Wei steekt kaas naar de kroon als inkomstenbron

In beide gevallen ligt de consumentenprijs nog hoger, maar het weerspiegelt de verhoudingen. Kaas is een product dat al duizenden jaren wordt gemaakt en dat relatief gemakkelijk is te produceren. Om 1 kilo kaas te maken is ruwweg 10 kilo melk nodig, plus stremsel en zuursel. Het is een voedzaam product met veel eiwit.

Oud versus nieuw product
WPC80 is een relatief nieuw product, met tot 80% geconcentreerd eiwit, afkomstig uit wei. Voor 1 kilo WPC80 is ruwweg 100 tot 150 kilo wei nodig. Daarvoor zijn diverse processtappen nodig. WPC80 is daarbij een van de vele varianten van gedroogd eiwit die uit wei zijn te maken: klassieke weipoeder bevat zo'n 11% eiwit (plus veel lactose), maar het percentage kan dus ook hoger liggen.

De klassieke weipoeder is ontwikkeld om de reststroom van de kaasindustrie beter transporteerbaar te maken. Oorspronkelijk werd wei vaak geloosd of mee teruggegeven aan boeren als veevoer, maar gewone wei bevat vooral veel water. Dat vervoeren is onlogisch en duur. Waar het kon, werd wei al snel ingedikt en gedroogd. Het poeder bleef grotendeels in veevoer gaan, maar humaan gebruik nam toe.

Van groot niche- naar massaproduct
Geconcentreerde weipoeders zijn ontwikkeld voor onder meer kindervoeding, medische toepassingen en sportvoeding. Vooral door dat laatste is WPC80 groot geworden, maar eigenlijk bleef het ook daarmee nog een soort nicheproduct. De doorbraak als massaproduct kwam met de verschijning op de markt van afslankproducten als Ozempic en andere uit de reeks van GLP1-middelen. Op het gebruik daarvan volgde een sterke vraag naar eiwitrijke voeding. Ziedaar de enorme vraag naar WPC80 en andere varianten.

Buitenkans door afslankmiddel
Voor de zuivelindustrie is dit een buitenkans. Wie veel geconcentreerde wei-eiwitten kan maken, heeft een sterke nieuwe inkomstenbron aangeboord. De waarde daarvan kan oplopen tot meerdere euro's per 100 kilo boerderijmelk. Grote zuivelbedrijven met een uitgebreid verwerkingsapparaat, zoals FrieslandCampina, Arla, Sodiaal en Lactalis, plukken daar als eersten de vruchten van. De meeste kleinere (kaas)bedrijven missen zo'n verwerkingsinfrastructuur, omdat het veel investeringen vergt.

Zelfs de zuivelreuzen van nu zijn overvallen door de plotselinge grote vraag naar hoog-eiwit-weiproducten. Ook bij hen gaat nog steeds een flink deel van de wei onbewerkt weg voor veevoer. Dat verandert echter wel snel. Vooral dankzij de inzet van RO-installaties (omgekeerde osmose), waarmee snel water uit de wei kan worden gehaald. Na indikken kan het concentraat beter worden vervoerd en elders worden ingedroogd.

Investeringsgolf
Het succes van de WPC's maakt evenwel een stevige investeringsgolf los. In de markt wordt gesproken over FOMO, ofwel the fear of missing out. Diverse middelgrote zuivelbedrijven bouwen nu ook installaties om zelf wei-eiwitconcentraten te kunnen maken, of hebben plannen daarvoor ontwikkeld. De snel oplopende prijzen voor deze producten zijn niet te negeren.

Er is wel regelmatig zorg dat de prijs zal instorten en er zullen ook de nodige prijscorrecties volgen, maar de roep om hoogwaardige wei-eiwitten lijkt voorlopig niet af te nemen. De markt groeit nog steeds. Natuurlijk zijn er ook alternatieven te vinden, ook plantaardige, maar bijna allemaal missen ze de werking die WPC80 en varianten daarop zo gewild hebben gemaakt.