Een aardappeloogst met weinig stress dit jaar

De rest van september krijgen we te maken met stabiel herfstweer, dankzij een hogedrukgebied boven Noordwest-Europa. Daarbij gaat ook de temperatuur weer omhoog, tot 25 graden en in het zuidoosten wordt misschien wel opnieuw de 30 graden aangetikt. Op zich niet bijzonder. 's Nachts kan het wel flink kouder worden en aan de grond licht vriezen. Dat betekent niet direct 's ochtends vroeg starten met rooien. Ook dat is weinig reden voor paniek.

75 millimeter verschil
Bijna overal in Nederland is wel neerslag gevallen, al zit er gemakkelijk 75 millimeter verschil tussen de droogste en natste plek in ons landje. Het oosten en zuidoosten blijft erg droog, ook afgelopen week weer. Vooral donderdag viel er nog enige neerslag van betekenis in de kustgebieden. De kleigronden zijn daarmee wel vochtig genoeg om zonder beschadiging te kunnen rooien. In Zeeland, en dan zeker in Zeeuws-Vlaanderen, is dat wel anders. Daar is het nog steeds zeer droog.

Het KNMI berekent het neerslagtekort nog tot en met 30 september. De afgelopen twee weken is de lijn afgezakt, tot een actueel tekort van 245 millimeter. Dat neemt naar verwachting weer toe tot 264 millimeter, waarmee het wel onder 2018 en 1976 zit, maar ook de 5% droogste jaren. In 2018 was landelijk spraken van ruim 300 millimeter neerslagtekort. In Zeeuws-Vlaanderen, op Walcheren en Noord-Limburg wordt dat wel ruimschoots behaald. Daar staat de teller tussen de 300 en 350 millimeter. In Drenthe en Groningen is de minste gebrek aan neerslag.

In de landen om ons heen viel afgelopen week een klein beetje neerslag, maar veel is het niet. De Belgische droogtekaart kleurt weer donkerbruin op veel plekken. Aan de Franse kust viel een klein beetje regen, maar veel is het niet. Opnieuw heeft Duitsland meer water gehad en dan vooral het noorden en noordoosten. Zo'n 25 tot lokaal 50 millimeter.

Opbrengst blijft achter
De meest recente proefrooicijfers geven een redelijk beeld van hoe de aardappeloogst van 2026 uitpakt. Aviko heeft in week 37 zijn laatste monstername voor dit seizoen gedaan. Die komt uit op 60 ton per hectare bruto. Met aftrek van 15% is dat 51 ton netto. Daarmee blijft de opbrengstontwikkeling duidelijk (zo'n 5 ton per hectare) achter bij vorig jaar, maar is wel iets beter dan in 2024, 2023 en 2018. Alles bij elkaar is sprake van een licht ondergemiddeld resultaat op dit moment.

Het onderwatergewicht is met zo'n 382 gram weer wat hersteld na de daling in de voorafgaande weken. Grofte blijft ondertussen wel een probleem. Volgens de trendlijn uit de proefrooiingen van dit jaar is het groftepercentage gedaald tot op de lijn van 2024. Met 74% aan grove aardappelen is het product aanzienlijk fijner dan de 80% tot 88% in andere jaren.

Laagste opbrengst ooit
Er zijn waarschijnlijk veel aardappeltelers die zich in deze cijfers niet herkennen. In een jaar als 2026 is 51 ton echt behoorlijk veel. Ga je naar België en Frankrijk, dan kom je heel andere getallen tegen. Zo bemonsterde Bruwier in week 37 zijn percelen Fontane op 36,3 ton per hectare netto, met slechts 53% in de maat 50 millimeter opwaarts. Niet eerder was dat zo slecht. In 2018 kwam de opbrengst op 44,3 ton en in 2022 op 41,9 ton. In beide jaren waren de percelen behoorlijk grover.

Ook Challenger blijft achter, met 38,6 ton per hectare netto. Hier behaalt zelfs 44% de maat 50 millimeter opwaarts. Met 411 gram voor Fontane en 406 gram bij Challenger zijn de onderwatergewichten hoog. Gemiddeld is de afrijping voor 60% gevorderd, al is de bandbreedte van 25% tot 100% zeer groot. Deze week bemonstert Bruwier nog een laatste keer.

Doorwas
Doorwas wordt wel gevonden, maar niet op een problematische schaal, meldt Bruwier. Het is sowieso rustig rond de doorwasproblematiek. Telers melden het wel, maar niet overal is het een probleem. In de heel droge gebieden, zoals Zeeuws-Vlaanderen en langs de Vlaamse kust, zijn de aardappelgewassen soms weer helemaal groen geworden. De rest-stikstof die nog in de grond zat is met de regen vrijgekomen. Dit zorgt er vooral voor dat het onderwatergewicht daalt, wat op meer plekken een probleem is na de regenval. Ook van popperigheid wordt wat melding gemaakt. Groeischeuren, zoals in 2018 op zeer grote schaal werd waargenomen, komt dit jaar weinig voor.

De huidige weermodellen wijzen erop dat de eerste helft van oktober ook droog, zonnig en zacht gaat verlopen. Dit moet wel met een flinke slag om de arm worden genomen, maar van een bak met water is zeker geen sprake. Zo kan hopelijk een groot deel van de hoofdoogst, waarvan het rooien inmiddels op steeds meer plekken is opgestart, vlot en zonder stress verlopen. Voor Zuid-Nederlandse, Belgische en Franse telers is droogte alweer, of nog steeds, een issue bij het zonder beschadiging oogsten. Daar is het juist afwachten op regen om aan de slag te kunnen.