arenlang zag FrieslandCampina melkveehouders vertrekken naar concurrenten. Nu is de situatie volledig omgekeerd: de toestroom van nieuwe leden is zo groot dat de coöperatie terughoudend is met nieuwe toetreders. Achter dat ogenschijnlijke luxeprobleem schuilt echter een veel grotere strategische uitdaging. Lees hier meer.
Hoewel de winst fors lager uitviel, kan FrieslandCampina toch vrij succesvol terugkijken op de eerste helft van het jaar. Er was sprake van groei in marktaandeel, ook in markten met veel toegevoegde waarde. In Azië groeiden de afzetvolumes van de succesvolle divisie Specialised Nutrition, waar onder meer kindervoeding onder valt.
De lagere winst komt door hogere eenmalige belastingen, afboekingen op voorraden, nadelige valutaeffecten en vooral de garantieprijs, die achter de dalende markt aanhobbelde.
Intussen is het dieptepunt in de markt bereikt, denken de topmannen van FrieslandCampina die er overigens vrij ontspannen bijzaten op de persconferentie. Voor de tweede helft van dit jaar is de zuivelcoöperatie positiever over de markt voor basiszuivel, zonder daarbij snel stijgende prijzen te verwachten. Droogte en hitte hebben weliswaar effect op de melkaanvoer, maar spelen volgens CEO Jan Derck van Karnebeek slechts een bijrol in de markt.
'Groei heeft ons verrast'
Medio juli is nog altijd veel melk te verwerken. Het productieapparaat moet maximaal worden benut. De melkaanvoer steeg in de eerste zes maanden met 18,5% naar 5,4 miljard kilo. "De snelle groei heeft ons en waarschijnlijk ook andere zuivelbedrijven verrast", erkent Van Karnebeek. "We hebben maatregelen getroffen om in de toekomst hier beter zicht op te hebben."
Ruim de helft van de groei komt door de toestroom van de circa 1.250 Milcobel-leden. De overige groei is het gevolg van een hogere melkproductie bij bestaande melkveehouders en de instroom van nieuwe leden. Na jaren van daling laat de melkaanvoer daarmee een duidelijke trendbreuk zien.
Hoeveel nieuwe leden zich precies hebben aangesloten bij de coöperatie wil Van Karnebeek niet zeggen. Wel schetst hij enkele contouren. "De groei zit vooral in het buitenland, met name Duitsland, waar enkele honderden nieuwe leden zijn verwelkomd. We worden steeds meer een internationale coöperatie", concludeert de CEO.
Geen nee verkopen
Op de korte termijn is die toestroom echter eerder een vloek dan een zegen. FrieslandCampina is blij met iedere melkveehouder die zich meldt, maar heeft simpelweg niet direct plaats voor iedereen. Van Karnebeek wilde het woord wachtlijst desgevraagd niet in de mond nemen, maar zei wel dat er "actief beleid wordt gevoerd" bij het selectief aannemen van nieuwe leden. Waar precies op wordt geselecteerd, wilde hij niet zeggen. Vermoedelijk draait het vooral om het warm houden van de contacten en het bepalen van het juiste moment van toetreding. FrieslandCampina wil namelijk liever geen nee verkopen.
Want hoewel de zuivelcoöperatie nu melk in overvloed heeft, kan dat beeld snel omslaan. Door de lagere melkprijs, in combinatie met hitte en droogte, zullen de scherpe kantjes van de hoge aanvoer er vermoedelijk snel af gaan. Daarbij hangt het stikstofbeleid als het zwaard van Damocles boven de Nederlandse melkveehouderij. Dat de maatregelen de melkaanvoer waarschijnlijk fors gaan raken, beseft men ook in Amersfoort.
Jan Derck van Karnebeek
Van Karnebeek noemt de stikstofbrief een "ingrijpend pakket aan maatregelen". Hoewel zeer ingrijpend, is hij wel blij dat de overheid duidelijkheid geeft. Wel benadrukt hij dat de implementatie juridisch houdbaar moet zijn en via de provincies moet worden vormgegeven. Door de GVE-norm zal er onherroepelijk minder melk van de bestaande Nederlandse leden komen. FrieslandCampina wil dat opvangen met de instroom van nieuwe leden. Vandaar dat belangstellende melkveehouders worden gekoesterd.
Bio is prio
Daarnaast verwacht de zuivelcoöperatie dat melkveehouders sterker gaan sturen op extensivering en dat een deel zal omschakelen naar biologische melkproductie. FrieslandCampina wil die ontwikkeling faciliteren door daar in de markt op in te spelen. Van Karnebeek noemt echter in één adem dat dit geen eenvoudige opgave is. De biologische markt groeit slechts langzaam, waardoor daar een uitdaging ligt. Wel is FrieslandCampina volgens de CEO "meters aan het maken" met de verkoop van biologische kindervoeding in China onder het merk Friso.
Naast de gebruikelijke sores in de markt is het managen van de melkaanvoer is momenteel misschien wel de grootste uitdaging voor FrieslandCampina. Vergeleken met een paar jaar geleden, toen hordes leden overstapten naar andere verwerkers, is dat een luxeprobleem. Maar daarmee is nog niet gezegd dat het bewaken van de melkbalans een gemakkelijke opgave is.