste tekenen van marktherstel, of moet dit worden gezien als een bounce-effect na de implosie in de achterliggende maanden? Tot nu toe wordt het effect van de aantrekkende GDT in de Europese zuivelhandel redelijk genegeerd. De ruime melkaanvoer en de overvolle pakhuizen met boter maken een snel marktherstel niet aannemelijk. De hogere GDT is niet meer dan een signaal dat de ergste prijsdruk is komen te liggen. Wil de markt weer lucht krijgen, dan zal eerst de melkproductie moeten indimmen. Ook de aanhoudend sterke euro belemmert marktherstel. 

Boeren vrezen crisis, protest in Frankrijk
Melkveehouders in België denken dat de huidige prijscrisis erger wordt dan die in 2015. De Waalse boerenfederatie Fugea vreest dat de melkprijs terugzakt tot €30. De Europese Commissie wordt deze week via de media opgeroepen om interventiemaatregelen weer van stal te halen. Eind 2025 deden Hongarije en een aantal andere Oost-Europese landen eenzelfde oproep. Europees landbouwcommissaris Christophe Hansen was toen niet tegen het verzoek, maar wil eerst onderzoek laten doen naar nut en noodzaak ervan. De laatste keer dat zuivel in interventie ging, was in 2020.

Franse melkveehouders in de Vogezen willen niet lijdelijk afwachten en hebben donderdag op diverse plekken demonstraties georganiseerd, onder andere voor fabrieken van Lactalis en Savencia. In Ierland gingen boeren eind 2025 ook al bij verwerkers op de koffie om hun zorgen te uiten. Maar of dit het probleem oplost is de vraag. Ook verwerkers zitten in de mangel. Inkopers en afnemers trekken op dit moment aan het langste eind. Na een paar jaren met hoge prijzen zit daar bovendien nog wat frustratie.

Scenario's
Vermoedelijk worden melkveehouders de komende maanden verder op hun geduld beproefd. Markten werken nu eenmaal cyclisch. Als de productie piekt, dalen de prijzen en andersom. Vooruitkijkend tekenen zich grofweg drie scenario's af voor de rest van 2026. In het basisscenario blijft de melkaanvoer tot in de zomer hoog, waarna seizoensmatig en door ingrepen op bedrijfsniveau geleidelijk lucht ontstaat. Prijzen herstellen dan voorzichtig. In een negatief scenario houdt de overproductie langer aan, blijft de export stroef door een sterke euro en zet de druk op de melkprijs door.

In een positiever scenario daalt de aanvoer sneller dan verwacht, bijvoorbeeld door versneld stoppen waardoor de markt daadwerkelijk kan draaien. Vooralsnog ontbreekt echter een duidelijke impuls die dat proces versnelt.