A-ware laat ook in lastige markt groeikoers niet los

Afgelopen jaar zijn er veel nieuwe melkveehouders bij aangenomen, in Heerenveen komt er een uitbreiding aan en de onderneming verkoopt nog steeds meer zuivel dan ze van de eigen boeren binnenkrijgt, zo vertellen hij en zijn rechterhand, manager veehouderijzaken Koen Veldman.

Het klinkt wel stoer. Blijven jullie ook nu nog steeds boeren aannemen, of doen jullie toch iets rustiger aan?
Koen Veldman: "We hebben dit jaar veel nieuwe melkveehouders mogen verwelkomen en daar zijn we trots op. We werken nu met ruim 1.700 melkveehouders samen en we zien dat er dit jaar met name jongere veehouders naar ons zijn toegekomen. Melkveehouders hebben bij ons de keuze uit diverse melkstromen. Het zijn er momenteel zes, en dan past er altijd wel één bij je bedrijfsvoering. Daarbij helpt ook dat we twee keer per maand melkgeld uitbetalen. De premies die verdiend kunnen worden, zijn realistisch en voor bijna al onze melkveehouders haalbaar."

Hoeveel melk gaat er in stromen met toegevoegde waarde?
"Zo'n 80% van onze melk gaat in stromen waar stevige extra toeslagen voor worden betaald. De bekendste zijn Koe Bewust (€4 per 100 kilo) en Beter voor (€6). Deze komen bovenop de weidepremie van €1,25."

Afgelopen jaar zaten jullie opnieuw in de kopgroep qua basis melkprijzen. Wat zijn de verwachtingen voor 2026?
Klaas de Jong: "Als familiebedrijf denken we niet in jaren maar in generaties. Iedere dag gaan we voor een zo goed mogelijk resultaat om een zo hoog mogelijke melkprijs te kunnen betalen. Wat je ziet over dit jaar: de onderlinge verschillen zijn - op een paar uitzonderingen na - heel klein en kleiner dan ooit. Het is over het algemeen een goed jaar geweest voor melkveehouders. Als we naar volgend jaar kijken dan ziet dat er niet zo positief uit. Toch, in slechtere markten betaalt A-ware relatief altijd wat beter uit en dat weten onze melkveehouders ook, want dan gaat het om cash flow op de boerderij. Dan is het mooi dat we met onze melkstromen net dat stukje meer kunnen doen, want juist dan is het nodig."

Er is structureel gezien, op langere termijn, meer strijd om melk. Zuivelproducenten passen hun voorwaarden aan om extra boeren binnen te halen. Bij sommige coöperaties hoeven boeren tijdelijk niet meer in te leggen om te gaan leveren. Hoe kijken jullie hier tegenaan?
"Als er een gevecht ontbrandt om de melk, is dat goed nieuws voor melkveehouders. Het is altijd de kunst om melkveehouders aan je te verbinden en ze daarna ook te behouden. Om met ons samen te gaan werken, is nooit een risicovolle kapitaalinleg nodig geweest. Nu niet en in de toekomst ook niet. Melkveehouders houden daarmee geld over om bijvoorbeeld in hun eigen bedrijf te investeren of andere keuzes mee te maken."

"Als er één partij is in Nederland die sinds 2014 getrokken heeft aan melk, dan zijn wij dat. En daarmee blijven we doorgaan. Wij willen graag melk voor lange termijn aan ons binden. Dit jaar verwelkomden we veel jonge melkveehouders die willen blijven groeien. Dat vind ik mooi. Hierdoor wordt ons aandeel in de Nederlandse melkplas natuurlijk ook groter. Uiteindelijk gaat het om vertrouwen, het vraagt ook iets van ons. Wij moeten zorgen dat we én een goede melkprijs betalen én een stabiele, financieel gezonde onderneming blijven."

Jullie hebben de voorwaarden ook iets aangepast
"De zuivelmarkt is erg volatiel en het speelveld wijzigt continu door fusies en overnames. Omdat wij de melkprijs vooraf bepalen, is het lastiger de melkprijs goed in te schatten. Vandaar ook de introductie van onze jaarbonus, zodat wij eventueel later nog kunnen aanvullen, als dat nodig is."

Staan er nog uitbreidingsplannen en nieuwe ontwikkelingen op stapel?Koen Veldman: "We zijn flexibel en kunnen snel inspelen op marktkansen. We zijn en blijven een vraaggestuurde onderneming in de keten en zijn inmiddels in meer dan 100 landen actief. Daarom ook breiden we in 2026 onze productiecapaciteit in Heerenveen uit en gaan we actiever op zoek naar biologische melk. Bio is een nieuwe speerpunt. We zien daar kansen en ontwikkelen een plan dat goed past bij de Nederlandse bioboer."

Wanneer begint die uitbreiding precies, en hoeveel komt erbij?
"Daar komen we later dit jaar met nadere informatie over naar buiten."

Royal A-ware wordt internationaler en groter. Hoe zorg je ervoor dat je de band met het boerenerf houdt?
Klaas de Jong: "We nemen melkveehouders graag mee in besluiten en vinden het belangrijk dat we op één lijn zitten met hen. Daarom werken we met een klankbordgroep van 13 melkveehouders, die we maandelijks spreken om onze melkprijs af te stemmen. Daarnaast delen we in vergaderingen onze visie en staan we open voor input. We vragen advies over te nemen besluiten en delen informatie over prijsontwikkelingen en leveringsvoorwaarden."

Koen Veldman: "Iedere melkveehouder en melkstroom is voor ons even belangrijk. Deze 13 melkveehouders vertegenwoordigen de verschillende melkstromen en zijn als het ware de stem daarvan. Alle melkveehouders waar we mee samenwerken hebben ook een vast contactpersoon, die hen regelmatig bezoekt en weet wat er op het erf speelt. Persoonlijk contact vinden we zeer belangrijk."

Dat is mooi allemaal, maar er zijn ook donkeren wolken. Hoe kijken jullie aan tegen wat er in de politiek gebeurt?
Klaas de Jong: "Onze overheden laten ons in de steek. Er is geen stip op de horizon, en beslissingen worden nog steeds niet genomen op basis van de juiste feiten. Dit irriteert mij nog steeds mateloos. Op basis van de juiste feiten ziet de melkveehouderij er heel anders uit. Jammer! Nu is het voor ondernemers lastig sturen en daar maken we ons zorgen om. Ik vind het vreselijk om te zien hoe ze in Den Haag met zowel de boeren als ook met andere bedrijven omgaan."

"Als je het rapport Wennink bekijkt, wordt er alleen naar technologie gekeken en niet naar de herkomst van ons voedsel... Mensen moeten wel kunnen blijven eten. Voedselzekerheid is essentieel, zeker nu en in de toekomst. We mogen wel wat zuiniger en trotser worden op onze boeren."

Koen Veldman: "Als we het hebben over kwaliteit, efficiency, duurzaamheid, ondernemerschap, kennis en kunde, dan zitten we hier in Nederland en België op de goede plek. Mede door de beste en vruchtbaarste grond ter wereld. Melkveehouders zijn ondernemend en flexibel. Als er ergens een stip op de horizon staat, weten ze hoe daar moeten komen."

Hoe zien jullie de toekomst?
Klaas de Jong: "Op dit moment is er meer melk dan de markt aan kan. De oorzaak is bij iedereen bekend. De euro-dollarkoers, een groeizaam voorjaar, goedkopere krachtvoerprijzen en dus een veranderend speelveld in de wereld. Ook de verschuiving van de melkproductie naar de winter door blauwtong, heeft de zuivelmarkt verrast. Daar zitten we nu midden in. We hadden tijdens onze najaarsvergaderingen al aangegeven dat er slecht weer op komst was, maar we hadden niet gedacht dat het zo slecht zou worden... Anderzijds, wat snel omlaag gaat kan ook weer snel omhoog. Wanneer dat moment aanbreekt, is nu nog lastig te voorspellen."

Koen Veldman: "Het motto is nu langer vooruitkijken. Als melkveehouders en Royal A-ware zijn we allemaal familiebedrijven. Hier moeten en kunnen we gezamenlijk doorheen. Het goede nieuws is dat de zuivelconsumptie wereldwijd groeit. Op de lange termijn zorgt dat voor goede prijzen en een goed verdienmodel. Nu zitten er veel dingen helaas tegelijk tegen in de markt."

Klaas de Jong: "Doordat wij meer verkopen dan dat wij zelf maken, zijn we wel in staat om alle aangeboden melk op te nemen en maximaal te verwaarden. Inmiddels hebben we een breed assortiment zuivelproducten opgebouwd, met kaas als basis. Naast kaas ontwikkelen we steeds meer in slagromen, kwark, proteïne drinks en mozzarellaballetjes voor foodservice en retail."